Hiện đại hóa nghề nuôi biển
Ngày 27/10, tại phường Rạch Giá, UBND tỉnh An Giang phối hợp Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam tổ chức hội thảo “Phát triển bền vững nuôi biển tỉnh An Giang giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Hội thảo quy tụ các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nuôi biển, cùng tìm lời giải cho bài toán chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang nuôi biển công nghiệp, hiện đại, tạo động lực tăng trưởng mới cho kinh tế địa phương.
Các đại biểu tham dự buổi hội thảo. Ảnh: Trung Chánh.
Ông Hồ Văn Mừng, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang nhấn mạnh, tỉnh có nhiều lợi thế phát triển kinh tế biển, nhưng điều quan trọng là phải biến tiềm năng thành mô hình, sản phẩm và dự án cụ thể. Những giải pháp được đề xuất cần có tính khả thi, đóng góp thiết thực vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống người dân.
Người đứng đầu chính quyền tỉnh An Giang đặt ra bốn nhóm vấn đề cần tập trung giải quyết. Trước hết, xác định mô hình, sản phẩm phù hợp với lợi thế địa phương, đồng thời cụ thể hóa cơ chế, chính sách phát triển. Tiếp đến, tháo gỡ những điểm nghẽn trong kinh tế biển, nhất là tạo điều kiện để người dân chuyển từ khai thác sang nuôi biển, du lịch và các ngành nghề có thu nhập ổn định hơn.
Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng đặt ra bốn nhóm vấn đề cần các chuyên gia, nhà khoa học đề xuất giải pháp thực hiện để biến tiềm năng kinh tế biển thành mô hình, sản phẩm và dự án cụ thể, góp phần phát triển kinh tế. Ảnh: Trung Chánh.
Đặc biệt, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang yêu cầu làm rõ vai trò của doanh nghiệp trong tổ chức sản xuất, đầu tư hạ tầng và tiêu thụ sản phẩm. Các khuyến nghị khoa học phải được chuyển hóa thành chương trình, dự án cụ thể, có doanh nghiệp đồng hành. Đồng thời, tỉnh mong muốn các chuyên gia đề xuất những chính sách cần ban hành, kiến nghị Trung ương tháo gỡ các vướng mắc vượt thẩm quyền địa phương.
Theo ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang, tỉnh sở hữu vùng biển rộng khoảng 63.290 km², đường bờ biển dài hơn 200 km cùng trên 140 hòn đảo lớn nhỏ. Đây là không gian giàu tiềm năng để phát triển nuôi biển, nhất là các đối tượng thủy sản có giá trị kinh tế cao.
Giai đoạn 2021-2026, sản lượng nuôi biển của tỉnh tăng từ hơn 69.000 tấn lên ước đạt 133.000 tấn, tốc độ tăng trưởng bình quân gần 14%/năm. Các mô hình nuôi cá lồng bè bằng vật liệu HDPE, nuôi nhuyễn thể ven biển từng bước phát triển, mở ra triển vọng ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất.
An Giang có tiềm năng lớn để phát triển kinh tế biển, tuy nhiên phần lớn cơ sở nuôi biển hoạt động theo phương thức truyền thống, quy mô nhỏ lẻ, phân tán nên chưa mang lại giá trị kinh tế cao. Ảnh: Trung Chánh.
Tuy nhiên, phần lớn cơ sở nuôi biển hoạt động theo phương thức truyền thống, quy mô nhỏ lẻ, phân tán. Hạ tầng kỹ thuật thiếu đồng bộ, khả năng chống chịu trước thiên tai và biến động môi trường còn hạn chế. Liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ chưa chặt chẽ, trong khi chính sách hỗ trợ đầu tư nuôi biển xa bờ vẫn còn những vướng mắc.
PGS.TS Nguyễn Hữu Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam cho rằng, muốn tạo bước đột phá, An Giang cần chuyển mạnh từ nuôi biển tự phát sang sản xuất công nghiệp, tiến ra vùng biển mở và xa bờ. Trong đó, thể chế và công nghệ phải trở thành hai trụ cột quyết định khả năng phát triển lâu dài.
Giải pháp đáng chú ý được ông Nguyễn Hữu Dũng đề xuất là xây dựng mô hình “Làng nuôi biển hiện đại”, tổ chức theo hướng cụm công nghiệp nuôi biển. Thay vì từng hộ tự đầu tư lồng bè, con giống, thức ăn và tìm kiếm thị trường, mô hình mới hướng đến tổ chức sản xuất tập trung, có doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt và hợp tác xã làm cầu nối với người dân.
Chủ tịch Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam Nguyễn Hữu Dũng đề xuất tỉnh An Giang cần chuyển mạnh từ nuôi biển tự phát sang sản xuất công nghiệp, tiến ra vùng biển mở và xa bờ để tạo đột phá. Ảnh: Trung Chánh.
