Nông dân Tề Lỗ lần đầu trải nghiệm mô hình sản xuất lúa giảm phát thải

Thí điểm 500ha mô hình trồng lúa giảm phát thải

Theo Trung tâm khuyến nông tỉnh Phú Thọ, với đặc điểm vụ lúa mùa thường có điều kiện nhiệt, độ ẩm và lượng mưa biến động  thuận lợi cho các đối tượng sâu, bệnh hại phát sinh. Trong đó, côn trùng gây hại như rầy nâu, rầy lưng trắng, sâu cuốn lá, sâu đục thân, đạo ôn, khô vằn và các bệnh hại bông, hạt có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng lúa nếu không được xử lý kịp thời.

Ngoài ra, thói quen canh tác truyền thống của bà con nông dân ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh vẫn lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, sản xuất lúa theo hướng vô cơ… gây hại cho sức khoẻ cây trồng, đất đai và sức khoẻ con người, ảnh hưởng tới môi trường và năng suất lúa.

Vụ mùa năm 2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Phú Thọ đã triển khai thí điểm mô hình canh tác lúa giảm phát thải và các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp trên tổng diện tích 500ha tại 14 xã. Chương trình do Trung tâm Khuyến nông tỉnh, Trung tâm dịch vụ sự nghiệp công của 14 xã và Công ty CP Khử trùng Việt Nam (VFC) phối hợp triển khai thực hiện.

Mô hình sản xuất lúa giảm phát thải chủ trương phòng trừ dịch hại phải đồng thời bảo đảm hiệu quả, an toàn cho người sản xuất và nông sản, hạn chế tác động đến môi trường. Vì vậy, thuốc BVTV được sử dụng theo nhu cầu thực tế của dịch hại, không phun tùy tiện; việc lựa chọn, sử dụng thuốc phải tuân thủ nguyên tắc ‘4 đúng’ và đúng thời gian cách ly.

Giải pháp của mô hình là quản lý sâu bệnh hại theo đúng nguyên tắc Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và sử dụng thuốc BVTV tuân thủ nguyên tắc ‘4 đúng’ (đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng – nồng độ và đúng cách), đồng thời ứng dụng drone để nâng cao tính kịp thời, độ chính xác và khả năng kiểm soát phạm vi phun, giúp giảm nhu cầu người lao động trực tiếp đi vào ruộng, rút ngắn thời gian xử lý và hỗ trợ hạn chế thất thoát thuốc khi được vận hành đúng kỹ thuật.

An toàn và giảm phát thải được lồng ghép xuyên suốt: giảm lần phun không cần thiết; dùng đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng/nồng độ, đúng cách; kiểm soát điều kiện thời tiết và đường bay; tuân thủ cách ly; thu gom bao bì và không xả thuốc hoặc nước rửa thiết bị ra môi trường. Báo cáo tập trung đánh giá toàn bộ giải pháp này trong vụ mùa 2026.

Mục tiêu của dự án là kiểm soát hiệu quả sâu, bệnh hại chính, nâng cao hiệu quả, tính kịp thời và độ chính xác của phun thuốc; giảm phun không cần thiết, giảm tiếp xúc trực tiếp của người lao động với thuốc và hạn chế phát tán ngoài mục tiêu góp phần giảm tác động môi trường và phù hợp mục tiêu sản xuất lúa giảm phát thải.

Trên cơ sở đó, 4 nguyên tắc trong sử dụng thuốc BVTV đó là: Đúng thuốc (xác định đúng đối tượng; chọn sản phẩm phù hợp, có nguồn gốc rõ ràng và thuộc danh mục được phép sử dụng); Đúng lúc (xử lý theo diễn biến thực tế, ưu tiên thời điểm dịch hại ở giai đoạn mẫn cảm và có nguy cơ gây thiệt hại; không phun theo lịch cố định khi chưa cần thiết); Đúng liều lượng, nồng độ (pha đúng nhãn; không tự ý tăng/giảm liều hoặc phối trộn tùy tiện); Đúng cách (phun đúng kỹ thuật; với drone kiểm soát đường bay, độ cao, tốc độ, bề rộng và lượng phun; tránh điều kiện làm thuốc phát tán ngoài mục tiêu).

Quy định quản lý thuốc BVTV yêu cầu sử dụng đúng danh mục, đúng hướng dẫn trên nhãn, theo nguyên tắc bốn đúng và tuân thủ thời gian cách ly; người sử dụng phải bảo đảm an toàn cho bản thân, cộng đồng và môi trường.

Nông dân Tề Lỗ lần đầu tiên được trải nghiệm canh tác lúa giảm phát thải

Sáng 11/9, Sở NN-MT tỉnh Phú Thọ; Trung tâm Khuyến nông; UBND xã Tề Lỗ; Trung tậm dịch vụ sự nghiệp công xã Tề Lỗ và Công ty CP Khử trùng Việt Nam (VFC) cùng đông đảo nông dân trong xã đã tổ chức Hội nghị tổng kết mô hình thí điểm trồng lúa giảm phát thải, đồng thời tham quan cánh đồng mẫu đang triển khai dự án.

