Tỉnh Nghệ An có diện tích đất nông nghiệp lớn với hơn 1.475.422ha, chiếm gần 89,5% diện tích tự nhiên. Qua phân loại, quỹ đất trồng lúa của tỉnh này dao động khoảng 182.000ha/năm. Cây lúa đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế – xã hội của toàn tỉnh.
Cây lúa đóng vai trò chủ lực trong ngành nông nghiệp của tỉnh Nghệ An. Ảnh: Việt Khánh.
Dù vậy, sản xuất lúa những năm qua đối mặt với nhiều khó khăn, nhất là tác động rõ rệt của biến đổi khí hậu, thiên tai lũ lụt, hạn hán, thiếu nước tưới trầm trọng thường xuyên xẩy ra.
Từ yêu cầu cấp thiết đặt ra, năm 2024, Dự án “Tưới ngập – khô xen kẽ – Giải pháp phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa bền vững” chính thức được triển khai tại Nghệ An với sự phối hợp của Tổ chức Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ và Công ty TNHH Green Carbon Japan Vietnam cùng nhiều bên liên quan.
Trong quá trình triển khai Dự án, Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An là cầu nối quan trọng, vừa dựng xây nền móng vững chắc cho Dự án, vừa góp phần thúc đẩy Dự án lan tỏa sâu rộng hơn.
Bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An khẳng định tầm quan trọng của Dự án. Ảnh: Việt Khánh.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An đã tham mưu kịp thời, hiệu quả cho UBND tỉnh ban hành chủ trương triển khai các dự án thí điểm về sản xuất lúa giảm phát thải, qua đó tạo hành lang pháp lý cần thiết giúp các bên liên quan chủ động nhập cuộc. Tiếp đó, Sở đã xây dựng kế hoạch, đưa nội dung này vào đề án sản xuất từng vụ, từng năm làm cơ sở thực hiện. Mặt khác phối hợp tổ chức các hội thảo, chương trình tập huấn nhằm đánh giá mức độ khả thi và kịp thời bổ cứu, hoàn thiện.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An cũng trực tiếp phân công Phòng Quản lý kỹ thuật và Khoa học công nghệ phối hợp chặt chẽ cùng Diễn đàn Thị trường nông nghiệp làm đầu mối giám sát quá trình triển khai thực hiện các nội dung Dự án.
Để Dự án lan tỏa rộng khắp không thể trong một sớm một chiều. Ban đầu đa phần bà con nông dân đều mù mờ, chưa hiểu khí metan là gì, tín chỉ carbon là gì, cách quy đổi như thế nào, tưới nông – lộ – phơi phải làm như thế nào, khi nào tưới, tưới ngập bao nhiêu cm, rút nước cạn bao nhiêu, tham gia Dự án được hưởng lợi ích ra sao…?
Cán bộ chuyên môn tiến hành đặt ống đo mực nước tại các điểm ruộng tham gia Dự án. Ảnh: An Nhiên.
Xuất phát từ thực tế đó, các bên liên quan đã chủ động tổ chức nhiều hội thảo, đan xen các lớp tập huấn “Kỹ thuật tưới ngập – khô xen kẽ trong canh tác lúa giảm phát thải khí CH4 thích ứng với biến đổi khí hậu” nhằm giúp nông dân cùng cán bộ chuyên ngành nắm rõ phương pháp tưới ngập – khô xen kẽ (Alternate Wetting and Drying – AWD)” – kỹ thuật quản lý nước trong trồng lúa với lượng nước ít hơn nhiều so với kỹ thuật tưới truyền thống.
Áp dụng cách này đòi hỏi ruộng cần được để khô và tái ngập nước theo định kỳ (ruộng lúa được để khô trong vài ngày trước khi tưới lại), mục đích giúp cây lúa làm quen với điều kiện thời tiết khắc nghiệt, từ đó có thể chống chịu được tình trạng khan hiếm nước.
Đến nay, Dự án “Tưới ngập – khô xen kẽ, giải pháp giảm phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa bền vững” tại Nghệ An đã áp dụng trong 4 vụ sản xuất liên tiếp trong 2 năm 2024 và 2025 với tổng diện tích khoảng 19.000ha, thu hút 40 xã tham gia. Năm 2026, Dự án tiếp tục được triển khai, nhân rộng.
Dù chỉ mới mang tính thí điểm nhưng kết quả rất khả quan. Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, việc áp dụng kỹ thuật tưới ngập – khô xen kẽ giúp tiết kiệm rõ rệt lượng nước tưới trên ruộng đồng (giao động từ 20 – 50% tùy từng điểm, từng khu vực), đồng nghĩa giúp nông dân tiết kiệm được công lao động và chi phí phục vụ quá trình tưới nước.
Nông dân trồng lúa trên địa bàn Nghệ An được thụ hưởng nhiều quyền lợi từ Dự án. Ảnh: Việt Khánh.
Phương pháp tưới ngập – khô xen kẽ còn góp phần giảm phản ứng yếm khí, tạo môi trường đất thuận lợi, qua đó kích thích cây lúa phát triển tốt với bộ rễ phát triển lớn, cắm sâu, cây lúa ít nhánh vô hiệu, cứng cây. Phương pháp này đã mang lại giá trị kép, vừa tăng năng suất cây lúa lại giảm phát thải khí metan (ước giảm 40 – 60% so với tưới ngập thông thường).
“Dự án phù hợp với định hướng, chủ trương của tỉnh Nghệ An. Sản xuất lúa giảm phát thải khí metan, tạo tín chỉ carbon bằng phương pháp tưới ngập – khô xen kẽ là một nội dung quan trọng trong nỗ lực nhằm thúc đẩy sản xuất nông nghiệp bền vững, giảm phát thải khí nhà kính và triển khai chuyển đổi xanh trong nông nghiệp, góp phần hướng đến mục tiêu quốc gia phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050”, bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An nhấn mạnh.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
