Khai thác lợi thế tự nhiên
Những năm gần đây, cùng với đối tượng nuôi truyền thống là ngao, nhiều địa phương ven biển tỉnh Hà Tĩnh đã chủ động khai thác lợi thế tự nhiên như bãi triều rộng, nguồn nước lưu thông tốt, giàu phù sa và sinh vật phù du… để mở rộng đối tượng nuôi nhuyễn thể có giá trị kinh tế cao như hàu, vẹm.
Tại xã Thạch Khê, trên các vùng nước đã được quy hoạch bài bản, nhiều hộ dân mạnh dạn đầu tư bè nuôi hàu quy mô lớn, áp dụng hình thức treo dây nhằm tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên trong môi trường nước.
Nghề nuôi hàu cửa sông đang phát triển mạnh tại Hà Tĩnh. Ảnh: Thanh Nga.
Tiên phong là hộ ông Hoàng Văn Đào ở thôn Đình Hòe. Năm 2025, sau thời gian thăm quan, học tập kinh nghiệm tại các tỉnh phía Bắc, ông Đào đầu tư gần 15 bè nuôi hàu trên diện tích hơn 1ha tại khu vực sông Cửa Sót. Theo ông, mặc dù chi phí đầu tư ban đầu tương đối lớn nhưng quá trình chăm sóc không quá phức tạp, không phải sử dụng thức ăn công nghiệp nên tiết kiệm đáng kể chi phí sản xuất.
“Chúng tôi xây dựng, tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật, lựa chọn con giống phù hợp và khai thác tốt điều kiện tự nhiên nên mỗi vụ gia đình xuất bán hàng chục tấn hàu thương phẩm, bước đầu hiệu quả kinh tế rất khả quan”, ông Đào nói.
Cũng mạnh dạn chuyển đổi nghề sang nuôi hàu cửa sông, ông Trương Văn Tạo (57 tuổi) trú cùng thông Đình Hoè chia sẻ, trước đây ông làm nghề xây dựng, sau chuyến tham quan mô hình nuôi hàu năm 2025 ở huyện Cẩm Xuyên (cũ), ông quyết định đầu tư 700 triệu đồng dựng hệ thống cọc tre, dây treo và con giống.
Hộ ông Tạo thu lợi nhuận lớn từ nghề nuôi hàu. Ảnh: Thanh Nga.
“Ban đầu tôi chỉ làm khoảng 5.000 – 7.000 dây để học hỏi kinh nghiệm, sau thấy hiệu quả gia đình tôi mới mạnh dạn mở rộng. Đến nay, khu nuôi của gia đình đã phát triển lên khoảng 15.000 – 17.000 dây hàu”, ông Tạo thông tin.
Theo ông, điểm hấp dẫn nhất của nghề này là không phải mua thức ăn cho hàu. Suốt chu kỳ nuôi kéo dài 11 – 12 tháng, hàu phát triển nhờ nguồn phù du tự nhiên theo dòng thủy triều. Đến kỳ thu hoạch, bình quân mỗi dây hàu đạt chất lượng được thương lái thu mua với giá khoảng 250.000 đồng.
“Nuôi hàu chủ yếu tận dụng thức ăn tự nhiên nên chi phí giai đoạn chăm sóc ít hơn nhiều so với các mô hình nuôi trồng thủy sản khác. Chưa kể sức đề kháng của hàu tốt hơn các loài nhuyễn thể đang nuôi tại Hà Tĩnh nên rất phù hợp để nhân rộng”, ông Tạo nhấn mạnh.
Hiện gia đình ông Tạo nuôi 2 giống hàu gồm hàu đại dương nhập giống từ Ninh Bình có kích thước thương phẩm lớn, bán nguyên vỏ nên giá trị cao và giống hàu bản địa do bà con tự nhân giống, tuy nhỏ hơn nhưng thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên, thịt chắc và được thị trường ưa chuộng.
Những dây vẹm giống chuẩn bị thả nuôi. Ảnh: Thanh Nga.
Không chỉ ở Thạch Khê, nghề nuôi nhuyễn thể cũng đang phát triển mạnh tại xã Lộc Hà. Hộ anh Trần Văn Phúc sau nhiều năm bám biển khai thác hải sản đã chuyển hướng đầu tư nuôi vẹm xanh. Đây là đối tượng nuôi phù hợp với điều kiện vùng nước ven biển bởi không cần sử dụng thức ăn công nghiệp, tận dụng hoàn toàn nguồn dinh dưỡng tự nhiên.
