Tẻ nương Hà Giang – Niềm tin trên xứ đồng Tuyên Quang

Hạt giống của đồng đất miền núi

Vụ mùa năm nay, Công ty Cổ phần Nông nghiệp An Đạt Thành Hà Giang triển khai sản xuất 8,5ha lúa giống Tẻ nương Hà Giang tại thôn Tân An, xã Quang Bình, tỉnh Tuyên Quang. Những thửa ruộng đang vào độ chín, bông lúa đều, hạt chắc, báo hiệu một vụ sản xuất thuận lợi.

Đây không phải là diện tích sản xuất lúa thương phẩm thông thường. Những hạt lúa thu hoạch trên cánh đồng này sẽ được chọn làm giống để Công ty tiếp tục cung ứng cho các vùng sản xuất khác trên cả nước.

Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nông nghiệp An Đạt Thành Hà Giang Trần Hữu Đạt cho biết, khoảng 10 năm qua, doanh nghiệp đã có quá trình gắn bó với đồng ruộng Tuyên Quang. Với người làm giống, niềm vui không chỉ nằm ở một vụ ược mùa mà là nhìn thấy giống lúa mình dày công chọn tạo có thể đứng chân trên nhiều vùng đất, được nông dân tin tưởng đưa vào sản xuất.

“Tôi làm giống nên điều mình quan tâm nhất là hạt giống khi ra đồng ruộng phải thích nghi được với điều kiện thực tế. Mỗi vùng đất có đặc điểm khác nhau, người dân cũng có cách canh tác khác nhau. Một giống lúa muốn đi xa trước hết phải đứng vững được trên đồng ruộng”, ông Đạt chia sẻ.

Tẻ nương Hà Giang có nguồn gốc từ vùng Yên Minh, tỉnh Hà Giang cũ. Sau quá trình chọn lọc, lai tạo và khảo nghiệm ở nhiều vùng sinh thái, giống được hoàn thiện để đưa vào sản xuất. Qua thực tế canh tác tại Tuyên Quang, giống cho thấy khả năng thích nghi khá tốt, cây sinh trưởng khỏe, khả năng chống chịu tương đối tốt và cho năng suất ổn định.

Điều đáng nói, Tẻ nương Hà Giang không chỉ được nhìn nhận ở những con số về năng suất. Chất lượng gạo cũng là yếu tố giúp giống có thêm lợi thế khi tiếp cận thị trường. Hạt gạo trắng, cơm dẻo, thơm, phù hợp với khẩu vị của nhiều gia đình.

Nhờ vậy, Tẻ nương Hà Giang đang từng bước tìm được chỗ đứng trên những cánh đồng mới. Tại thị trường Tuyên Quang, hiện doanh nghiệp cung ứng khoảng 30 tấn giống mỗi vụ, trong khi sản lượng cung ứng trên thị trường cả nước đạt khoảng 150 tấn.

Theo ông Đạt, để một giống lúa được nông dân chấp nhận không thể chỉ dựa vào quảng bá. Cánh đồng mới chính là nơi kiểm chứng rõ nhất chất lượng giống. Nông dân nhìn cây lúa ngoài ruộng, nhìn bông lúa, nhìn hạt thóc rồi mới quyết định có đưa vào sản xuất xuất tiếp vụ sau hay không. Vì thế, mỗi mùa vụ cũng là một lần giống được thử thách và doanh nghiệp được người dân đánh giá.

Giống mới tìm được đất đứng chân

Từ kết quả của Tẻ nương Hà Giang, An Đạt Thành tiếp tục đưa một số giống mới vào khảo nghiệm, trong đó có HG507 và Nếp Ngọc. Những cánh đồng ở Tuyên Quang trở thành nơi doanh nghiệp kiểm chứng khả năng thích nghi trước khi tính đến việc mở rộng sản xuất.

Tại thôn Bén, xã Tân Trịnh, gia đình chị Vương Thị Thương vụ mùa này cấy 3 sào giống HG507. Đây là lần đầu gia đình chị đưa giống lúa này vào đồng ruộng.

