Những luống dưa lưới xanh mướt trải dài trên cánh đồng Gò Cù – Đồng Trâm đang tạo nên diện mạo khác cho sản xuất nông nghiệp ở xã Đông Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Cây trồng này không chỉ giúp nông dân nâng giá trị trên cùng diện tích đất mà còn kéo theo sự thay đổi trong cách tổ chức sản xuất.
Ông Bùi Hai (trú thôn Châu Me) là một trong những người sớm đưa cây dưa lưới vào sản xuất từ năm 2019. Khi ấy, ông chủ động tìm hiểu giống, kỹ thuật rồi đầu tư trồng trên đất thuê. Vụ đầu tiên gặp mưa lớn kéo dài khiến cây trồng gần như mất trắng.
Toàn xã Đông Sơn (Quảng Ngãi) hiện có khoảng 25 – 30 ha trồng dưa lưới. Ảnh: L.K.
Thất bại ban đầu không khiến ông Hai bỏ cuộc. Qua từng vụ, ông tiếp tục điều chỉnh quy trình chăm sóc và tích lũy kinh nghiệm để thích ứng với điều kiện sản xuất tại địa phương. “Tôi từng mất trắng vụ đầu nhưng vẫn quyết tâm theo đuổi vì nhận thấy đây là cây trồng có giá trị kinh tế cao, đầu ra ổn định và phù hợp với điều kiện đất đai địa phương”, ông Hai chia sẻ.
Hiện ông đang canh tác 2 ha dưa lưới theo hình thức gối vụ, nhờ đó việc thu hoạch diễn ra liên tục, giúp gia đình duy trì nguồn hàng cung cấp cho doanh nghiệp cũng như thị trường. Theo ông Hai, chất đất ở Đông Sơn rất phù hợp, quả dưa có độ ngọt cao. Tuy nhiên, đây cũng là cây trồng yêu cầu người sản xuất phải nắm chắc kỹ thuật. Hệ rễ, sâu bệnh, đặc biệt là bọ trĩ và nấm trong mùa mưa cần được kiểm soát thường xuyên.
Quy trình sản xuất được ông Hai thực hiện chặt chẽ từ lựa chọn giống, tưới nước, bón phân đến sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Thuốc được sử dụng đúng thời điểm và bảo đảm thời gian cách ly. Sau khoảng 75 ngày, quả dưa đạt trọng lượng 1,5 – 2kg và đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp bao tiêu. Với năng suất bình quân khoảng 40 tấn/ha mỗi vụ, mô hình của ông Hai đạt doanh thu khoảng 400 triệu đồng/ha. Mô hình trồng dưa của ông tạo việc làm thường xuyên cho 9 lao động địa phương.
Cây dưa lưới thích nghi tốt với điều kiện canh tác ở xã Đông Sơn. Ảnh: L.K.
Cùng tham gia phát triển cây dưa lưới ở Châu Me, để đầu tư bài bản hơn, thông qua Chi hội Nông dân, ông Đặng Điềm được Quỹ Hỗ trợ nông dân cho vay 90 triệu đồng. Từ nguồn vốn này, ông khoan giếng, lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp châm phân tự động và mua sắm vật tư phục vụ sản xuất.
Việc đưa hệ thống tưới và châm phân tự động vào sản xuất giúp ông Điềm chủ động hơn trong chăm sóc cây, tiết kiệm nước, giảm công lao động và nâng hiệu quả sử dụng phân bón. Hiện gia đình ông duy trì 2 vụ dưa chính mỗi năm, đồng thời bố trí xuống giống gối vụ để có sản phẩm cung cấp thường xuyên ra thị trường.
Nhằm tăng cường liên kết giữa các hộ sản xuất, Hội Nông dân xã Đông Sơn đã thành lập Tổ hội nghề nghiệp trồng và phát triển cây dưa lưới với 8 thành viên. Theo ông Đỗ Quốc Dũng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Đông Sơn, việc hình thành Tổ hội giúp các hộ có điều kiện trao đổi kinh nghiệm, thống nhất cách làm, từng bước áp dụng đồng bộ tiến bộ kỹ thuật và thuận lợi hơn trong kết nối với doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm.
Cây dưa lưới giúp ông Hai có doanh thu khoảng 400 triệu đồng/ha. Ảnh: L.K.
Thông qua tổ chức này, nguồn vốn hỗ trợ cũng được đưa đến đúng nhóm sản xuất. Quỹ Hỗ trợ nông dân tỉnh Quảng Ngãi đã giải ngân 500 triệu đồng cho các thành viên vay đầu tư, mở rộng sản xuất. Từ 8 hộ tham gia ban đầu, đến nay riêng thôn Châu Me đã có 15 hộ trồng dưa lưới. Toàn xã hiện có khoảng 25 – 30 ha, trong đó Châu Me chiếm khoảng 22 – 25 ha. Sự gia tăng về số hộ và diện tích đang tạo tiền đề để Đông Sơn tổ chức lại sản xuất dưa lưới theo hướng tập trung thay vì phát triển riêng lẻ từng hộ.
Cùng với mở rộng diện tích, địa phương định hướng xây dựng vùng dưa lưới theo tiêu chuẩn sạch, hoàn thiện hồ sơ xây dựng sản phẩm OCOP, qua đó nâng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường, từng bước hướng đến xuất khẩu.
Không chỉ nâng hiệu quả sử dụng đất, vùng dưa lưới còn tạo thêm việc làm tại chỗ. Với diện tích khoảng 1 – 2 ha, mỗi hộ có thể tạo việc làm thường xuyên cho 5 – 10 lao động. Các hộ tham gia Tổ hội nghề nghiệp hiện cũng đang tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.
Từ những diện tích đất trước đây mang lại hiệu quả kinh tế không cao, cây dưa lưới đang mở ra hướng sản xuất mới ở Đông Sơn. Khi nguồn vốn, kỹ thuật và thị trường cùng được kết nối, vùng dưa không chỉ tạo thêm thu nhập cho nông dân mà còn đặt nền móng cho quá trình hình thành vùng sản xuất hàng hóa theo hướng hiện đại.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
