Gõ mõ gọi lợn về
Điều khiến chúng tôi ấn tượng khi ghé thăm trang trại của ông Hoàng Văn Đường ở thôn Mỏ Quan, xã Cảm Nhân, tỉnh Lào Cai là cách ông gọi đàn lợn từ rừng trở về.
Không cần vào rừng tìm hay lùa từng con, ông chỉ cầm chiếc búa gõ vào chiếc mõ làm từ khúc gỗ đục rỗng treo trên cây. Tiếng mõ vang lên giữa không gian yên tĩnh, chẳng bao lâu, từ những lối nhỏ trong rừng, đàn lợn đen con trước, con sau xuất hiện rồi kéo nhau về khu vực cho ăn.
Chiếc mõ được ông Đường dùng để gọi đàn lợn về. Ảnh: Thanh Ngà.
Ông Đường cho biết, ban ngày đàn lợn được thả tự do trên đồi rừng xung quanh, có ngày chúng đi xa 5 – 6km để vận động và tìm kiếm thêm thức ăn. Đến chiều, chỉ cần nghe tiếng mõ quen thuộc, cả đàn lại tìm đường về. Hiện gia đình đang nuôi thử nghiệm 18 con lợn đen bản địa được đưa từ Hà Giang về. Giống lợn này có vóc dáng nhỏ, khi trưởng thành trọng lượng chỉ khoảng 30kg, toàn thân màu đen. Thịt có cả nạc và mỡ, phần mỡ chắc, khi luộc có vị ngọt, thơm.
Do số lượng chưa nhiều nên sản phẩm chủ yếu phục vụ nhu cầu tại địa phương. Đến nay, gia đình mới xuất bán 2 con, trong đó có con đạt 18kg.
Không riêng đàn lợn, gà và vịt tại trang trại cũng được nuôi theo hướng bán chăn thả. Trên diện tích đất rừng rộng hàng hecta, gần 300 con gà ri được thả tự do kiếm ăn. Hơn 100 con vịt bầu Lâm Thượng được nuôi dưới dòng suối có nguồn nước trong, chảy quanh năm. Vịt được bơi lội, vận động thường xuyên nên thịt chắc, thơm, không có mùi hôi.
Lợn bản địa của người Mông vốn quen với phương thức chăn thả tự nhiên nên thích nghi tốt với môi trường đồi rừng. Ảnh: Thanh Ngà.
Khu chăn nuôi nằm cách khu dân cư khoảng 2 – 3km, xung quanh là đồi rừng và khe suối. Đây là lợi thế để đàn vật nuôi có không gian vận động rộng, nguồn nước tự nhiên, đồng thời hạn chế tiếp xúc với bên ngoài. Khí hậu tại khu vực cũng khá mát mẻ, trong lành. Thời điểm này, ban ngày trời mát, đến đêm nhiệt độ xuống thấp, ngủ phải đắp chăn. Điều kiện tự nhiên tương đối biệt lập cũng là lý do ông Đường lựa chọn nơi đây để phát triển chăn nuôi theo hướng gần với tự nhiên.
Tận dụng thức ăn sẵn có
Cùng với phương thức bán chăn thả, gia đình ông Đường tận dụng phần lớn nguồn thức ăn sẵn có tại địa phương. Với đàn gà và lợn, ngô được nghiền nhỏ, chuối thái nhỏ rồi trộn cùng men vi sinh để ủ lên men trước khi cho ăn. Đàn lợn dù ban ngày được thả lên rừng vẫn thường xuyên được bổ sung thức ăn tại điểm nuôi. Sau một thời gian, chúng quen với nguồn thức ăn, giờ ăn và cả tiếng mõ của chủ nên dù đi xa vẫn trở về.
Hơn 300 con gà cũng được nuôi thả ngoài tự nhiên. Ảnh: Thanh Ngà.
Đàn vịt tiêu tốn lượng thức ăn khá lớn, nhiều hơn so với gà, nhưng lợi thế của gia đình là có thể chủ động phần lớn thức ăn tại chỗ. Xung quanh khu chăn nuôi có nhiều chuối, sắn và thức ăn tự nhiên. Chuối được trồng khá nhiều, sắn có quanh nhà và trên các sườn đồi. Việc tận dụng nguồn nguyên liệu này vừa phù hợp với cách chăn nuôi của gia đình, vừa giúp giảm một phần chi phí thức ăn.
Từ gần 300 con gà bản địa, hơn 100 con vịt bầu Lâm Thượng cùng 18 con lợn bản địa, ông Đường đều hướng đến cách nuôi dựa vào điều kiện sẵn có của vùng đất Mỏ Quan. Gà được thả trên đất rừng, vịt có dòng suối để bơi lội, đàn lợn được tự do lên đồi, vào rừng vận động. Ngô, chuối, sắn trở thành nguồn thức ăn chính, kết hợp men vi sinh đối với một số loại vật nuôi. Cách làm này tạo ra sản phẩm thịt thơm ngon, mang đặc trưng của giống vật nuôi bản địa.
Ngoài chăn nuôi, gia đình ông Đường vẫn gắn bó với sản xuất lâm nghiệp, trong đó có cây quế. Tuy nhiên, một trong những khó khăn hiện nay là khu sản xuất nằm xa khu dân cư, giao thông chưa thuận lợi nên việc đưa máy móc, vật tư vào cũng như vận chuyển sản phẩm ra ngoài còn gặp trở ngại. Theo ông Đường, tuyến đường vào khu vực đang được thiết kế, điều chỉnh để hạn chế những đoạn dốc lớn. Các vị trí dốc cao sẽ được đổ bê tông, dự kiến từ nay đến cuối năm sẽ hoàn thành.
Đàn vịt được thả tự do dưới dòng suối có nguồn nước trong, mát quanh năm. Ảnh: Thanh Ngà.
Khi tuyến đường được hoàn thiện, gia đình kỳ vọng việc đưa máy móc, vật tư vào phục vụ sản xuất và vận chuyển sản phẩm ra ngoài tiêu thụ sẽ thuận lợi hơn. Đây cũng là điều kiện để mô hình từng bước mở rộng quy mô, kết nối với thị trường.
Mô hình của ông Đường hiện chưa lớn, đàn lợn bản địa cũng mới trong quá trình nuôi thử nghiệm, song cách lựa chọn giống vật nuôi bản địa, tận dụng nguồn thức ăn tại chỗ và lợi thế đồi rừng, khe suối đã tạo nên hướng chăn nuôi phù hợp với điều kiện gia đình.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
