Mật ngọt dưới tán rừng ngập mặn

Từ thợ xây đến chủ đàn ong gần 700 thùng

Buổi sáng ở vùng ven biển xã Nga Sơn (Thanh Hóa), dưới những tán sú vẹt xanh rì, gần 700 thùng ong của gia đình anh Trần Văn Sửu được xếp thành từng dãy. Những chùm hoa sú vẹt li ti đang vào mùa nở, thu hút từng đàn ong cần mẫn tìm mật. Với người nông dân sinh năm 1985 này, khu rừng không chỉ là cảnh quan tự nhiên mà còn là nguồn thức ăn quan trọng góp phần duy trì nghề nuôi ong, tạo thu nhập cho gia đình.

Gần 10 năm trước, anh Sửu vẫn là thợ xây, quanh năm theo các công trình trong và ngoài làng. Công việc vất vả, thu nhập không ổn định, trong khi vợ chồng anh phải lo cho 5 người con ăn học. Bước ngoặt đến khi một người họ hàng làm nghề nuôi ong đưa anh đến khu vực rừng sú vẹt, giới thiệu cách ong lấy mật từ nguồn hoa tự nhiên. Nhận thấy lợi thế sẵn có tại quê nhà, anh quyết định dành dụm tiền mua những thùng ong đầu tiên.

Những ngày đầu khởi nghiệp không ít khó khăn. Thiếu kinh nghiệm chăm sóc khiến đàn ong bị chết, có đàn bỏ tổ, sản lượng mật thấp. Không nản lòng, anh vừa làm vừa học, tìm hiểu tập tính của ong, cách chăm sóc ong chúa, vệ sinh cầu, phòng bệnh và lựa chọn thời điểm thu hoạch phù hợp. Qua từng năm, số lượng đàn ong tăng dần, quy mô ngày càng mở rộng.

Đặc thù của nghề nuôi ong lấy mật là phải di chuyển theo mùa hoa. Khi rừng sú vẹt vào mùa nở hoa, anh đưa ong về quê để tận dụng nguồn mật tự nhiên. Hết mùa, hàng trăm thùng ong lại được vận chuyển đến những vùng có hoa nhãn, hoa vải, thậm chí vào Tây Nguyên theo mùa hoa cà phê. Những chuyến đi kéo dài đòi hỏi người nuôi phải chủ động chăm sóc đàn, theo dõi thời tiết và điều chỉnh kế hoạch sản xuất để duy trì sức khỏe đàn ong.

Nhờ tích lũy kinh nghiệm và tận dụng được nhiều nguồn hoa trong năm, đến nay gia đình anh Sửu đã phát triển đàn ong lên gần 700 thùng, mang lại thu nhập trên 200 triệu đồng mỗi năm. Từ nghề làm thuê, anh đã xây dựng được sinh kế bền vững, có điều kiện chăm lo gia đình

Giữ màu xanh rừng ngập mặn

Từ thực tiễn sản xuất của gia đình anh Sửu, có thể thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa sinh kế của người dân ven biển với việc bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Ong cần nguồn hoa để tạo mật, trong khi sự phát triển của nguồn hoa phụ thuộc vào diện tích và chất lượng thảm thực vật. Khi rừng được bảo vệ tốt, nguồn thức ăn của đàn ong được duy trì, ngược lại, suy giảm diện tích rừng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng và hiệu quả kinh tế của nghề nuôi ong.

Khu vực Nga Sơn có hơn 350 ha rừng ngập mặn với những loài cây đặc trưng như sú, vẹt, bần chua. Bên cạnh chức năng chắn sóng, giữ đất, hạn chế tác động của thiên tai và góp phần bảo vệ môi trường ven biển, hệ sinh thái này còn tạo điều kiện duy trì nguồn lợi thủy sinh và cung cấp nguồn hoa tự nhiên. Đây là những lợi thế có thể khai thác hợp lý để phát triển các mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện địa phương.

Từ năm 2015 đến nay, Thanh Hóa đã trồng mới hơn 723 ha rừng ngập mặn. Cùng với trồng rừng, công tác chăm sóc, khoanh nuôi, bảo vệ rừng được quan tâm triển khai. Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thanh Hóa, công tác khoán bảo vệ rừng ngập mặn được thực hiện tại các địa bàn thuộc các huyện Nga Sơn, Hậu Lộc và Hoằng Hóa trước đây với tổng diện tích khoảng 1.000 ha. Diện tích giao khoán cơ bản được quản lý, bảo vệ tốt, không ghi nhận tình trạng phá rừng hoặc chuyển mục đích sử dụng rừng ngập mặn.

Để nâng cao giá trị sản phẩm, người nuôi ong tại địa phương được hướng dẫn, tập huấn kỹ thuật chăm sóc, lập kế hoạch sản xuất, kinh doanh và xây dựng thương hiệu sản phẩm. Việc nâng cao chất lượng mật, tổ chức sản xuất ổn định, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường là những hướng đi cần thiết để nghề nuôi ong phát triển lâu dài, thay vì chỉ dừng ở khai thác sản phẩm thô.