Không khó khăn nào làm nhụt ý chí bám biển của ngư dân

Khát vọng của một ngư dân

Còn một năm nữa là ông chạm ngưỡng “thất thập cổ lai hy”, nhưng trong thần thái của lão ngư Bùi Thanh Ninh (sinh năm 1957) ở thôn Thiện Chánh 1, phường Hoài Nhơn Bắc (Gia Lai) vẫn còn hừng hực những khát vọng với biển cả.

Sinh ra từ vùng quê biển, năm 15 tuổi cậu bé Ninh đã theo cha xuống chiếc ghe máy đi đánh bắt gần bờ kiếm kế sinh nhai cho cả gia đình. Ngày ngày lênh đênh trên chiếc ghe có công suất chỉ 10CV, trông chẳng khác chiếc lá dập dềnh trên biển, cậu bé Ninh “ôm mộng” được sở hữu chiếc tàu cá có công suất lớn, vững chãi, để mặc sức vùng vẫy giữa biển khơi.

Năm 1978, khi đang là Trung đội trưởng Trinh sát thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai – Kon Tum (cũ), ông xin xuất ngũ để chăm sóc người cha đang lâm bệnh nặng. Khi ấy, tài sản duy nhất của gia đình là chiếc ghe máy cũ nát. Ông thay cha đánh cá nuôi sống cả nhà.

Ông Ninh nhận thấy thị trường miền Bắc tiêu thụ mạnh mặt hàng cá chuồn, thế là ông thu mua cá chuồn của những tàu đánh bắt ở quê đưa ra miền Bắc bán.

Lãi mẹ đẻ lãi con, ông tích góp dần, đến năm 34 tuổi ông dành dụm được gần 30 cây vàng. Những khoản lãi của nghề buôn bán cá chuồn rất hấp dẫn, ông Ninh vay thêm ngân hàng Agribank rồi trực tiếp tìm nguồn mua gỗ, tự tay vẽ mẫu thuê thợ đóng chiếc tàu theo thiết kế của riêng mình, công suất 40CV (tổng chi phí 200 triệu đồng).

Khi ấy ngư trường còn dày cá, chuyến biển nào cá cũng bội thu, ông trả dần nợ ngân hàng rồi tiếp tục dành dụm, chỉ vài ba năm sau ông đủ tiền đóng chiếc tàu thứ hai có công suất lớn hơn. Khi làm chủ được 2 tàu cá công suất lớn, tiền dư từ mỗi chuyến biển nhân đôi. Nước lên thuyền lên, cứ vài ba năm ông lại đóng mới thêm một chiếc tàu, cách nay khoảng 10 năm ông Ninh sở hữu đến 16 chiếc tàu cá có tổng công suất trên 6.000CV chuyên hành nghề lưới vây đánh bắt cá ngừ sọc dưa.

Bây giờ, lão ngư Bùi Thanh Ninh ngồi nhớ lại: Nghề đánh bắt hải sản khơi xa đã qua thời vàng son. Thủy sản vùng khơi ngày càng cạn kiệt, trong khi số lượng tàu đánh bắt xa bờ quá nhiều, sản lượng đánh bắt sau mỗi chuyến biển giảm sút mạnh.

Rồi từ đầu tháng 4/2024, Chính phủ ban hành Nghị định số 37/2024/NĐ-CP quy định cá ngừ vằn (cá ngừ sọc dưa) được phép khai thác phải có chiều dài tối thiểu là 50 cm, doanh nghiệp không thu mua cá nhỏ hơn để chế biến, xuất khẩu, giá cá ngừ sọc dưa “lao dốc” từ trên 30.000đ/kg xuống còn 20.000đ-25.000đ/kg.

Đến cuối tháng 11/2025, Nghị định số 309/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã “tháo gông” cho cá ngừ sọc dưa, khi ngưng hiệu lực thi hành Nghị định 37, cuộc sống ngư dân dễ thở hơn vì giá cá tăng. Tuy nhiên, niềm vui chưa được bao lâu thì nghề đánh bắt hải sản xa khơi bị giá nhiên liệu (dầu) tăng đột biến lên 35.000đ/lít vào tháng 3/2026, nhiều chủ tàu không dám ra khơi vì sợ thua lỗ.

