Nam Nha Trang giám sát 100% tàu cá không đủ điều kiện

Quyết tâm từ cơ sở và thay đổi nhận thức của ngư dân

Tại phường Nam Nha Trang, không khí quyết tâm chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) lan tỏa rõ rệt từ cảng cá cho đến từng tổ dân phố. Theo chân cán bộ cơ sở đến thăm các hộ ngư dân và ghi nhận tại cảng cá Hòn Rớ khi các tàu đánh bắt nghề lưới cản trở về cập bờ, quy trình giám sát được thực hiện nghiêm túc.

Các thuyền trưởng đều chủ động báo trước lịch cập cảng, đồng thời trình báo đầy đủ giấy tờ với lực lượng Biên phòng và Văn phòng đại diện kiểm tra, kiểm soát nghề cá Hòn Rớ để hoàn tất thủ tục giám sát sản lượng, nhật ký khai thác.

Sự chuyển biến tích cực này bắt nguồn từ công tác tuyên truyền sát thực tế của bộ máy chính quyền cơ sở. Bà Nguyễn Thị Hoa, Bí thư kiêm Trưởng tổ dân phố (TDP) Thành Đạt cho biết, tổ hiện có hơn 100 tàu lớn nhỏ, trong đó khoảng 60 chiếc đánh bắt xa bờ. Xác định công tác tuyên truyền là nhiệm vụ trọng tâm, các ban công tác của tổ đã áp dụng phương pháp “đi từng ngõ, gõ từng nhà, xuống từng ghe” để hướng dẫn thủ tục thay vì chỉ phát tờ rơi hay phát loa đài. Nhờ vậy, nhận thức của bà con đã thay đổi đáng kể; từ chỗ bỡ ngỡ, e ngại khi đưa vào khuôn khổ pháp luật, đến nay toàn bộ ngư dân trong tổ đều chấp hành tốt các quy định đi biển và không có tàu nào vi phạm vùng biển nước ngoài.

Thực tế ghi nhận từ phía người dân cũng cho thấy tinh thần tự giác cao. Ngư dân Phùng Đình Phước, thuyền trưởng tàu cá KH 97119 TS (TDP Thành Đạt) chia sẻ, trước mỗi chuyến biển kéo dài 12–15 ngày, tàu ông đều kiểm tra kỹ thiết bị phao cứu sinh, giám sát hành trình (VMS) và khai báo đầy đủ thủ tục xuất bến. Trong suốt quá trình đánh bắt, tàu chỉ hoạt động trong vùng biển Việt Nam. Dù nguồn lợi thủy sản suy giảm, chi phí chuyến biển cao trong khi giá cá thấp (như cá ngừ sọc dưa chỉ khoảng 25.000 đồng/kg) khiến lợi nhuận không như mong muốn, nhưng ông Phước cùng 7 thuyền viên vẫn tuyệt đối tuân thủ quy định với mong muốn lớn nhất là Nhà nước sớm gỡ được “thẻ vàng” IUU để giá hải sản nhích lên, đời sống ngư dân đỡ cơ cực.

Cùng chung quyết tâm đó, ông Huỳnh Tùng, chủ tàu cá KH 95346 TS khẳng định, dù đã lớn tuổi và giao lại tàu cho con trai đi biển, ông vẫn thường xuyên quán triệt gia đình và thuyền viên tuân thủ nghiêm ngặt thủ tục giấy tờ, tuyệt đối không xâm phạm vùng biển nước ngoài. Theo ông Tùng, việc vi phạm vùng biển mang lại thiệt hại rất lớn nếu bị nước ngoài bắt giữ, trong khi việc tuân thủ quy định để gỡ “thẻ vàng” không chỉ mang lại lợi ích lâu dài cho ngư dân, giúp việc buôn bán xuất khẩu thuận lợi, mà còn nâng cao uy tín của quốc gia. Nhờ sự nhắc nhở thường xuyên của cơ quan chức năng, chính quyền phường và tổ dân phố, ý thức của ngư dân tại địa phương đã nâng lên rõ rệt.

