Cây sầu riêng mang niềm vui cho xã miền núi tây Đà Nẵng

Đưa cây trồng mới đến nhà nông

Vài năm trở lại đây, người dân xã miền núi Sông Kôn (Đà Nẵng) bắt đầu chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây ăn quả giá trị cao. Trong đó, cây sầu riêng đang cho thấy những tín hiệu tích cực, mở ra hướng sản xuất hàng hóa đầy triển vọng cho bà con vùng cao.

Tại thôn A Ting, gia đình ông Trần Văn Sơn là một trong những hộ đi đầu thay đổi nếp nghĩ, cách làm. Trước đây, khu đất của gia đình chủ yếu trồng chuối nhưng hiệu quả bấp bênh. Quyết tâm tìm hướng đi mới, ông đã chuyển đổi 4.000 m2 đất sang trồng sầu riêng. Đến nay, một vườn đã 8 năm tuổi, vườn còn lại được 5 năm tuổi và bắt đầu cho những lứa quả đầu tiên.

Theo ông Sơn, sau 3 vụ thu hoạch, giống sầu riêng Ri6 và Dona đưa về từ Đắk Lắk đã chứng minh khả năng thích nghi tốt với khí hậu và thổ nhưỡng địa phương. Những cây trưởng thành đạt năng suất bình quân từ 1 đến 3 tạ mỗi cây; quả đều, đẹp, nặng phổ biến từ 3 đến 5 kg, cá biệt có quả đạt tới 7 kg. Với mức thu nhập từ 5 đến 7 triệu đồng mỗi cây một vụ, sầu riêng mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp 3 đến 4 lần so với cây chuối trước đây.

Nhận thấy hiệu quả rõ nét từ những vườn cây cho trái ngọt của các hộ dân tiên phong, năm 2024, Trung tâm Khuyến nông TP. Đà Nẵng đã khảo sát thực tế và triển khai chính sách trợ lực, hỗ trợ giống cây sầu riêng và phân bón cho 12 hộ dân với quy mô 3 ha nhằm từng bước nhân rộng mô hình kinh tế vườn đồi.

Là một trong những hộ được tiếp sức từ chương trình, chị C’ Lâu Thị Vương ở thôn A Ting chia sẻ, trước đây gia đình chị chủ yếu trồng keo nhưng hiệu quả kinh tế thấp, tốn nhiều năm chăm sóc mà thu nhập chẳng được bao nhiêu. Khi được Trung tâm Khuyến nông TP. Đà Nẵng hỗ trợ 50 cây giống cùng phân bón, chị đã mạnh dạn cải tạo đất đồi để chuyển sang trồng sầu riêng.

Chị Vương cho biết thêm, trong suốt quá trình canh tác, cán bộ khuyến nông thường xuyên về tận vườn hướng dẫn tỉ mỉ từng công đoạn, từ cách xử lý đất, làm sạch cỏ quanh gốc, bón phân đúng liều lượng cho đến các biện pháp phòng trừ sâu bệnh. Nhờ sự đồng hành sâu sát của cán bộ kỹ thuật, sau 2 năm, vườn sầu riêng của gia đình chị đang sinh trưởng khỏe mạnh, cành tán phát triển xanh tốt.

“Cán bộ kỹ thuật nói cây này phải nuôi tới 5 năm mới có trái. Lâu thiệt đó, nhưng thấy cây lớn khỏe từng ngày là cái bụng mình mừng rồi. Giờ chỉ mong cán bộ khuyến nông tiếp tục tư vấn, hướng dẫn cho bà con cách xử lý ra hoa và đậu quả để vườn đạt năng suất cao”, chị Vương bộc bạch.

Đồng hành mở hướng sản xuất hàng hóa bền vững

Ghi nhận hiệu quả chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ông Đỗ Hữu Tùng, Chủ tịch UBND xã Sông Kôn cho biết, đối với một địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn, công tác khuyến nông có vai trò đặc biệt quan trọng và thiết thực. Sau khi thực hiện sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính, xã xác định việc định hướng lại cơ cấu cây trồng và đồng hành cùng bà con trong khâu tổ chức sản xuất là nhiệm vụ cốt lõi.

Thực tế chứng minh, sầu riêng bước đầu khẳng định được tính thích ứng cao với khí hậu, thổ nhưỡng vùng cao, mang lại giá trị kinh tế vượt trội so với các cây trồng truyền thống. Sự “tiếp sức” kịp thời từ Trung tâm Khuyến nông thông qua hỗ trợ vật tư và chuyển giao kỹ thuật tận vườn đã giúp bà con tự tin thay đổi nếp nghĩ, cách làm, chuyển dần từ sản xuất tự phát sang canh tác hàng hóa.

“Mô hình này không chỉ mở ra hướng đi mới giúp đồng bào nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững mà còn góp phần phủ xanh đất trống, chống xói mòn trên nền đất dốc. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với ngành nông nghiệp theo dõi, lựa chọn và triển khai hỗ trợ người dân những cây trồng có khả năng thích nghi, mang lại hiệu quả và từng bước hình thành sản phẩm hàng hóa của địa phương”, ông Tùng cho biết.

Đại diện Trung tâm Khuyến nông TP. Đà Nẵng cho biết, thời gian qua đơn vị đã tập trung xây dựng các mô hình trình diễn với quy mô vừa phải, ưu tiên quy mô nhỏ ở giai đoạn đầu nhằm dễ dàng theo dõi, đánh giá khả năng thích ứng trong điều kiện thực tế. Qua khảo sát kỹ nhu cầu của bà con cùng điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu từng vùng, Trung tâm định hướng đưa vào thử nghiệm các giống cây ăn quả chất lượng cao, có khả năng sinh trưởng ổn định và đem lại giá trị kinh tế vượt trội.

Điển hình từ năm 2021 đến nay, Trung tâm đã triển khai mô hình thâm canh và chăm sóc cây sầu riêng cho người dân các xã miền núi như Hùng Sơn, Nông Sơn, Tiên Phước và gần đây là xã Sông Kôn. Tham gia mô hình, người dân được hỗ trợ toàn bộ cây giống, phân bón đạt chuẩn và được chuyển giao đồng bộ quy trình kỹ thuật hiện đại, phù hợp với tập quán canh tác địa phương. Cán bộ kỹ thuật trực tiếp hướng dẫn bà con từ các khâu bón phân cân đối, tỉa cành tạo tán cho đến phòng trừ sâu bệnh theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây.

Theo đánh giá, hầu hết các vườn sầu riêng cơ bản phát triển rất tốt, tán lá bung đều và thích nghi cao với khí hậu đồi dốc. Tại nhiều địa phương, mô hình đã mang lại hiệu quả kép rõ rệt, vừa tạo sinh kế lâu dài, nâng cao trình độ thâm canh và ý thức sản xuất hàng hóa cho đồng bào dân tộc thiểu số, vừa góp phần phủ xanh đất trống, hạn chế xói mòn và bảo vệ môi trường sinh thái vùng cao.

Kết quả khả quan bước đầu tại một số xã miền núi phía tây Đà Nẵng này là cơ sở thực tiễn quan trọng để ngành nông nghiệp thành phố tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật, từng bước nhân rộng mô hình ở những địa phương có điều kiện tương đồng trong thời gian tới.