‘Thử sức’ cây măng tây trên vùng đất cát

Vùng hành tím chuyển hướng trồng măng tây

Từng gắn bó với hành tím, ớt và nhiều loại cây màu khác nhưng thu nhập bấp bênh, một số xã viên HTX Hành tím Vĩnh Châu ở xã Vĩnh Hải (TP Cần Thơ) đang mạnh dạn chuyển sang trồng cây măng tây trên đất cát ven biển. Dù mới bước vào vụ đầu tiên, mô hình đã cho thấy tín hiệu khả quan khi vừa được doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm, vừa tạo nguồn thu gần như mỗi ngày cho người trồng.

Những ngày này, vườn măng tây khoảng 5.000m2 của anh Thạch Vương ở ấp Huỳnh Kỳ, xã Vĩnh Hải bắt đầu cho thu hoạch lứa đầu tiên sau khoảng 6 tháng xuống giống. Anh Vương cho biết trồng hành tím phải hơn 3 tháng mới có thu hoạch, còn măng tây sau khi vào khai thác gần như ngày nào cũng có tiền nên chủ động hơn trong chi tiêu.

Vườn măng tây của anh hiện đạt năng suất khoảng 10 – 15kg/1.000m2/ngày. Với giá thu mua xô tại vườn 50.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, lợi nhuận còn khoảng khoảng 1.250.000 – 1.875.000 đồng/ngày.

Không riêng gia đình anh Vương, ông Lý Hoàng nhiều năm gắn bó với cây hành tím cũng đang chuyển hơn 2.000m2 đất sang trồng măng tây. Theo ông Hoàng, trồng hành tím phụ thuộc nhiều vào thời tiết, chỉ cần mưa kéo dài, nguy cơ thua lỗ rất lớn. Trong khi đó, măng tây có đầu ra ổn định, lại được HTX hỗ trợ giống, vật tư và kỹ thuật, người dân chỉ cần tập trung chăm sóc, giảm đáng kể rủi ro.

Theo anh Thạch Dil, Giám đốc HTX Hành tím Vĩnh Châu, chi phí đầu tư trồng măng tây khoảng 40 triệu đồng/1.000m2. Đây là con số không nhỏ đối với nhiều hộ dân ở vùng đất cát ven biển vốn còn nhiều khó khăn. Do đó, việc HTX cung ứng trước toàn bộ chi phí giống, phân bón, vật tư và nông dân hoàn trả dần sau khi bán sản phẩm giúp bà con mạnh dạn chuyển đổi mà không phải chịu áp lực vốn ban đầu.

Hiện HTX đang liên kết với Công ty TNHH Linh Đan Ninh Thuận (tỉnh Khánh Hòa) – doanh nghiệp có nhiều năm phát triển vùng nguyên liệu và xuất khẩu măng tây xanh để bao tiêu toàn bộ sản phẩm cho bà con với giá 50.000 đồng/kg.

Khi vùng nguyên liệu mở rộng và sản lượng tăng, sản phẩm sẽ được phân loại theo quy cách, giá thu mua dao động từ 45.000 – 65.000 đồng/kg tùy chất lượng.

Lợi thế đất cát ven biển

Anh Thạch Dil cho biết thêm, trước khi đưa cây măng tây về trồng trên vùng đất cát Vĩnh Hải, HTX đã dành gần hai năm thử nghiệm trên nhiều điều kiện thổ nhưỡng khác nhau, từ đất thịt, đất cát pha đến đất giồng cát ven biển.

Kết quả cho thấy măng tây có thể sinh trưởng trên nhiều loại đất, nhưng vùng đất giồng cát ở Vĩnh Hải cho hiệu quả nổi trội nhờ nền đất cao ráo, khả năng thoát nước nhanh.

“Cây măng tây phát triển khỏe, thân mập, màu sắc đẹp, năng suất bình quân đạt khoảng 12 – 15kg/1.000m2/ngày, cao hơn các vùng đã thử nghiệm trước đó. Với năng suất này, sau khi trừ chi phí, nông dân có thể đạt lợi nhuận khoảng 50%”, anh Thạch Dil cho biết.

