Nối dài vòng đời của rơm rạ

Rơm rạ tạo giá trị mới

Từ nguồn rơm rạ sau thu hoạch, người dân xã Vị Thanh 1, TP Cần Thơ tận dụng để trồng nấm rơm trong nhà kín, vừa tạo thêm thu nhập, vừa góp phần hạn chế tình trạng đốt rơm rạ ngoài đồng.

Bà Nguyễn Thị Tươi ngụ ấp 1, xã Vị Thanh 1 là một trong những hộ gắn bó với mô hình này từ năm 2019. Trước đây, gia đình bà chủ yếu trồng rau màu. Sau khi được Dự án VnSAT phối hợp với ngành nông nghiệp tập huấn kỹ thuật, bà đăng ký học và bắt đầu trồng nấm rơm sạch trong nhà.

“Khởi đầu của mô hình này là tự Dự án VnSAT, khuyến khích người dân học hỏi để nhân rộng. Tôi đăng ký học rồi làm từ năm 2019 tới giờ”, bà Tươi chia sẻ.

Hiện bà Tươi duy trì 2 nhà nấm với tổng diện tích khoảng 200m². Mỗi nhà được chất khoảng 120 cuộn rơm cho một đợt sản xuất. Tùy điều kiện, mỗi năm bà sản xuất khoảng 5 – 6 vụ.

Theo bà Tươi, một vụ nấm thường cho thu hoạch trong khoảng 15 – 25 ngày. Với vụ gần đây nhất, lượng nấm thu hoạch mang về doanh thu khoảng 20 triệu đồng. Có thời điểm giá nấm đạt khoảng 80.000 đồng/kg.

Đầu ra sản phẩm tương đối thuận lợi do gia đình đã có các mối tiêu thụ ổn định. Nấm sau khi thu hoạch được khách hàng đến tận nhà mua, nguồn cung hiện vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu. “Để trước cửa là có người lại mua, không có đủ bán nên không phải đi giao bán hàng”, bà Tươi cho biết.

Không chỉ mang lại nguồn thu từ nấm, mô hình còn giúp gia đình bà Tươi tận dụng tốt diện tích sản xuất. Nấm được trồng trên giàn trong nhà, sử dụng không gian hiệu quả hơn so với cách trồng trực tiếp dưới mặt đất. Nấm trồng trên giàn trong nhà chất lượng cũng tốt hơn, sạch và ít bị ám mùi rơm, thuận lợi trong quá trình chăm sóc, thu hoạch.

Tuy nhiên để đầu tư mô hình, nguồn vốn là một trong những khó khăn lớn. Theo bà Tươi, riêng mô hình diện tích khoảng 100m² cần khoảng 200 triệu đồng cho chi phí đầu tư ban đầu.

Ông Lê Việt Hào – chồng bà Tươi cho biết sau mỗi vụ nấm, phần rơm phế phẩm được thu gom, bán cho thương lái làm nguyên liệu sản xuất phân hữu cơ, phân vi sinh phục vụ trồng mai và hoa. Theo ông Hào, mỗi nhà nấm sau một vụ có thể bán khoảng 200 bao rơm phế phẩm với giá khoảng 15.000 đồng/bao. Nhờ đó, phần rơm sau trồng nấm tiếp tục tạo ra giá trị thay vì trở thành chất thải.

Một trong những điểm ưu việt của mô hình trồng nấm rơm trong nhà kín là tận dụng được nguồn rơm sau thu hoạch nấm, tạo thêm giá trị thay vì bỏ đi. Rơm sau khi trồng nấm có thể tiếp tục sử dụng làm nguyên liệu sản xuất phân hữu cơ, phân hữu cơ vi sinh hoặc bón cho cây trồng.

Với gia đình bà Tươi, nếu không bán cho thương lái, phần rơm sau trồng nấm có thể để phân hủy, sau đó phơi khô và sử dụng làm phân bón cho rau. Cách làm này giúp gia đình giảm chi phí mua phân hóa học. “Rơm để ngoài trời lâu ngày sẽ mục, sau đó phơi khô rồi bón cho rau. Nhờ đó không tốn tiền mua phân hóa học, lại có rau sạch để ăn”, bà Tươi chia sẻ.

Từ thực tế sản xuất, bà Trương Ngọc Minh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Vị Thanh 1 đánh giá mô hình mang lại hiệu quả kinh tế cao, tạo việc làm, góp phần tăng thu nhập và ổn định cuộc sống người dân. Lợi thế lớn của mô hình là vừa tạo giá trị kinh tế, vừa góp phần bảo vệ môi trường.

“Lợi thế lớn nhất của mô hình trồng nấm rơm là tận dụng được nguồn rơm sau thu hoạch. Sau khi hoàn thành vụ nấm, phần phế phẩm có thể sử dụng để làm phân hữu cơ để trồng cây ăn quả, rau màu. Qua đó vừa mang lại giá trị kinh tế, vừa tốt cho cây trồng, sức khỏe người tiêu dùng và góp phần bảo vệ môi trường”, bà Minh nói.

Nếu được nhân rộng, mô hình sẽ góp phần hạn chế tình trạng đốt đồng sau thu hoạch lúa, giảm khói bụi và tận dụng tốt hơn nguồn phụ phẩm từ sản xuất lúa. “Không còn tình trạng đốt đồng sẽ góp phần bảo vệ môi trường, đúng với chính sách của Thành phố hiện nay”, bà Minh nhấn mạnh.

Hỗ trợ vốn, hướng đến xây dựng sản phẩmOCOP

Từ hiệu quả thực tế của mô hình, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Vị Thanh 1 đang phối hợp với Phòng Kinh tế xã hỗ trợ gia đình bà Tươi xây dựng sản phẩm OCOP, hướng đến nâng cao chất lượng, giá trị và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nấm.

Thời gian tới, Hội tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội hỗ trợ vốn cho hội viên có nhu cầu đầu tư, mở rộng mô hình, đồng thời tuyên truyền, vận động các hộ học hỏi và thực hiện theo quy mô phù hợp.

Theo bà Minh, việc nhân rộng mô hình không chỉ nhằm tăng thu nhập mà còn tạo việc làm ổn định cho phụ nữ ngay tại địa phương, hạn chế tình trạng phải đi làm ăn xa. “Chúng tôi khuyến khích chị em ly nông nhưng không ly hương, giúp chị em có công việc tại nhà để ổn định cuộc sống”, bà Minh chia sẻ.

Từ nguồn rơm rạ sau thu hoạch, mô hình trồng nấm rơm trong nhà kín đang mở ra hướng sản xuất mới cho người dân xã Vị Thanh 1. Khi phụ phẩm được tận dụng để tạo thêm giá trị, người dân vừa có thêm thu nhập, vừa góp phần giảm đốt đồng, hướng đến sản xuất nông nghiệp tuần hoàn và bảo vệ môi trường.