Thanh Hóa đánh thức tiềm năng chuỗi giá trị khoai tây

Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, Tập đoàn PepsiCo vừa tổ chức sự kiện Dự án “Mùa vụ mới: Sáng kiến nông nghiệp bền vững”, hướng tới đổi mới phương thức canh tác, phát triển chuỗi liên kết và nâng cao giá trị nông sản trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.

Chuyển từ canh tác truyền thống sang nông nghiệp tái tạo

Dự án được triển khai giai đoạn 2026 – 2028, lấy nông nghiệp tái tạo và chuỗi giá trị bao trùm làm trọng tâm. Không chỉ hỗ trợ nông dân thay đổi kỹ thuật sản xuất, sáng kiến còn hướng đến giải quyết bài toán căn cơ của nông nghiệp: sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, nước, giảm chi phí đầu vào, nâng cao khả năng chống chịu trước biến động khí hậu và bảo đảm đầu ra ổn định cho nông sản.

Theo kế hoạch, dự án dự kiến hỗ trợ trực tiếp 13.600 nông dân sản xuất quy mô nhỏ tại các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai và Thanh Hóa. Ba mục tiêu trọng tâm được đặt ra gồm nâng cao năng lực thực hành nông nghiệp tái tạo; xây dựng chuỗi giá trị bao trùm, tạo điều kiện để nông dân tiếp cận bình đẳng với tài chính, vật tư, công nghệ và thị trường; đồng thời nhân rộng các mô hình hiệu quả thông qua kết nối với mạng lưới đổi mới sáng tạo lương thực – thực phẩm Việt Nam.

Điểm đáng chú ý của dự án là cách tiếp cận nông nghiệp bền vững từ chính đồng ruộng và sinh kế của người sản xuất. Thay vì chỉ tập trung tăng năng suất trong từng vụ mùa, các hoạt động hướng đến cải thiện chất lượng đất, sử dụng nước tiết kiệm, quản lý dịch hại tổng hợp, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp và giảm phụ thuộc vào vật tư đầu vào. Đây là những giải pháp có ý nghĩa thiết thực khi chi phí sản xuất, yêu cầu về chất lượng nông sản và áp lực môi trường ngày càng đặt ra những tiêu chuẩn cao hơn đối với người trồng trọt.

Tại Thanh Hóa, dự án dự kiến thành lập 15 tổ nhóm sản xuất theo nhu cầu thực tế của nông dân, tổ chức 20 lớp tập huấn về quản lý tổng hợp đất và nước, quản lý sinh vật gây hại, ủ phân hữu cơ, quản lý cỏ dại, xen canh và các kiến thức cơ bản về sản xuất bền vững, tập trung vào cây khoai tây.

Các hoạt động này hướng đến giúp nông dân từng bước thay đổi thói quen canh tác, sử dụng hợp lý nguồn lực sẵn có, hạn chế lãng phí và nâng cao hiệu quả kinh tế. Đặc biệt, việc chú trọng đào tạo cho nông hộ nhỏ, phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, kỹ thuật và các nguồn lực phát triển sản xuất.

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Đức Cường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa nhấn mạnh ý nghĩa của việc thúc đẩy liên kết trong phát triển nông nghiệp bền vững. Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp phải thích ứng với biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao của thị trường, việc tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, hệ thống khuyến nông, doanh nghiệp và nông dân là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả các vùng sản xuất hàng hóa.

Liên kết chuỗi để khoai tây có đầu ra ổn định

Trong khuôn khổ sự kiện, hội nghị “Phát triển chuỗi giá trị khoai tây bền vững” tập trung trao đổi về hiện trạng sản xuất, tiềm năng thị trường và định hướng phát triển cây khoai tây tại Việt Nam. Các tham luận của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Viện Nghiên cứu lúa Quốc tế (IRRI), Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, PepsiCo, Syngenta và Trung tâm Khuyến nông Thanh Hóa đã đề cập nhiều khía cạnh từ kỹ thuật canh tác, mô hình luân canh đến hợp tác công – tư và khả năng hình thành chuỗi liên kết tại địa phương.

Đáng chú ý, tham luận về mô hình luân canh lúa – khoai tây góp phần thực hiện đề án sản xuất giảm phát thải gợi mở hướng kết hợp giữa hiệu quả kinh tế với sử dụng tài nguyên hợp lý. Việc bố trí cây trồng phù hợp, quản lý dinh dưỡng và nước tưới hiệu quả, tận dụng phụ phẩm sau thu hoạch có thể góp phần giảm chi phí, cải thiện điều kiện canh tác và hạn chế tác động tới môi trường. Tuy nhiên, hiệu quả của từng mô hình cần được đánh giá trên cơ sở điều kiện đất đai, nguồn nước, quy trình kỹ thuật và thực tiễn sản xuất tại mỗi vùng.

Tại Thanh Hóa, khoai tây vụ đông có tiềm năng phát triển theo chuỗi hàng hóa. Định hướng mở rộng vùng nguyên liệu tập trung lên khoảng 2.500 – 3.000 ha đặt ra yêu cầu phải tổ chức sản xuất đồng bộ hơn, từ lựa chọn giống, lịch thời vụ, quy trình kỹ thuật đến thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm.

Trong chuỗi liên kết, PepsiCo Việt Nam tham gia với vai trò thu mua khoai tây, góp phần kết nối vùng nguyên liệu với thị trường tiêu thụ. Sự tham gia của doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong việc gắn yêu cầu của thị trường với kế hoạch sản xuất, giúp nông dân có thêm cơ sở xác định quy mô và phương án canh tác. Khi các điều kiện về chất lượng, sản lượng, thời gian giao hàng và cơ chế thu mua được thống nhất rõ ràng, liên kết sản xuất mới có thể phát huy hiệu quả lâu dài.