Khuyến nông Lâm Đồng chuyển từ kỹ thuật sang tạo giá trị

Không chỉ giúp nông dân trồng tốt

Mới đây, tại phường Lâm Viên – Đà Lạt, Trung tâm Khuyến nông quốc gia tổ chức chương trình tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ khuyến nông cấp tỉnh, cấp xã và khuyến nông cộng đồng về sản xuất chanh leo an toàn, theo tiêu chuẩn chất lượng, thích ứng với biến đổi khí hậu tại Lâm Đồng.

Chương trình thuộc khuôn khổ triển khai các hoạt động hỗ trợ thực hiện Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP của Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói phục vụ tiêu thụ và xuất khẩu nông sản.

Điểm đáng chú ý của chương trình không chỉ nằm ở việc trang bị thêm kiến thức kỹ thuật cho đội ngũ khuyến nông, mà còn đặt ra yêu cầu thay đổi cách tiếp cận trong bối cảnh nông nghiệp ngày càng gắn chặt với tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và thị trường.

Phát biểu tại chương trình, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan cho rằng, trong dòng chảy mới, lực lượng khuyến nông cần phải thay đổi. Từ chỗ giúp nhà nông trồng cây, chăn nuôi tốt hơn, khuyến nông cần chuyển sang tổ chức lại cách làm nông nghiệp để tạo ra thu nhập, việc làm và giá trị.

“Nông nghiệp không thể tự thay đổi nếu người nông dân không thay đổi. Khi người nông dân sản xuất bài bản hơn, chuyên nghiệp hơn và thông minh hơn thì nông nghiệp mới có thể thay đổi”, ông Hoan nói thêm.

Gợi mở này cho thấy vai trò của khuyến nông không còn dừng ở việc hướng dẫn một quy trình kỹ thuật. Cán bộ khuyến nông phải nhìn được cả hành trình của sản phẩm, từ lúc xuống giống, chăm sóc, thu hoạch đến sơ chế, bảo quản và tiêu thụ.

Một vườn cây cho năng suất cao nhưng sản phẩm không đáp ứng yêu cầu thị trường, không truy xuất được nguồn gốc hoặc thiếu liên kết đầu ra thì chưa thể tạo ra giá trị bền vững. Ngược lại, khi người sản xuất biết tổ chức vùng nguyên liệu, tuân thủ quy trình, kiểm soát chất lượng và kết nối với doanh nghiệp, giá trị của nông sản sẽ được nâng lên.

Đây cũng là lý do nội dung tập huấn lần này được xây dựng theo hướng gắn kỹ thuật sản xuất với những yêu cầu phía sau cánh đồng. Các học viên được trang bị kiến thức về quy trình sản xuất chanh leo an toàn, theo tiêu chuẩn chất lượng, thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời hướng dẫn áp dụng vào thực tế từ trồng, chăm sóc đến thu hoạch, sơ chế, bảo quản và liên kết tiêu thụ.

Việc đưa những yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói vào hoạt động khuyến nông cũng giúp cán bộ cơ sở có thêm công cụ để hướng dẫn người sản xuất ngay trong quá trình làm ra sản phẩm.

Đi cùng nông dân đến thị trường

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia Lê Quốc Thanh cho rằng, để các quy định mới đi vào thực tiễn, hệ thống khuyến nông phải đổi mới cách tiếp cận, bám sát cơ sở và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp.

Theo ông Thanh, khuyến nông phải trực tiếp đồng hành cùng người nông dân trên đồng ruộng; chuyển từ tư duy chuyển giao kỹ thuật sang tư duy kinh tế nông nghiệp và tham gia vào tất cả các khâu.

Đội ngũ khuyến nông vì vậy cần có những kỹ năng của người khuyến nông chuyên nghiệp, trong đó có kiến thức thị trường, khả năng kết nối và tổ chức hỗ trợ nông dân tham gia các hình thức kinh tế tập thể.

Đặt trong câu chuyện chanh leo, yêu cầu này càng rõ hơn. Cây trồng không chỉ cần được chăm sóc đúng kỹ thuật để đạt năng suất mà toàn bộ quá trình sản xuất phải hướng đến một sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Từ vùng trồng, quy trình chăm sóc, thu hoạch đến sơ chế, bảo quản, đóng gói và tiêu thụ phải có sự liên kết. Khi các khâu được kết nối, người nông dân mới có thể chủ động hơn về chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp có vùng nguyên liệu ổn định và thị trường có cơ sở để kiểm soát nguồn gốc nông sản.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng Vũ Đình Cường cho biết, việc cập nhật các quy định về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói gắn với Quy trình thao tác chuẩn (SOP) trong sản xuất, thu hoạch, sơ chế, đóng gói và bảo quản nông sản xuất khẩu là nội dung rất thiết thực trong bối cảnh yêu cầu của thị trường ngày càng cao.

“Mã số vùng trồng không nên được nhìn đơn thuần như một thủ tục để phục vụ xuất khẩu. Phía sau mã số là cả một quy trình sản xuất cần được duy trì, từ đầu vào, chăm sóc, thu hoạch đến sơ chế và bảo quản”, ông Cường nói thêm.

Theo Trung tâm Khuyến nông quốc gia, việc hỗ trợ mã số cần được đưa vào hoạt động khuyến nông, gắn việc xây dựng, đăng ký, quản lý và duy trì mã số với quy trình sản xuất và yêu cầu của thị trường.

Trong khuôn khổ chương trình, lớp tập huấn đã được tham quan mô hình trồng chanh leo an toàn của anh Trần Văn Tấn tại thôn Hoàn Kiếm 3, xã Nam Hà Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng. Đây là mô hình sản xuất chanh leo theo hướng VietGAP với năng suất dự kiến đạt 100 tấn/8.000m2 (thu hoạch 3 lứa).

Mô hình của anh Tấn được trồng trên màng phủ nông nghiệp nên hạn chế được nấm bệnh và cỏ dại. Bên cạnh đó, anh Tấn áp dụng hệ thống tưới nước và dinh dưỡng qua hệ thống tưới nhỏ gọt nên tốn ít công chăm sóc. Cây canh leo được đảm bảo lượng dinh dưỡng tối ưu theo quy trình sản xuất.

Lâm Đồng hiện có 133 doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia thu mua, sơ chế và xuất khẩu nông sản; trong đó có 61 cơ sở đóng gói và 333 cơ sở vùng trồng, với tổng diện tích hơn 12.711ha đã được cấp mã số phục vụ xuất khẩu.