Bảo tồn và phát triển giống lợn Móng Cái hướng tới chăn nuôi hữu cơ

Giống lợn Móng Cái hiện đang được tỉnh Quảng Ninh xác định là đối tượng ưu tiên bảo tồn và phát triển. Không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ giống bản địa, tỉnh còn định hướng xây dựng chuỗi chăn nuôi hữu cơ, tạo ra sản phẩm chất lượng cao, gia tăng giá trị kinh tế, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững.

Giữ nguồn gien quý

Lợn Móng Cái là giống lợn nội nổi tiếng với khả năng sinh sản cao, sức chống chịu tốt, thích nghi với điều kiện chăn nuôi của khu vực miền núi và ven biển. Thịt lợn có chất lượng thơm ngon, săn chắc, được người tiêu dùng đánh giá cao. Đặc biệt, giống lợn này còn được sử dụng làm nái nền trong nhiều chương trình lai tạo giống của ngành chăn nuôi Việt Nam nhờ khả năng đẻ sai, nuôi con khéo và tỷ lệ sống của đàn con cao.

Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển chăn nuôi theo hướng công nghiệp, đàn lợn Móng Cái thuần chủng từng đứng trước nguy cơ suy giảm nghiêm trọng do dịch bệnh và tình trạng lai tạp. Đặc biệt, dịch tả lợn châu Phi năm 2019 đã khiến nhiều đàn giống bị thiệt hại, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải bảo tồn nguồn gien quý.

Trước thực tế đó, UBND tỉnh Quảng Ninh đã phê duyệt phương án bảo tồn giống lợn Móng Cái bằng công nghệ lưu giữ tinh dịch và phôi đông lạnh, kết hợp tái tạo đàn giống thông qua thụ tinh nhân tạo và cấy truyền phôi.

Song song đó, tỉnh phối hợp với các viện nghiên cứu, trường đại học triển khai nhiều nhiệm vụ khoa học nhằm phục tráng, chọn lọc và phát triển đàn lợn Móng Cái thuần chủng bằng công nghệ sinh học hiện đại. Những kết quả bước đầu đã góp phần bảo vệ nguồn gien bản địa, đồng thời tạo nền tảng để phát triển chăn nuôi hàng hóa quy mô lớn trong giai đoạn tiếp theo.

Hướng tới chuỗi chăn nuôi hữu cơ

Trực tiếp gìn giữ giống lợn bản địa, bà Đặng Thị Liên, Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ tổng hợp Vạn Thành Phát (khu 5, phường Móng Cái 3) cho biết, nhiều năm qua, HTX luôn kiên trì nuôi đàn lợn Móng Cái thuần theo hướng an toàn, hữu cơ.

Theo bà, trước đây nhiều người cho rằng giống lợn này nhiều mỡ nên hiệu quả kinh tế không cao. Tuy nhiên, khi được nuôi đúng quy trình, chất lượng thịt thay đổi rõ rệt, tỷ lệ nạc – mỡ cân đối, thịt mềm, ngọt, da mỏng và có hương vị đặc trưng mà nhiều giống lợn ngoại khó có được.

Đặc biệt, giống lợn Móng Cái có sức đề kháng tốt, thích nghi với điều kiện khí hậu địa phương nên rất phù hợp với phương thức chăn nuôi hữu cơ, giảm sử dụng thuốc thú y và kháng sinh.

Hiện nay, nhiều HTX và doanh nghiệp đã xây dựng mô hình nuôi lợn theo hướng hữu cơ, chăn thả bán tự nhiên. Đàn lợn được vận động thường xuyên trên khu vực đồi vườn, sử dụng nguồn thức ăn tự nhiên kết hợp các loại ngũ cốc, rau xanh và dược liệu, hạn chế thấp nhất kháng sinh, chất kích thích sinh trưởng. Quy trình sản xuất được kiểm soát từ con giống, thức ăn đến khâu giết mổ, chế biến nhằm tạo ra sản phẩm an toàn, đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Mô hình này không chỉ giảm ô nhiễm môi trường mà còn giúp nâng cao giá trị sản phẩm. Giá lợn Móng Cái hữu cơ cao hơn gần 2 lần so với chăn nuôi truyền thống. Đây cũng là xu hướng phù hợp với chiến lược phát triển nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải mà tỉnh đang triển khai.

Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y Quảng Ninh, để mở rộng quy mô chăn nuôi lợn Móng Cái, Quảng Ninh tiếp tục hỗ trợ người dân tiếp cận con giống chất lượng, hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi an toàn sinh học, xây dựng các vùng nguyên liệu thức ăn.

Đồng thời phát triển liên kết giữa người chăn nuôi, HTX, doanh nghiệp chế biến và hệ thống phân phối. Việc xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và phát triển các sản phẩm OCOP từ lợn Móng Cái cũng được chú trọng nhằm tăng giá trị cho toàn chuỗi sản xuất.

Bên cạnh đó, việc gắn sản phẩm lợn Móng Cái với phát triển du lịch, ẩm thực địa phương đang mở thêm không gian tiêu thụ. Những món ăn chế biến từ lợn Móng Cái dần trở thành đặc sản của vùng biên Móng Cái, góp phần quảng bá hình ảnh nông sản Quảng Ninh tới du khách trong và ngoài nước.