Chủ động công nghệ chống hạn, bảo vệ hàng nghìn ha cam

Mạnh tay đầu tư hệ thống tưới tiên tiến

Những ngày đầu hè, nền nhiệt tại Hà Tĩnh liên tục tăng cao, nhiều thời điểm vượt ngưỡng 40 độ C đúng vào giai đoạn các vùng trồng cam trọng điểm của tỉnh đang bước vào giai đoạn nuôi quả – thời kỳ quyết định năng suất và chất lượng của cả vụ sản xuất. Trước diễn biến thời tiết khắc nghiệt, người trồng cam không còn chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống mà đã tích cực ứng dụng khoa học kỹ thuật chống hạn, giảm thiểu tác động của nắng nóng, bảo vệ vườn cây.

Tại các vùng trồng cam lớn như xã Thượng Đức, Vũ Quang, Mai Hoa hay Đồng Lộc, nhiều hộ dân đã đầu tư hệ thống tưới hiện đại, tận dụng nguồn nước dự trữ và áp dụng các giải pháp kỹ thuật phù hợp để duy trì độ ẩm cho vườn cây.

Gia đình ông Trần Xuân Vượng ở thôn Bình Quang, xã Thượng Đức là một trong những hộ chủ động đầu tư hệ thống tưới phục vụ sản xuất. Trên diện tích hơn 2ha cam chanh, ông đã lắp đặt hai máy bơm công suất lớn cùng hệ thống đường ống dài hơn 200m để chủ động đưa nước đến từng khu vực sản xuất. Mỗi ngày, ông đều tranh thủ tưới cây vào sáng sớm hoặc chiều muộn nhằm hạn chế thất thoát nước do bốc hơi.

Theo ông Vượng, trong điều kiện nắng nóng kéo dài, nhu cầu nước của cây cam tăng cao, đặc biệt ở giai đoạn nuôi quả, nếu không được cung cấp đủ độ ẩm, cây dễ rụng quả non, giảm khả năng tích lũy dinh dưỡng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cuối vụ.

Không chỉ đầu tư hệ thống tưới, nhiều hộ dân còn tận dụng các nguồn vật liệu sẵn có như cỏ khô, rơm rạ, lá cây hoặc phụ phẩm nông nghiệp để phủ gốc. Biện pháp này giúp hạn chế bốc hơi nước, giữ ẩm cho đất và ổn định nhiệt độ vùng rễ.

Giữa cái nắng như đổ lửa, gia đình bà Nguyễn Thị Bình ở xã Vũ Quang đang tập trung chăm sóc hơn 1ha cam bù. Để ứng phó với nắng nóng, bà duy trì lịch tưới đều đặn hai lần mỗi ngày. Toàn bộ diện tích được theo dõi chặt chẽ độ ẩm đất, giúp cây phát triển ổn định trong giai đoạn quả nuôi quả.

Những năm gần đây, nhiều nhà vườn trên địa bàn Hà Tĩnh đã từng bước chuyển đổi từ phương pháp tưới thủ công sang các hình thức tưới tiết kiệm như tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa cục bộ hoặc tưới tự động. Các hệ thống này không chỉ giảm đáng kể lượng nước sử dụng mà còn giúp phân phối nước đồng đều, hạn chế rửa trôi dinh dưỡng và tiết kiệm công lao động.

Gia đình ông Nguyễn Văn Minh ở thôn 5 Thọ Điền, xã Vũ Quang đã đầu tư hệ thống tưới tự động cho hơn 200 gốc cam trên diện tích hơn 1ha. Bên cạnh đó, gia đình còn chủ động dẫn nước về các hồ chứa dự phòng để bảo đảm nguồn nước tưới trong suốt mùa khô. Việc ứng dụng công nghệ tưới hiện đại giúp cây trồng được cung cấp nước thường xuyên, đúng thời điểm và phù hợp với nhu cầu sinh trưởng.

Theo các chuyên gia nông nghiệp, tưới tiết kiệm là giải pháp hiệu quả trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp. So với phương pháp tưới tràn truyền thống, hệ thống tưới nhỏ giọt có thể tiết kiệm từ 30 – 50% lượng nước, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón thông qua việc kết hợp tưới và bón dinh dưỡng.

Đồng bộ giải pháp tăng sức chống chịu cho cây trồng

Bên cạnh công nghệ tưới, nhiều tiến bộ kỹ thuật khác cũng đang được người dân áp dụng nhằm tăng khả năng chống chịu của cây ăn quả trước điều kiện thời tiết bất lợi.

Tại xã Đồng Lộc, bà Phan Thị Hiền đã sử dụng vỏ lạc để tủ gốc cho hơn 2ha cam chanh. Lớp phủ hữu cơ không chỉ giúp giữ ẩm mà còn cải thiện độ tơi xốp của đất, tăng hoạt động của hệ vi sinh vật có lợi và hạn chế cỏ dại phát triển.

Đây là giải pháp canh tác bền vững, góp phần giảm nhiệt độ bề mặt đất từ 3 – 5 độ C trong những ngày nắng nóng cao điểm. Khi lớp phủ hữu cơ phân hủy, đất còn được bổ sung thêm mùn, cải thiện khả năng giữ nước và giữ dinh dưỡng lâu dài.

Song song với giải pháp giữ ẩm, nhiều nhà vườn đã sử dụng phân bón hữu cơ, phân vi sinh và các chế phẩm sinh học nhằm tăng sức đề kháng cho cây. Việc cân đối dinh dưỡng, đặc biệt là các nguyên tố trung lượng và vi lượng như canxi, magie, kẽm, bo giúp cây sinh trưởng ổn định, hạn chế hiện tượng rụng quả sinh lý khi thời tiết khắc nghiệt.

Một số hộ còn áp dụng kỹ thuật tỉa cành hợp lý để giảm sự cạnh tranh dinh dưỡng trong tán cây, tạo độ thông thoáng, giúp cây tập trung nuôi quả. Đây là biện pháp kỹ thuật đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao trong điều kiện nắng nóng kéo dài.

Ông Phan Văn Huân, Trưởng phòng Trồng trọt – Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh khuyến cáo, trong mùa hè, người dân cần tận dụng tối đa các nguồn nước từ ao, hồ, giếng khoan và nguồn nước tự nhiên để phục vụ sản xuất. Việc tưới cần được thực hiện theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây, ưu tiên các phương pháp tiết kiệm nước như tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa cục bộ hoặc tưới tự động. Ngoài ra, các biện pháp che phủ gốc, chống nắng cho quả, bón phân cân đối và quản lý dịch hại tổng hợp cũng cần được triển khai đồng bộ nhằm giúp cây duy trì khả năng sinh trưởng trong điều kiện thời tiết bất lợi.

Toàn tỉnh Hà Tĩnh có hơn 7.400ha cam, trong đó khoảng 6.100ha đang cho quả. Trong bối cảnh nắng nóng gay gắt được dự báo còn tiếp diễn, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất đang trở thành yếu tố quyết định giúp người trồng cam thích ứng với biến đổi khí hậu.