Nếu thực hiện đúng quy trình kỹ thuật từ khâu ương giống đến quản lý vùng nuôi, mỗi vụ gia đình anh Phúc có thể thu hoạch hơn 4 tấn vẹm thương phẩm, mang lại lợi nhuận trên 100 triệu đồng.
Theo anh Phúc, bên cạnh hiệu quả kinh tế, các loài nhuyễn thể còn có vai trò quan trọng trong việc cải thiện chất lượng môi trường nước. Quá trình lọc nước tự nhiên giúp hấp thụ các chất hữu cơ lơ lửng, góp phần giảm ô nhiễm, đồng thời tạo môi trường sinh sống cho nhiều loài thủy sinh khác.
Muốn “đi đường dài” cần tuân thủ quy hoạch
Toàn tỉnh Hà Tĩnh hiện có hơn 420ha nuôi nhuyễn thể, chiếm trên 15% tổng diện tích nuôi trồng thủy sản mặn, lợ trên địa bàn. Ngoài ngao là đối tượng chủ lực, nhiều địa phương như xã Lộc Hà, Thạch Khê; phường Hải Ninh, Trần Phú… đang từng bước mở rộng nuôi hàu, vẹm, ốc hương nhằm nâng cao giá trị sản xuất và đa dạng hóa đối tượng nuôi.
Toàn tỉnh Hà Tĩnh hiện có hơn 420ha nuôi nhuyễn thể. Ảnh: Thanh Nga.
Việc phát triển các loài nhuyễn thể phù hợp với định hướng phát triển thủy sản bền vững của Chính phủ cũng như Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó khuyến khích phát triển nuôi trồng gắn với bảo vệ và tái tạo nguồn lợi thủy sản.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, nghề nuôi nhuyễn thể vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn. Một số khu vực còn xảy ra tình trạng nuôi tự phát, chưa tuân thủ quy hoạch, mật độ thả nuôi cao, kỹ thuật quản lý vùng nuôi chưa đồng đều, dẫn đến nguy cơ ô nhiễm môi trường và phát sinh dịch bệnh.
Ngoài ra, tác động của biến đổi khí hậu cũng khiến độ mặn, nhiệt độ và chất lượng nguồn nước thay đổi bất thường, ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ sinh trưởng cũng như tỷ lệ sống của các đối tượng nuôi. Việc liên kết giữa người sản xuất với doanh nghiệp tiêu thụ còn hạn chế, đầu ra sản phẩm chưa thực sự ổn định, làm giảm sức cạnh tranh của ngành hàng.
Hàu là đối tượng nuôi lý tưởng để nâng cao thu nhập cho người dân. Ảnh: Thanh Nga.
Ông Nguyễn Hoàng Thịnh, Trưởng phòng Kinh tế xã Thạch Khê cho rằng, điều kiện tiên quyết để phát triển nghề nuôi nhuyễn thể bền vững là quy hoạch đồng bộ, bài bản. Trong quá trình nhân rộng, bà con cần nuôi tập trung, thả giống khi được cấp phép, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ tiên tiến để nâng cao hiệu quả sản xuất.
“Chúng tôi đang tập trung rà soát, hoàn thiện quy hoạch vùng nuôi, bảo đảm an toàn dòng chảy, tăng cường kiểm soát các điểm nuôi không đúng quy định và khuyến khích người dân áp dụng quy trình sản xuất theo hướng hiện đại”, ông Thịnh nói.
Chính quyền các xã Lộc Hà, phường Hải Ninh, Trần Phú cũng đã và đang phối hợp với ngành chức năng rà soát toàn bộ khu vực đủ điều kiện nuôi trồng để đưa vào quy hoạch, đồng thời kiên quyết xử lý các trường hợp nuôi tự phát gây ảnh hưởng đến môi trường và giao thông đường thủy.
Việc phát triển nghề nuôi hàu, vẹm cửa sông cần có quy hoạch bài bản và giám sát thực hiện nghiêm ngặt nhằm đảm bảo lưu thông dòng chảy, hạn chế ô nhiễm môi trường. Ảnh: Thanh Nga.
Khi quy hoạch vùng nuôi được thực hiện đồng bộ, kỹ thuật sản xuất được chuẩn hóa và thị trường tiêu thụ được kết nối chặt chẽ, nghề nuôi nhuyễn thể sẽ không chỉ tạo sinh kế ổn định cho cư dân ven biển Hà Tĩnh mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, hướng tới phát triển thủy sản xanh, hiệu quả và bền vững.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
