Đổi mới toàn diện hoạt động khuyến nông, lấy nông dân làm trung tâm

Ngày 14/11 tại tỉnh Lâm Đồng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức Hội nghị Khuyến nông toàn quốc năm 2025. Tham dự có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Ngọc Phúc, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia Lê Quốc Thanh cùng đại diện các sở, ngành, nhà khoa học và lực lượng khuyến nông các địa phương.

Hội nghị là dấu mốc quan trọng khi lần đầu tiên xem xét toàn diện kết quả sắp xếp, kiện toàn hệ thống khuyến nông theo Thông tư 60/2025/TT-BNNMT gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây cũng là dịp triển khai chiến lược phát triển khuyến nông quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2050.

Theo Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, sau gần một năm triển khai mô hình mới, hệ thống khuyến nông cơ sở đã được tổ chức lại tinh gọn, trực thuộc trung tâm dịch vụ sự nghiệp công cấp xã, giúp đảm bảo sự chỉ đạo thống nhất, gắn với thực tiễn sản xuất. Mô hình này giúp cán bộ khuyến nông bám sát đồng ruộng, đồng hành cùng nông dân trong phòng chống dịch bệnh, ứng phó thiên tai và phát triển sinh kế bền vững.

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho rằng, khuyến nông ngày nay không chỉ hỗ trợ kỹ thuật mà còn thực hiện sứ mệnh phục vụ quản lý nhà nước, thúc đẩy tư duy kinh tế trong sản xuất nông nghiệp. Theo ông Thanh, phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn thông minh đòi hỏi cán bộ khuyến nông phải chuyên nghiệp, am hiểu thị trường và công nghệ hơn nông dân để đủ năng lực đồng hành.

“Khuyến nông phải trở thành một hệ sinh thái kết nối sản xuất – thị trường – môi trường, hỗ trợ nông dân tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã, ổn định sinh kế và phát triển trên chính mảnh đất của mình. Phải nắm bắt thông tin, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, khoa học công nghệ, xem đây là yêu cầu tất yếu để xây dựng lực lượng khuyến nông hiện đại, thông minh và đáp ứng được các nhiệm vụ mới trong giai đoạn phát triển hiện nay”, ông Thanh nhấn mạnh.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Ngọc Phúc, hệ thống khuyến nông đã góp phần quan trọng vào sự phát triển nông nghiệp toàn diện của địa phương. Sau sáp nhập, Lâm Đồng có diện tích hơn 24.000 km², lớn nhất cả nước, sở hữu gần 940.000ha đất sản xuất nông nghiệp, trong đó có hơn 107.000ha ứng dụng công nghệ cao, dẫn đầu cả nước về sản xuất rau, hoa, cà phê và cây ăn quả chủ lực.

Tỉnh cũng hình thành nhiều vùng chăn nuôi tập trung quy mô lớn và có tiềm năng lớn về thủy sản từ hệ thống sông, hồ và vùng biển mới sau sáp nhập. Trong bối cảnh đó, ông Phúc cho rằng khuyến nông là lực lượng giữ vai trò cầu nối đặc biệt quan trọng, trực tiếp đưa kỹ thuật, công nghệ và thông tin thị trường tới người dân, góp phần kiểm soát dịch bệnh và nâng cao năng suất, chất lượng nông sản.

“Tỉnh Lâm Đồng đang chủ động kiện toàn hệ thống khuyến nông theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, gắn kết giữa cấp tỉnh và cấp xã thông qua các đơn vị sự nghiệp ở cơ sở. Dù còn khó khăn bước đầu về nhân lực và tổ chức, tỉnh cam kết triển khai đồng bộ các giải pháp để lực lượng khuyến nông hoạt động chuyên nghiệp, gần dân, hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao đời sống người dân trong giai đoạn mới”, ông Phúc khẳng định.

Tại Hội nghị, đại diện một số địa phương và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp đã thẳng thắn chia sẻ những khó khăn, bất cập trong phát triển khuyến nông hiện nay. Nhiều ý kiến nhấn mạnh việc liên kết sản xuất, cơ chế chính sách hỗ trợ và sự tham gia của các doanh nghiệp vẫn chưa đồng bộ, gây khó khăn cho việc triển khai các mô hình hiệu quả.

Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ khuyến nông cần được nâng cao chuyên môn, trang bị kiến thức về thị trường, công nghệ và quản lý sản xuất để đáp ứng yêu cầu của nông nghiệp hiện đại. Các doanh nghiệp cũng kỳ vọng hệ thống khuyến nông chuyên nghiệp sẽ trở thành cầu nối quan trọng, đồng hành cùng họ trong liên kết chuỗi giá trị, hỗ trợ nông dân tiếp cận thị trường và nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam đánh giá cao vai trò quan trọng của hệ thống khuyến nông trong phát triển nông nghiệp, nâng cao đời sống nông dân và xây dựng nông thôn mới. Thứ trưởng Nam chỉ đạo các tỉnh tiếp tục kiện toàn hệ thống khuyến nông theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đảm bảo tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân và trực tiếp phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Định hướng hoạt động thời gian tới, Thứ trưởng Trần Thanh Nam đề nghị đổi mới toàn diện khuyến nông theo tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy nông dân làm trung tâm, mở rộng nội dung từ chuyển giao kỹ thuật sang cung cấp thông tin, hướng dẫn tổ chức sản xuất, liên kết chuỗi giá trị và phát triển khuyến nông điện tử, khuyến nông số.

Cùng với đó, cần tăng cường xã hội hóa, hợp tác công – tư, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, cộng tác viên và tổ khuyến nông cộng đồng. Hợp tác nghiên cứu, đào tạo cùng doanh nghiệp để đồng hành, hỗ trợ nông dân tiếp cận thị trường, áp dụng công nghệ và quản lý sản xuất bền vững.

Thứ trưởng Trần Thanh Nam cũng yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các địa phương triển khai chiến lược phát triển khuyến nông đến 2030, tầm nhìn 2050, hoàn thiện cơ chế chính sách, triển khai các dự án trọng điểm và nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ nhằm xây dựng nền nông nghiệp bền vững, ổn định, hiệu quả, thích ứng với biến đổi thị trường.

Theo Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, hiện cả nước có hơn 5.100 tổ khuyến nông cộng đồng với gần 50.000 thành viên. Mạng lưới này tiếp tục phát huy hiệu quả khi đưa kỹ thuật, chính sách, thông tin thị trường đến tận thôn bản, đồng thời giúp nông dân tiếp cận nhanh hơn với tiến bộ khoa học và mô hình sản xuất mới.