Vụ mùa 2026, Tề Lỗ thí điểm thực hiện canh tác 47ha theo mô hình mẫu, trong đó có 1,3ha được Công ty CP Khử trùng Việt Nam (VFC) hỗ trợ thí điểm phun thuốc trừ sâu bệnh bằng máy bay không người lái (drone).

Trên cánh đồng mẫu lớn, chị Dương Thị Liên (thôn Bằng Ba, xã Tề Lỗ) không giấu được sự phấn khích. Gia đình chị có 8 sào ruộng, trong đó có 1 thửa diện tích 4 sào nằm trong mô hình thí điểm. Lần đầu tiên được trải nghiệm canh tác giảm phát thải với các biện pháp canh tác ứng dụng khoa học công nghệ sản xuất, chị rất ngạc nhiên.

“Tham gia mô hình, được hỗ trợ phân bón, vật tư thuốc BVTV sinh học, được hướng dẫn kỹ thuật canh tác… tôi mới nhận thấy, cách thức canh tác truyền thống bao nhiêu năm gia đình tôi vẫn thực hiện theo thói quen thực sự không khoa học, không đảm bảo vệ sinh môi trường và gây hại đối với sức khoẻ. Không phải cứ sử dụng nhiều thuốc là tốt mà phải sử dụng đúng liều lượng, cách thức… Mô hình giúp người dân thay đổi nhận thức và tập quán, thói quen sản xuất lạc hậu, xưa cũ” – chị Liên chia sẻ.

Ông Nguyễn Kim Sỹ, trưởng thôn Bằng Ba chia sẻ tại hội nghi: vụ mùa 2026, thôn của ông có 10ha được tham gia mô hình. Các kỹ thuật canh tác khoa học giúp bà con nông dân giảm chi phí, tiết kiệm công sức lao động đồng thời năng suất lúa tăng lên khoảng 30% so với cách thức canh tác thông thường.

Ông Hoàng Thành Nam (Phó chủ tịch UBND xã Tề Lỗ) thông tin: sau hợp nhất từ 3 xã, Tề Lỗ có tổng diện tích canh tác lúa từ 1.700 – 1.800 ha, cây lúa vẫn là cây chủ lực. 47ha diện tích canh tác giảm phát thải theo mô hình mẫu của xã thuộc 6 thôn. Người nông dân được chương trình hỗ trợ 58% kinh phí mua vật tư phân bón, được tập huấn hướng dẫn kỹ thuật, quy trình chăm sóc bằng kỹ thuật tưới ướt – khô xen kẽ. Phương pháp này giúp nâng cao nhận thức người nông dân trong điều tiết nước trên đồng ruộng, quy trình quản lý sâu bệnh hại tổng hợp và quy trình chắm sóc, bón phân hiệu quả.

“Năng suất dự kiến của mô hình đạt khoảng 2,3 – 2,5 tạ/sào, tương đương 63,9 – 69,4 tạ/ha. Ngoài ra, việc sử dụng thiết bị drone giúp giảm thời gian phun thuốc từ 1 ngày công xuống còn 15 – 20 phút/ha; chi phí công phun giảm từ 1,2 triệu đồng xuống còn khoảng 550 ngàn đồng/ha. Hiệu quả mang lại của mô hình không chỉ về kỹ thuật, bảo vệ môi trường mà còn giúp thay đổi nhận thức của nông dân” – ông Nam chia sẻ.

Ông Bùi Duy Linh, PGĐ Sở NN-MT tỉnh Phú Thọ đánh giá cao hiệu quả của mô hình thí điểm đồng thời mong muốn sẽ triển khai, nhân rộng trên nhiều địa phương của tỉnh với mục tiêu hình thành những cánh đồng mẫu lớn, giảm phát thải, bảo vệ môi trường.

“Giải pháp phòng trừ sâu, bệnh hại trong mô hình sản xuất lúa giảm phát thải vụ mùa 2026, theo đúng nguyên tắc quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và sử dụng thuốc BVTV tuân thủ nguyên tắc ‘4 đúng’. Cách tiếp cận này giúp nâng cao hiệu quả phòng trừ đồng thời hạn chế sử dụng thuốc không cần thiết, góp phần bảo đảm an toàn cho người sản xuất, nông sản và môi trường.phù hợp mục tiêu sản xuất lúa giảm phát thải. Hiệu quả giảm phát thải cần được chứng minh bằng số liệu thực tế của mô hình về số lần phun, lượng thuốc, lượng nước, lao động, thời gian và chi phí. Đây là cơ sở để hoàn thiện và nhân rộng giải pháp” – PGĐ Sở NN-MT Phú Thọ nhấn mạnh tại hội nghị.