Trên cánh đồng ấp 2, xã Trung Ngãi những ngày này, lúa đông xuân 2025-2026 đang vào vụ thu hoạch rộ. Khác với vẻ thấp thỏm thường thấy khi giá vật tư leo thang, nhiều nông dân tham gia liên kết với Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Tấn Đạt tỏ ra khá nhẹ nhõm. Họ không còn làm theo kiểu sạ dày, bón nhiều như trước, mà chuyển sang làm gọn lại, giảm chi phí để phù hợp với tình hình hiện nay.
Lãnh đạo xã Trung Ngãi (bên trái) đang tham quan mô hình sản xuất của HTX Tấn Đạt. Ảnh: Hồ Thảo.
Thực tế “bão giá” đang phủ lên nhiều cánh đồng miền Tây. Giá phân bón từ khoảng 600.000 đồng/bao đã tăng lên hơn 900.000 đồng, tức tăng 30-40%. Xăng dầu tăng kéo theo chi phí bơm nước, làm đất, thu hoạch… tất cả đều đội lên.
Ông Trần Văn Trung, nông dân có 8 công ruộng tại xã Trung Ngãi, chia sẻ: “Giá phân bón giờ cao quá, xăng dầu cũng tăng, làm gì cũng tốn. Một vụ hè thu phải bơm nước 4-5 lần, rồi tiền máy móc nữa. Làm ra mà không có lời thì tụi tôi tính bỏ vụ tới”.
Thực tế, với mức chi phí đầu vào tăng mạnh như hiện nay, nếu vẫn giữ cách làm cũ, nhiều hộ gần như không còn lợi nhuận, thậm chí có nguy cơ thua lỗ.
Trước áp lực đó, HTX Tấn Đạt chọn hướng đi khác. Thay vì chạy theo sản lượng, HTX vận động bà con giảm từ 3 vụ xuống còn 2 vụ mỗi năm, vừa để đất nghỉ, vừa giảm rủi ro trong bối cảnh giá vật tư còn cao.
Theo ông Đoàn Văn Tài, Giám đốc HTX, điều quan trọng nhất là hiệu quả thực tế. Nếu sản xuất riêng lẻ, lợi nhuận bình quân chỉ khoảng 1 triệu đồng/1.000 m², nhưng khi tham gia HTX, con số này có thể đạt khoảng 2 triệu đồng. Để làm được điều đó, HTX đứng ra liên kết với doanh nghiệp, giúp giảm giá vật tư đầu vào từ 10-15% và đảm bảo đầu ra ổn định, cao hơn thị trường khoảng 100-200 đồng/kg.
Nông dân tham gia mô hình phấn khởi vì giá bán lúa cao hơn bên ngoài từ 100-200 đồng/kg. Ảnh: Hồ Thảo.
Mới đây, tại hội thảo tổng kết mô hình, số liệu cho thấy với 1.000 m² lúa, cách làm cũ tốn khoảng 1,68 triệu đồng mỗi vụ. Khi áp dụng quy trình giảm phát thải tại HTX, chi phí giảm còn khoảng 1,24 triệu đồng, tiết kiệm hơn 400.000 đồng. Phần chi phí giảm chủ yếu nhờ bớt phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và giảm số lần can thiệp vào đồng ruộng.
Ông Nguyễn Văn Phan, nông dân tham gia mô hình, chia sẻ: “Ban đầu cũng lo, sợ năng suất không đạt. Nhưng làm rồi thấy dễ hơn. Trước xịt thuốc 4-5 lần, giờ còn 1-2 lần. Phân bón cũng giảm, mà lúa vẫn phát triển tốt, sâu rầy ít hơn. Không chỉ giảm chi phí, cách làm này còn giúp giảm công chăm sóc. Ruộng không cần giữ nước sâu như trước, chỉ cần đủ ẩm, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí bơm nước và công lao động”.
Sự thành công của mô hình có đóng góp không nhỏ từ các nhà khoa học và doanh nghiệp. TS Võ Tòng Anh, cố vấn cấp cao của Công ty CP Phân bón Miền Nam, cho biết đơn vị đã đưa vào quy trình các dòng phân bón thế hệ mới như “Nở Bụi” và “Năng Suất Vàng”.
Đây là loại phân một hạt, giúp nông dân rải bằng tay hoặc drone với độ đồng đều cao. Quan trọng hơn, quy trình này tập trung giảm lượng đạm (Nitơ), yếu tố trực tiếp gây phát thải khí nhà kính. Việc bón tập trung giúp cây lúa hấp thụ tối đa, tránh lãng phí và ô nhiễm môi trường, hoàn toàn phù hợp với Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp của Chính phủ.
Đại diện HTX đang trao đổi với cơ quan chuyên môn và nhà khoa học về mô hình sản xuất của HTX. Ảnh: Hồ Thảo.
Dưới góc nhìn của chính quyền địa phương, ông Nguyễn Hồng Phúc – Phó Chủ tịch UBND xã Trung Ngãi – cho biết, trước áp lực chi phí tăng cao, cách làm của HTX đã giúp nhiều nông dân thay đổi tư duy. Họ không còn chạy theo năng suất bằng mọi giá mà bắt đầu tính toán kỹ chi phí và đầu ra. Nhờ đó, vừa giữ được lợi nhuận, vừa củng cố niềm tin với cây lúa trong giai đoạn khó khăn.
“Địa phương xác định HTX Tấn Đạt là mô hình điểm để nhân rộng khoảng 350ha trên toàn xã. Chúng tôi cũng đã đề xuất cấp trên sớm hoàn thiện hạ tầng thủy lợi nội đồng, để bà con yên tâm sản xuất theo hướng bền vững”, ông Phúc cho biết.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