Anh Đặng Hiệp Phú, cán bộ kỹ thuật HTX Hành tím Vĩnh Châu cho biết, qua theo dõi các mô hình thử nghiệm, HTX nhận thấy măng tây trồng trên đất cát có thân mập, búp thẳng, màu xanh đẹp và tỷ lệ đạt tiêu chuẩn thương phẩm cao hơn so với những vùng đã thử nghiệm trước đó. Đây là yếu tố quan trọng đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp xuất khẩu.

Từ kết quả này, HTX quyết định chọn Vĩnh Hải làm vùng trọng điểm phát triển trồng măng tây. Theo kế hoạch, HTX sẽ xây dựng vùng nguyên liệu khoảng 100ha, trong đó khoảng 50ha tại xã Vĩnh Hải nhằm đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp đối tác.

Gieo trồng một vụ, khai thác nhiều năm

So với nhiều loại rau màu, kỹ thuật trồng măng tây không quá phức tạp nhưng đòi hỏi chăm sóc thường xuyên. Từ đầu vụ, khâu chuẩn bị đất phải được thực hiện kỹ. Luống trồng rộng khoảng 1,2m, cao 30cm, rãnh giữa các luống khoảng 20cm nhằm tăng khả năng thoát nước. Cây được trồng cách nhau khoảng 45cm.

HTX đảm nhận khâu ươm giống trong khoảng 3 tháng trước khi chuyển cây con cho nông dân trồng. Sau khi xuống giống, bà con phải giăng dây hoặc lưới để giữ cây đứng thẳng, tránh đổ ngã do gió mạnh ở vùng ven biển. Đây là khâu khá quan trọng để giữ những búp măng mọc thẳng đứng, nâng cao giá trị thương phẩm.

Theo bà con nông dân, khâu chăm sóc măng tây chủ yếu là tỉa thân già, làm cỏ, bón phân và điều chỉnh hệ thống dây đỡ khi cây phát triển. Toàn bộ mô hình ưu tiên sử dụng phân hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật sinh học nhằm hướng tới vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu nội tiêu và xuất khẩu.

Khác với nhiều loại rau màu canh tác từng vụ, măng tây sau trồng khoảng 6 tháng sẽ bắt đầu cho thu hoạch và có thể khai thác liên tục 7 – 8 năm mới phải tái đầu tư giống để trồng mới. Mỗi đợt thu hoạch kéo dài 2 – 3 tháng, sau đó người trồng dành khoảng 1 tháng để dưỡng cây trước khi bước vào chu kỳ khai thác tiếp theo. Vì vậy, phần lớn chi phí chỉ phát sinh ở năm đầu, những năm sau chủ yếu là đầu tư phân, thuốc và công chăm sóc nên hiệu quả kinh tế ngày càng được cải thiện.

Trong quá trình chăm sóc, người trồng cần thường xuyên kiểm tra các đối tượng gây hại như bọ trĩ, bọ xít, rầy hay sâu xanh da láng để phòng trừ kịp thời, đồng thời giữ vườn luôn thông thoáng nhằm hạn chế sâu bệnh.

Để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, mỗi lô măng sau thu hoạch đều được doanh nghiệp kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trước khi đưa vào chuỗi cung ứng. Chỉ những sản phẩm đạt tiêu chuẩn mới được sử dụng làm nguyên liệu xuất khẩu sang các thị trường như Đài Loan và Nhật Bản.

Bước đầu, mô hình cho thấy măng tây phù hợp với điều kiện đất cát ven biển, có tiềm năng mở rộng và trở thành cây trồng cho hiệu quả kinh tế cao. Với sự liên kết từ khâu giống, kỹ thuật đến bao tiêu sản phẩm, xã Vĩnh Hải đang từng bước hình thành vùng nguyên liệu măng tây quy mô lớn, tạo sinh kế ổn định hơn cho nông dân trong bối cảnh nhiều loại cây trồng truyền thống liên tục gặp biến động về giá.