Để siết chặt công tác quản lý trên địa bàn, ông Ngô Trí Dũng, Phó Phòng Kinh tế – Hạ tầng phường Nam Nha Trang cho biết, địa phương hiện đang quản lý 525 tàu cá, trong đó có 173 tàu cá từ 15m trở lên; đã rà soát và đưa 57 tàu không đủ điều kiện vào diện giám sát 100%, đồng thời làm rõ 11 tàu đã bán nhưng không xác định được chủ thể. Phường đã thành lập tổ liên ngành phối hợp với Biên phòng thường xuyên tuần tra, xử lý vi phạm, thành lập tổ chuyên trách xử lý các tàu không đủ điều kiện mới phát sinh và phối hợp với Công an phường xác minh chủ tàu. Hằng tuần, các dữ liệu tàu thuyền được cập nhật minh bạch trên phần mềm số hóa, giúp cơ quan chức năng dễ dàng báo cáo và kiểm soát chính xác vị trí tàu đang neo đậu.

Thời gian tới, phường tiếp tục phối hợp với Biên phòng kiên quyết không cho xuất bến các tàu vi phạm; đồng thời báo cáo đúng, đủ, trung thực số liệu lên cấp trên. Đối với các tàu không đủ điều kiện hoạt động UBND phường sẽ mời ngư dân lên tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện thủ tục khắc phục các điều kiện để được ra khơi đánh bắt, đối với các tàu không thể khắc phục thì vận động hướng dẫn ngư dân làm thủ tục giải bản để hưởng chính sách hỗ trợ chuyển đổi của tỉnh.

Dồn toàn lực cho tháng cao điểm chống khai thác IUU 

Cùng với những nỗ lực từ cấp cơ sở, mới đây, UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Kế hoạch số 10879/KH-UBND ngày 27/8/2026 về việc thực hiện kế hoạch hành động khắc phục các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) tại đợt thanh tra lần thứ 5. Tỉnh đặt mục tiêu xử lý dứt điểm các tồn tại, hạn chế, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác từ bờ đến cảng và trên biển, truy xuất nguồn gốc thủy sản và quyết tâm không để phát sinh tàu cá Khánh Hòa vi phạm vùng biển nước ngoài.

Theo kế hoạch, UBND tỉnh Khánh Hòa chỉ đạo thực hiện nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm”, lấy kết quả thực tế, dữ liệu điện tử và hồ sơ kiểm chứng làm căn cứ đánh giá. Trong “Tháng cao điểm”, tỉnh tập trung cao nhất nguồn lực để xử lý dứt điểm các tồn tại về quản lý đội tàu, cơ sở dữ liệu VNFishbase, VMS, eCDT, truy xuất nguồn gốc và hồ sơ vi phạm. Tỉnh kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện xuất bến, tham gia khai thác; đồng thời kiểm soát 100% tàu cá ra vào cảng, tàu dịch vụ hậu cần và tàu ngoài tỉnh.

Nội dung chỉ đạo của tỉnh đề ra hàng loạt chỉ tiêu cụ thể: 100% đội tàu được phân loại theo chiều dài, tình trạng pháp lý, VMS và mức độ nguy cơ; 100% tàu không đủ điều kiện được lập danh sách, xác định vị trí neo đậu, giao người theo dõi và niêm phong kiểm soát. Các lực lượng chức năng tổ chức trực ban VMS 24/7 để tiếp nhận, xác minh và xử lý 100% cảnh báo mất kết nối hoặc vượt ranh giới. Bên cạnh đó, 100% lượt tàu cá có chiều dài từ 6 mét trở lên ra, vào cảng, xuất, nhập bến phải được ghi nhận trên hệ thống eCDT; kiên quyết không cấp giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác đối với các lô hàng có dữ liệu không hợp lệ.

Đặc biệt, UBND tỉnh Khánh Hòa giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp với Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Công an tỉnh và UBND các xã, phường có tàu cá rà soát, xử lý dứt điểm các vụ việc vi phạm tồn đọng; lập hồ sơ theo dõi riêng đối với các tàu cá và ngư dân có nguy cơ cao. Tỉnh cũng đẩy mạnh chuyển đổi số theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, tiến tới mục tiêu “một tàu cá – một mã định danh – một hồ sơ điện tử”, đồng thời triển khai chính sách chuyển đổi nghề, giải bản đối với các tàu cá không còn nhu cầu hoạt động khai thác nhằm phát triển nghề cá bền vững.go