Hóa giải khó khăn

Tuy nhiên, với lão ngư Bùi Thanh Ninh, không khó khăn nào làm nhụt ý chí bám biển của ông. Thời điểm biển vắng cá, ông giải bản bớt những chiếc tàu đã cũ, chỉ giữ lại 5 tàu cá được trang bị máy móc hiện đại nhất.

Những tổ đoàn kết đi đánh bắt cùng nhau, để lỡ có tàu gặp sự cố những tàu khác kịp thời hỗ trợ. Khi các tàu đánh bắt được sản phẩm, ông cho gom sản phẩm lại để một tàu chở về bán và chở nhiên liệu, lương thực ra cung cấp cho các tàu bám biển. Cách làm này giảm được chi phí nhiên liệu, tăng hiệu quả đánh bắt.

Mấy năm gần đây, ông Ninh đặt 20 cây chà để dụ cá ngoài biển đông chứ không cho tàu đi lang thang tìm cá như trước đây, nên khi giá dầu tăng đến 35.000đ/lít vẫn không bị ảnh hưởng lớn.

Lão ngư này cho hay, cây chà là một dây neo chuyên dụng dài khoảng 5.000-6.000 m, được nối với một chiếc neo nặng khoảng 1 tấn thả sát đáy biển, trên mặt biển có điểm giữ dây neo thẳng đứng. Dưới mặt nước biển khoảng vài trăm mét ngư dân cột những tấm lưới cũ vào dây neo, tạo bóng mát dẫn dụ cá ngừ sọc dưa vào nấp bóng nghỉ khi đi kiếm ăn. Để làm một cây chà ngư dân tiêu tốn hết 100 – 200 triệu đồng (tùy mục đích đặt ở mực nước nông hay sâu).

“Hiện tôi bố trí 2 tàu thường xuyên ở Biển Đông để giữ chà, mỗi tàu có 4 ngư dân. Hàng ngày, những ngư dân giữ chà thả câu kiếm hải sản, số cá tôm ngư dân câu được của ai người ấy hưởng, ngoài ra mỗi tháng tôi trả cho mỗi ngư dân 7,5 triệu đồng tiền lương. Khi thấy có đàn cá nấp những bóng chà, ngư dân trông coi chà lập tức gọi điện về báo để tôi cho những tàu trang bị lưới chạy ra đánh bắt. Khi biển có gió bão thì những tàu giữ chà chạy vào đảo nấp. Chà tôi đặt gần đảo Đá Lát, cách đảo Trường Sa chỉ vài tiếng chạy tàu nên luôn có sóng điện thoại và tiện việc nấp bão”, lão ngư Bùi Thanh Ninh chia sẻ.

Với lão ngư Bùi Thanh Ninh, đi biển đánh bắt cá không chỉ để kiếm thu nhập về nuôi vợ con, mà còn để góp phần bảo vệ biển đảo của quê hương, khi sự hiện diện của mỗi tàu cá trên Biển Đông là một cột mốc di động giữ gìn vùng biển của đất nước.

Ý chí bám biển gìn giữ biển đảo quê hương của lão ngư Bùi Thanh Ninh được thể hiện cao độ khi trong lá đơn ông viết ngày 18/7/2014 gửi Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Hải quân, UBND tỉnh Bình Định cũ và UBND xã Tam Quan Bắc cũ trình bày nguyện vọng xin được cấp 200 m2 đất tại đảo Song Tử Tây (huyện đảo Trường Sa, Khánh Hòa) để xây dựng trạm cho tổ đội đánh bắt thủy sản ra vào nhằm giảm bớt chi phí nguyên liệu; thời gian bám biển dài ngày hơn. Đặc biệt là để khoảng cách giữa biển đảo và đất liền thu hẹp lại, khẳng định chủ quyền Tổ quốc.

“Thời gian gần đây giá dầu đã hạ nhiệt, bên cạnh đó giá cá ngừ sọc dưa tăng trên 30.000đ/kg, lại sắp bước vào mùa đánh bắt cá ngừ sọc dưa chính vụ, đó là những động lực kích thích ngư dân vươn khơi đánh bắt để vừa kiếm thu nhập nuôi sống gia đình vừa bám biển gìn giữ biển đảo của Tổ quốc”, lão ngư Bùi Thanh Ninh chia sẻ.