Trồng chuối Thái, ‘hái’ ra tiền

Mạnh dạn chuyển đổi cây trồng

Chúng tôi đến thăm trang trại của anh Hoàng Văn Thuận ở thôn Khe Giao 1, xã Toàn Lưu (Hà Tĩnh) khi anh đang tất bật chăm sóc vườn chuối. Giữa vùng đồi rộng gần 2ha phủ kín màu xanh của chuối tây Thái, anh Thuận không giấu được niềm vui và hi vọng về hướng đi mới mà gia đình đã lựa chọn sau nhiều năm trăn trở tìm cây trồng phù hợp.

Anh Thuận cho biết, trước đây diện tích đồi của gia đình chủ yếu trồng cam và bưởi. Tuy nhiên quá trình sản xuất đòi hỏi công chăm sóc lớn, chi phí đầu tư ngày càng cao nên anh bắt đầu tìm hướng chuyển đổi phù hợp hơn với điều kiện thực tế. Trong một lần tham quan mô hình của người quen, nhận thấy cây chuối tây Thái có khả năng thích nghi tốt với điều kiện đất đồi, kỹ thuật chăm sóc không quá phức tạp, đầu ra khá ổn định nên anh quyết định đưa về trồng thử nghiệm.

Năm 2024, gia đình anh cải tạo toàn bộ diện tích vườn, đầu tư xuống giống khoảng 4.000 gốc chuối tây Thái. Thời điểm đó, nhiều người còn khá dè dặt bởi đây là cây trồng mới tại địa phương, trong khi vốn đầu tư ban đầu không nhỏ.

Để xây dựng mô hình, gia đình anh Thuận đầu tư từ khâu cải tạo đất, hệ thống nước tưới đến cây giống. Toàn bộ giống chuối đều là giống nuôi cấy mô nhằm đảm bảo sinh trưởng đồng đều, hạn chế sâu bệnh và nâng cao năng suất. Theo anh Thuận, chuối tây Thái tuy dễ trồng nhưng muốn đạt năng suất và chất lượng ổn định phải thực hiện đúng quy trình kỹ thuật ngay từ đầu.

Sau khi cải tạo đất, vườn được đào hố theo hàng lối khoa học với khoảng cách phù hợp để cây nhận đủ ánh sáng và thuận tiện chăm sóc. Trước khi trồng, hố được bón lót bằng phân chuồng hoai mục kết hợp chế phẩm sinh học nhằm tăng độ màu mỡ cho đất.

Trong quá trình sinh trưởng, vườn chuối được duy trì độ ẩm thường xuyên, nhất là giai đoạn cây phát triển thân lá và nuôi quả. Bên cạnh đó, việc tỉa chồi được thực hiện thường xuyên, mỗi bụi chỉ giữ lại cây mẹ để tập trung dinh dưỡng chăm sóc, giúp buồng chuối phát triển đồng đều, quả to và đẹp mã.

Trong phòng trừ sâu bệnh, anh ưu tiên các biện pháp sinh học, thường xuyên vệ sinh vườn, cắt bỏ lá già, lá sâu bệnh để hạn chế nguồn lây lan. Việc bón phân cũng được thực hiện cân đối theo từng giai đoạn phát triển của cây, tăng cường sử dụng phân hữu cơ nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và cải tạo đất lâu dài.

Theo kinh nghiệm của anh Thuận, để chuối đạt năng suất và chất lượng tốt nhất, sau mỗi chu kỳ cần đào bỏ gốc cũ để trồng mới thay vì lưu gốc nhiều năm. “Chuối nếu để lưu gốc lâu cây dễ suy, năng suất giảm, buồng không đều. Vì vậy sau mỗi vụ gia đình đều cải tạo lại để đảm bảo hiệu quả sản xuất”, anh Thuận chia sẻ.

Năm 2025, khi nhiều diện tích chuối bắt đầu cho thu hoạch, hai cơn bão số 5 và số 10 khiến nhiều diện tích bị gãy đổ, thiệt hại khá lớn. Sản lượng thu hoạch chỉ đạt khoảng 12 – 15 tấn, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng.

Không nản chí sau thiệt hại do thiên tai, anh Thuận tiếp tục đầu tư thêm khoảng 200 triệu đồng để khôi phục sản xuất, mua thêm giống, gia cố hệ thống chống đổ và chăm sóc lại toàn bộ diện tích. Theo anh, chuối tây Thái cho năng suất gấp 2 – 3 lần so với một số giống chuối địa phương. Cây ít sâu bệnh, chi phí chăm sóc thấp hơn nên phù hợp với điều kiện sản xuất của gia đình.

“Đến mùa mưa bão những cây có buồng lớn phải tỉa bớt lá để giảm sức cản gió. Ngoài ra, dùng dây liên kết các cây với nhau để hạn chế đổ ngã khi có gió mạnh”, anh Thuận chia sẻ kinh nghiệm.

Sản xuất tuần hoàn từ cây chuối

Sau thời gian đầu tư và khôi phục sản xuất, đến nay vườn chuối của gia đình anh Thuận phát triển khá ổn định. Nhiều diện tích sinh trưởng tốt, buồng đều, quả đẹp.

Theo tính toán, bình quân mỗi ha chuối có thể cho sản lượng khoảng 40 tấn quả. Với giá bán dao động từ 10 – 12 nghìn đồng/kg như hiện nay, doanh thu mỗi ha đạt khoảng 400 – 480 triệu đồng. Sau khi trừ các khoản chi phí đầu tư phân bón, nhân công và chăm sóc, mô hình vẫn mang lại nguồn thu khá ổn định.

Không chỉ tập trung vào cây chuối, anh Thuận còn tận dụng tối đa phụ phẩm trong sản xuất để phát triển chăn nuôi theo hướng tuần hoàn. Hiện gia đình anh duy trì nuôi 15 con bò 3B tại khu vực trang trại. Lá và thân chuối sau thu hoạch được tận dụng làm thức ăn cho bò, giúp giảm đáng kể chi phí chăn nuôi. Ngược lại, nguồn phân chuồng từ đàn bò được ủ hoai rồi sử dụng bón trở lại cho vườn chuối, góp phần cải tạo đất và giảm lượng phân hóa học.

Ông Trần Bá Hoành, Phó Chủ tịch UBND xã Toàn Lưu đánh giá, mô hình trồng chuối tây Thái của anh Thuận là hướng chuyển đổi cây trồng phù hợp với điều kiện vùng đất đồi địa phương. “Theo đánh giá bước đầu, chuối tây Thái khá phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương. Mô hình không chỉ mở thêm hướng sản xuất mới cho người dân mà còn gắn với chăn nuôi theo hướng tuần hoàn, tận dụng tốt phụ phẩm nông nghiệp để nâng cao hiệu quả kinh tế”, ông Hoành nói.

Từ vùng đất đồi trước đây chủ yếu trồng cây ăn quả truyền thống, mô hình trồng chuối tây Thái của gia đình anh Thuận đang từng bước mở ra hướng sản xuất mới, phù hợp với điều kiện thực tế và nhu cầu chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại địa phương.