Mới đây, HĐND TP.HCM vừa thông qua nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và giải bản đối với tàu cá không có nhu cầu hoạt động trên địa bàn. Chính sách tập trung hỗ trợ chủ tàu, thuyền viên chuyển sang sinh kế khác, đồng thời khuyến khích giảm các nghề khai thác có nguy cơ tác động đến nguồn lợi thủy sản và môi trường sinh thái biển.
Nghị quyết được HĐND TP.HCM thông qua tại Kỳ họp thứ 4 khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, diễn ra ngày 27/8. Đây là một trong 42 nghị quyết quan trọng được HĐND TP.HCM xem xét, thông qua tại kỳ họp chuyên đề lần này.
Tàu càng lớn, mức hỗ trợ giải bản càng cao
Theo nghị quyết, chính sách áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân là chủ tàu cá đã đăng ký hoạt động trong lĩnh vực khai thác thủy sản tại TP.HCM, có nhu cầu không tiếp tục hoạt động khai thác và tự nguyện giải bản tàu cá.
Bên cạnh đó, chủ tàu thuộc nhóm nghề khai thác có tính xâm hại đến nguồn lợi thủy sản và môi trường sinh thái biển nếu có nhu cầu chuyển đổi nghề cũng thuộc diện được hỗ trợ.
Chính sách đồng thời tính đến sinh kế của những người phụ thuộc vào nghề biển. Thành viên hộ gia đình của chủ tàu có hộ khẩu thường trú tại TP.HCM, đang trực tiếp tham gia khai thác hoặc sống phụ thuộc vào nghề khai thác thủy sản cũng được hưởng chính sách theo quy định.
Mức hỗ trợ giải bản được phân theo chiều dài tàu. Cụ thể, tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 6 m đến dưới 12 m được hỗ trợ 50 triệu đồng/tàu, tàu từ 12 m đến dưới 15 m được hỗ trợ 100 triệu đồng/tàu, tàu từ 15 m đến dưới 24 m được hỗ trợ 200 triệu đồng/tàu.
Đối với tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 24 m trở lên, mức hỗ trợ lên tới 250 triệu đồng/tàu.
Chính sách mới của TP.HCM hỗ trợ chủ tàu, thuyền viên chuyển đổi nghề, góp phần giảm các nghề khai thác có nguy cơ tác động đến nguồn lợi và môi trường biển. Ảnh: Lê Bình.
Ngoài khoản hỗ trợ trực tiếp cho việc giải bản tàu, chủ tàu và thuyền viên đang làm việc trên tàu cá nhưng có nhu cầu giải bản còn được hỗ trợ học nghề.
Mức hỗ trợ học nghề là 8,5 triệu đồng/người, cấp trực tiếp bằng tiền. Mỗi thuyền viên chỉ được hỗ trợ một lần.
Để xác định đúng đối tượng, danh sách thuyền viên được đối chiếu với sổ danh bạ thuyền viên hoặc dữ liệu trích xuất từ nhật ký xuất, nhập bến của lực lượng Bộ đội Biên phòng tại chuyến biển gần nhất.
Đối với những chủ tàu không giải bản mà lựa chọn tiếp tục hoạt động theo nghề khai thác ít tác động hơn, nghị quyết đưa ra chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề.
Theo đó, tàu cá dài từ 6 m đến dưới 12 m chuyển từ nghề lưới kéo, lưới rê sang nghề câu hoặc hậu cần đánh bắt nguồn lợi thủy sản được hỗ trợ 50 triệu đồng/tàu. Tàu cá dài từ 12 m đến dưới 15 m chuyển đổi theo hướng này được hỗ trợ 100 triệu đồng/tàu.
Đối với tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên chuyển đổi từ nghề lưới kéo, lưới rê thu ngừ sang nghề câu hoặc hậu cần đánh bắt nguồn lợi thủy sản, mức hỗ trợ là 200 triệu đồng/tàu.
Việc thiết kế mức hỗ trợ theo từng nhóm chiều dài tàu nhằm tạo điều kiện để chủ tàu có nguồn lực đầu tư lại ngư cụ, trang thiết bị và tổ chức hoạt động theo nghề mới.
Tuy nhiên, khoản hỗ trợ này đi kèm điều kiện ràng buộc. Chủ tàu phải thông báo cho cơ quan quản lý thủy sản Thành phố trước khi thực hiện chuyển đổi để phối hợp kiểm tra, giám sát.
Sau khi chuyển đổi, tàu phải hoàn thành thủ tục đăng ký và được cấp giấy phép khai thác thủy sản đối với nghề mới. Tùy nhóm chiều dài tàu, chủ tàu cũng phải đáp ứng đầy đủ các giấy tờ về đăng ký, an toàn kỹ thuật và giấy phép khai thác theo quy định.
Đặc biệt, chủ tàu phải cam kết sử dụng ngư cụ, trang thiết bị phục vụ khai thác trên tàu sau khi chuyển đổi nghề tối thiểu 3 năm, tương đương 36 tháng, kể từ ngày nhận kinh phí hỗ trợ và sau đó không được quay lại nghề cũ. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng nhận hỗ trợ để chuyển đổi nhưng sau đó quay trở lại nghề khai thác cũ.
