Là địa phương sở hữu diện tích lớn các cây trồng xuất khẩu như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu và nhiều cây ăn quả, Đắk Lắk đang đứng trước yêu cầu ngày càng cấp thiết về chuyển đổi sang mô hình sản xuất phát thải thấp. Không chỉ đáp ứng các cam kết về tăng trưởng xanh, xu hướng này còn trở thành điều kiện quan trọng để nông sản địa phương nâng cao sức cạnh tranh khi nhiều thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về môi trường và phát triển bền vững.
Trong bối cảnh đó, UBND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành kế hoạch sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2026 – 2035, tầm nhìn đến năm 2050. Kế hoạch hướng tới xây dựng hệ thống sản xuất trồng trọt phát thải thấp, nâng cao hiệu quả sản xuất, cải thiện sinh kế cho người dân và từng bước hình thành nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, có khả năng thích ứng tốt trước biến đổi khí hậu.
Sầu riêng là một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh Đắk Lắk, được định hướng đến năm 2035 có 70% diện tích áp dụng IPHM. Ảnh: Trần Thọ.
Theo kế hoạch, tỉnh Đắk Lắk khuyến khích mở rộng áp dụng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) đối với các ngành hàng chủ lực. Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2035, có 90% diện tích lúa, rau và cây ăn quả áp dụng IPHM. Riêng các cây trồng chủ lực của tỉnh như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, bơ và mắc ca sẽ có ít nhất 70% diện tích được sản xuất theo quy trình này.
IPHM được xác định là một trong những giải pháp quan trọng để giảm phụ thuộc vật tư đầu vào, sử dụng hợp lý phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời tăng cường các biện pháp sinh học, canh tác và quản lý dịch hại theo hướng tổng hợp. Đây cũng là nền tảng giúp ngành trồng trọt giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao chất lượng nông sản và tăng khả năng đáp ứng các yêu cầu của thị trường trong nước cũng như quốc tế.
Cùng với việc mở rộng IPHM, tỉnh phấn đấu giảm tối thiểu 30% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, nâng tỷ lệ sử dụng thuốc sinh học lên trên 30% tổng lượng sử dụng thông qua áp dụng các quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), IPHM và các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường.
Đây cũng là cơ sở để tỉnh Đắk Lắk thực hiện mục tiêu lớn hơn là giảm ít nhất 15% phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực trồng trọt vào năm 2035. Cùng với đó, địa phương hướng tới giảm 45% phát thải từ hoạt động trồng trọt và sau thu hoạch, trên 80% chất thải nông nghiệp được thu gom, tái sử dụng trong chu trình tuần hoàn, góp phần hình thành nền sản xuất nông nghiệp xanh và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Ngoài các chỉ tiêu về sản xuất, tỉnh Đắk Lắk còn đặt mục tiêu xây dựng cơ sở dữ liệu phát thải ngành trồng trọt kết nối với hệ thống quốc gia; đào tạo, tập huấn cho tối thiểu 200 cán bộ kỹ thuật, khuyến nông, nông dân và doanh nghiệp về kỹ thuật canh tác giảm phát thải, công cụ đo phát thải và các chính sách liên quan.
Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, để hiện thực hóa các mục tiêu giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt, tỉnh sẽ triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp. Trước hết là đánh giá hiện trạng phát thải khí nhà kính trong sản xuất trồng trọt thông qua việc khảo sát diện tích, cơ cấu cây trồng, phương thức canh tác, mức sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và các yếu tố đầu vào. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để xây dựng lộ trình giảm phát thải phù hợp với từng vùng sinh thái và từng nhóm cây trồng.
Tỉnh Đắk Lắk phấn đấu đến năm 2035 có 90% diện tích lúa áp dụng IPHM. Ảnh: Trần Thọ.
Tỉnh cũng tiếp tục chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng linh hoạt, phù hợp với điều kiện từng vùng. Những diện tích lúa nước kém hiệu quả sẽ được chuyển đổi sang cây trồng cạn hoặc mô hình kết hợp lúa với nuôi trồng thủy sản nhằm giảm phát thải khí nhà kính. Đồng thời tiếp tục phát triển các loại cây lâu năm có giá trị kinh tế cao và có khả năng hấp thu carbon, phù hợp với lợi thế sản xuất của địa phương.
Việc xây dựng các mô hình sản xuất giảm phát thải theo quy mô vùng và chuỗi giá trị sẽ được quan tâm thực hiện. Theo đó, Đắk Lắk sẽ xây dựng ít nhất 2 mô hình giảm phát thải để nhân rộng và thí điểm tối thiểu 12 mô hình có khả năng phát triển tín chỉ carbon. Các mô hình được triển khai tại các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, áp dụng đồng bộ các gói kỹ thuật canh tác giảm phát thải, có sự liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, đồng thời đáp ứng quy trình đo lường, báo cáo và thẩm định phát thải (MRV).
Cùng với các giải pháp kỹ thuật, Đắk Lắk sẽ tăng cường truyền thông, đào tạo và chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, xây dựng tài liệu hướng dẫn phù hợp với từng nhóm đối tượng, lồng ghép nội dung canh tác giảm phát thải vào hoạt động khuyến nông và đào tạo nghề. Tỉnh cũng đẩy mạnh hợp tác với các tổ chức quốc tế trong nghiên cứu kỹ thuật, xây dựng năng lực đo lường phát thải, kết nối thị trường tín chỉ carbon và hỗ trợ triển khai các mô hình sản xuất xanh.
Đối với khâu tiêu thụ, tỉnh Đắk Lắk sẽ hình thành các chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ nông sản phát thải thấp. Đồng thời xây dựng hệ thống chứng nhận và truy xuất nguồn gốc, thí điểm nhãn hiệu chứng nhận “phát thải thấp” đối với các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, rau quả, sầu riêng, cà phê và hồ tiêu. Cùng với đó, tỉnh hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu và lồng ghép phát triển sản phẩm phát thải thấp với chương trình OCOP cùng các chính sách khuyến nông.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