Để mô hình vận hành hiệu quả, ông Nguyễn Hữu Dũng kiến nghị hoàn thiện cơ chế giao quyền sử dụng khu vực biển cho tổ chức kinh tế, hợp tác xã phù hợp quy định pháp luật, thay vì phát triển phân tán theo từng hộ. Cùng với công nghệ lồng nuôi, các giải pháp chuyển đổi số, tự động hóa, giám sát môi trường và quản lý thức ăn được xác định là hướng đi quan trọng. Đồng thời, cần xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm soát môi trường và tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp có năng lực đầu tư dài hạn.
An Giang đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt sản lượng nuôi biển 250.000 tấn hải sản và 520.000 viên ngọc trai, giá trị sản xuất tăng trưởng bình quân 24,3%/năm. Tầm nhìn đến năm 2045, tỉnh hướng đến trở thành trung tâm nuôi biển hiện đại, xanh, thông minh và bền vững.
Phát triển kinh tế biển sâu, xa bờ
Nhìn từ góc độ chiến lược, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam nhận định, An Giang đang đứng trước cơ hội mở rộng không gian phát triển ra biển. Với 9 xã, phường có biển và 3 đặc khu, địa phương có điều kiện hình thành những vùng nuôi biển tập trung, kết hợp phát triển dịch vụ, du lịch và bảo vệ chủ quyền quốc gia.
PGS.TS Nguyễn Chu Hồi chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: Trung Chánh.
Theo ông Nguyễn Chu Hồi, chuyển mạnh sang kinh tế biển sâu không đơn thuần là đưa lồng bè ra xa bờ, mà phải thay đổi căn bản phương thức quản trị, tổ chức không gian và khai thác tài nguyên biển. Phát triển nuôi biển cần được đặt trong tổng thể chiến lược kinh tế biển, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa sản xuất, du lịch, bảo tồn thiên nhiên và quốc phòng, an ninh.
Một vấn đề đặc biệt quan trọng là kiểm soát sức tải môi trường. Khi quy mô nuôi tăng nhanh, mật độ lồng bè, lượng thức ăn dư thừa và chất thải phát sinh có thể gây áp lực lên hệ sinh thái. Vì vậy, mở rộng sản xuất phải gắn với quan trắc môi trường, kiểm soát mật độ nuôi, lựa chọn đối tượng phù hợp và ứng dụng công nghệ giảm phát thải.
Để phát triển nuôi biển xa bờ cần phải đầu tư công nghệ nuôi hiện đại và phương thức, đối tượng nuôi phù hợp. Ảnh: Trung Chánh.
Những mô hình trồng rong biển, nuôi kết hợp nhiều đối tượng thủy sản và phát triển thương hiệu xanh được các chuyên gia gợi mở nhằm gia tăng giá trị kinh tế trên cùng không gian biển. Đây cũng là hướng tiếp cận kinh tế tuần hoàn, tận dụng các mối quan hệ sinh thái để giảm tác động môi trường, thay vì chỉ chạy theo sản lượng.
Sự tham gia của doanh nghiệp được xem là mắt xích quyết định để hình thành chuỗi giá trị nuôi biển. Từ chuyển giao kỹ thuật, cung ứng giống, thức ăn đến thu mua, chế biến và xây dựng thương hiệu, mỗi công đoạn cần có sự liên kết rõ ràng. Khi đầu ra được bảo đảm, người nuôi mới có động lực đầu tư công nghệ và tuân thủ quy trình sản xuất bền vững.
Muốn tạo bước đột phá, An Giang cần chuyển mạnh từ nuôi biển tự phát sang sản xuất công nghiệp, tiến ra vùng biển mở và xa bờ. Ảnh: Trung Chánh.
Đối với An Giang, phát triển nuôi biển còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc khi gắn với chuyển đổi nghề cho ngư dân, giảm cường lực khai thác, xây dựng nghề cá có trách nhiệm. Chuyển đổi sinh kế cũng góp phần thực hiện nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Chuyển mạnh sang kinh tế biển sâu vì thế không chỉ là câu chuyện mở rộng diện tích hay gia tăng sản lượng. Đó là quá trình chuyển đổi toàn diện, lấy thể chế kiến tạo không gian phát triển, công nghệ nâng cao năng suất, doanh nghiệp dẫn dắt chuỗi giá trị và người dân làm chủ sinh kế.
Tại hội thảo, lãnh đạo UBND tỉnh An Giang đã ký kết hợp tác với Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030, nhằm huy động nguồn lực khoa học, công nghệ và kết nối các doanh nghiệp để biến tiềm năng, lợi thế kinh tế biển thành các dự án cụ thể, tạo ra giá trị cho phát triễn kinh tế – xã hội.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