Người dân được hỗ trợ ổn định đời sống khi chuyển nghề
Nghị quyết cũng dành một khoản hỗ trợ trực tiếp cho người dân trong quá trình chuyển đổi sinh kế. Theo đó, chủ tàu cá và các thành viên trong cùng hộ gia đình đang trực tiếp tham gia hoạt động khai thác hoặc sống phụ thuộc vào nhóm nghề khai thác có tính xâm hại đến nguồn lợi thủy sản và môi trường sinh thái biển được hỗ trợ ổn định đời sống với mức 2,5 triệu đồng/người/tháng trong 3 tháng. Khoản hỗ trợ được cấp một lần bằng tiền cho chủ tàu.
Số lượng thành viên trong gia đình được xác định căn cứ thông tin hộ khẩu thường trú của chủ tàu trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID). Mỗi chủ tàu và thành viên trong hộ gia đình chỉ được hưởng chính sách này một lần.
Cách tiếp cận này cho thấy chính sách không chỉ tập trung vào việc giảm số lượng tàu hoặc thay đổi nghề khai thác mà còn đặt vấn đề bảo đảm sinh kế cho người dân trong giai đoạn chuyển đổi.
Để nhận hỗ trợ giải bản, tàu cá phải được cấp giấy chứng nhận đăng ký tàu cá thuộc TP.HCM và có tên trong sổ đăng ký tàu cá quốc gia.
Chủ tàu phải cam kết tàu không có tranh chấp về quyền sở hữu, không được sử dụng làm tài sản bảo đảm tại các tổ chức tín dụng và không thuộc diện kê biên để thi hành án.
Trước khi thực hiện giải bản, chủ tàu phải đăng ký và thông báo cho UBND cấp xã nơi chủ tàu thường trú và cơ quan quản lý thủy sản Thành phố để các cơ quan tham gia kiểm tra, giám sát quá trình giải bản. Chi phí thực hiện giải bản do chủ tàu chi trả.
Sau khi hoàn tất, chủ tàu phải có giấy chứng nhận xóa đăng ký tàu cá do cơ quan quản lý thủy sản TP.HCM cấp mới đủ điều kiện thực hiện chính sách hỗ trợ.
Mức hỗ trợ giải bản tàu cá được phân theo chiều dài tàu, cao nhất 250 triệu đồng đối với tàu có chiều dài lớn nhất từ 24 m trở lên. Ảnh: Lê Bình.
Đối với cả hồ sơ giải bản và chuyển đổi nghề, tổ chức, cá nhân nộp một bộ hồ sơ đề nghị hỗ trợ theo hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích đến Trung tâm Phục vụ hành chính công các cấp.
Trong thời hạn 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, UBND cấp xã nơi có tàu cá sẽ thành lập tổ thẩm định.
Tổ thẩm định gồm đại diện các cơ quan, đơn vị chuyên môn cấp xã, cơ quan quản lý thủy sản Thành phố, Bộ đội Biên phòng và các cơ quan, đơn vị liên quan. Tổ này có nhiệm vụ kiểm tra hồ sơ, thẩm định nội dung, xác định số tiền hỗ trợ cho từng trường hợp và ban hành quyết định hỗ trợ.
Nếu hồ sơ không đủ điều kiện, UBND cấp xã phải có văn bản thông báo cho chủ tàu, đồng thời nêu rõ lý do.
Sau khi có quyết định hỗ trợ, trong thời hạn 10 ngày làm việc, UBND cấp xã chỉ đạo cơ quan chuyên môn phối hợp với Kho bạc Nhà nước khu vực thực hiện thủ tục cấp kinh phí cho tổ chức, cá nhân theo quy định.
Nghị quyết quy định nguyên tắc thực hiện phải bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch, đúng đối tượng và đúng định mức.
Các tổ chức, cá nhân nếu đã được hưởng chính sách hỗ trợ khác có nội dung trùng với chính sách tại nghị quyết này thì không được tiếp tục xem xét hỗ trợ.
Đối với chính sách hỗ trợ ổn định đời sống và học nghề, mỗi đối tượng chỉ được hưởng một lần cho một chính sách. Trường hợp một chủ tàu có nhiều tàu giải bản hoặc chuyển đổi nghề, hoặc một thuyền viên làm việc trên nhiều tàu cá, cũng chỉ được hưởng hỗ trợ một lần.
UBND TP.HCM được giao tổ chức triển khai nghị quyết thống nhất trên địa bàn, bảo đảm công khai, minh bạch, phù hợp khả năng cân đối ngân sách và chống lãng phí, không để xảy ra tình trạng trục lợi chính sách.
Nguồn kinh phí thực hiện chính sách được bố trí từ ngân sách TP.HCM trong dự toán chi ngân sách hằng năm của ngân sách cấp xã theo phân cấp ngân sách hiện hành. Nghị quyết dự kiến có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