Sau khoảng 3 tháng chăm sóc, chị Thương nhận thấy cây lúa sinh trưởng khá tốt, ít phải xử lý sâu bệnh, tỷ lệ hạt chắc trên bông cao. Chỉ còn khoảng nửa tháng nữa là đến kỳ thu hoạch, gia đình chị ước năng suất đạt khoảng 2,6 tạ/sào.

Chị Thương cho biết: “Vụ đầu tiên nên chúng tôi vừa làm vừa theo dõi. Đến giờ nhìn ruộng lúa khá yên tâm, cây đứng, bông đều, hạt chắc. Nếu năng suất đúng như dự kiến, vụ tới gia đình tôi sẽ tiếp tục gieo giống này”.

Với HG507, vụ mùa năm nay Công ty cổ phần Nông nghiệp An Đạt Thành Hà Giang cung ứng khoảng 30 tấn giống, năng suất trên các diện tích sản xuất ước đạt 67 tạ/ha. Qua thực tế đồng ruộng, giống được đánh giá có khả năng chống đổ, chống chịu bệnh khá, tỷ lệ hạt chắc cao và chất lượng gạo phù hợp với phân khúc tiêu dùng phổ biến.

Cùng với HG507, Nếp Ngọc cũng đang được An Đạt Thành thử nghiệm trên diện tích khoảng 5ha. Kết quả bước đầu cho thấy giống thích nghi khá tốt với điều kiện đất đai tại địa phương, hạt chắc, cơm dẻo.

Điểm đáng chú ý là tại Quang Bình, giống Nếp Ngọc đang được địa phương và người dân kỳ vọng không chỉ dừng ở sản xuất lúa gạo mà có thể gắn với việc xây dựng vùng nguyên liệu cốm – sản phẩm có thể tạo thêm giá trị cho hạt lúa địa phương.

Xây vùng lúa hàng hóa

Ông Bùi Xuân Hải, Chủ tịch UBND xã Quang Bình cho biết, địa phương tạo điều kiện để Công ty Cổ phần Nông nghiệp An Đạt Thành Hà Giang xây dựng cánh đồng sản xuất lúa giống, đồng thời khảo nghiệm thêm những giống mới.

Theo ông Hải, Tẻ nương Hà Giang đã có thời gian sản xuất trên địa bàn nên người dân có cơ sở để đánh giá. Trong khi đó, HG507 và Nếp Ngọc bước đầu cũng cho những tín hiệu tích cực. Đây là cơ sở để địa phương tiếp tục theo dõi, đánh giá trước khi mở rộng diện tích.

Đưa giống mới vào sản xuất phải nhìn từ hiệu quả thực tế của người dân. Giống phải phù hợp với đất, điều kiện thời tiết, tập quán canh tác và đầu ra sản phẩm. Khi những yếu tố đó cùng đáp ứng bà con mới mạnh dạn mở rộng diện tích.

Từ cách nhìn đó, Quang Bình đang định hướng hình thành những vùng sản xuất hàng hóa tập trung, ưu tiên các giống cây trồng có năng suất, chất lượng và giá trị kinh tế cao. Việc đưa giống mới vào đồng ruộng được đặt trong tổng thể thay đổi phương thức sản xuất thay vì chỉ thay một giống lúa rồi giữ nguyên cách làm cũ.

Địa phương cũng xác định cơ giới hóa và ứng dụng khoa học kỹ thuật là hướng đi cần thiết để giảm công lao động, nâng hiệu quả sản xuất. Cùng với xây dựng cánh đồng lớn, xã sẽ phối hợp với cơ quan chuyên môn và doanh nghiệp hướng dẫn kỹ thuật, giúp người dân tiếp cận những quy trình canh tác mới.

Với An Đạt Thành, những cánh đồng tại Tuyên Quang vì thế không chỉ là nơi sản xuất lúa. Đây còn là nơi kiểm chứng sức sống của từng giống trước khi bước ra thị trường rộng hơn. Còn với nông dân, mỗi giống lúa mới được đưa ra đồng ruộng là một lần thử sức với hi vọng giảm chi phí, giảm rủi ro và nâng giá trị trên cùng diện tích.