Khi ‘vốn liếng’ lớn nhất của người chăn nuôi là kỹ thuật

Có những chương trình hỗ trợ nông dân kết thúc khi con giống, thức ăn được bàn giao. Cũng có những mô hình mở ra hành trình mới, giúp người dân thay đổi phương thức sản xuất, tích lũy kỹ thuật, tự tin mở rộng sinh kế. Mô hình “Liên kết các hộ trong chăn nuôi gà sinh sản theo hướng VietGAHP” tại xã Biện Thượng, tỉnh Thanh Hóa là một điển hình.

Trong số những hộ hưởng lợi, gia đình ông Nguyễn Đình Định, thôn Xanh, xã Biện Thượng là hộ tiêu biểu. Từ 750 con gà giống được hỗ trợ, hơn 5 tấn thức ăn cùng quy trình kỹ thuật được hướng dẫn bài bản, gia đình ông đã từng bước làm chủ kỹ thuật chăn nuôi, mở rộng quy mô đàn lên khoảng 2.000 con. Chăn nuôi gà từ đó không còn đơn thuần là nghề phụ mà đang trở thành sinh kế quan trọng của gia đình.

“Vốn liếng” lớn nhất là kỹ thuật

Mô hình được triển khai trong 9 tháng, từ tháng 3 đến tháng 12/2025 với quy mô 1.500 con gà tại hộ ông Nguyễn Đình Định và Nguyễn Sỹ Định (mỗi hộ 750 con) cùng 10.575kg thức ăn. Giống gà IZ chuyên trứng được lựa chọn từ nguồn có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm dịch, bảo đảm sức khỏe và độ đồng đều khi bàn giao.

Mục tiêu không chỉ tạo ra đàn gà sinh sản có năng suất, chất lượng, quan trọng hơn là chuyển giao tiến bộ kỹ thuật chăn nuôi theo hướng VietGAHP cho nông hộ. Với ông Nguyễn Đình Định, giá trị lớn nhất mà gia đình nhận được không nằm ở số lượng gà giống hay lượng thức ăn được hỗ trợ.

“Gà giống, thức ăn chỉ là hỗ trợ ban đầu. Điều quý nhất là được hướng dẫn kỹ thuật. Biết cách chăm sóc, cho ăn, phòng bệnh, vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng và theo dõi đàn gà thì sau này mình có thể tự làm được. Đó là hành trang để gia đình chăn nuôi lâu dài”, ông Định chia sẻ. Quan điểm ấy cho thấy hiệu quả sâu xa của mô hình khuyến nông không chỉ nằm ở giá trị vật chất được trao mà ở kiến thức được chuyển giao cho người dân.

Trước khi tham gia mô hình, kinh nghiệm chăn nuôi của gia đình chủ yếu được tích lũy từ thực tế. Sau các lớp tập huấn, ông Nguyễn Đình Định và các hộ tham gia được hướng dẫn từ lựa chọn giống, bố trí chuồng trại, dinh dưỡng, chăm sóc đến phòng bệnh, an toàn sinh học và ghi chép sổ sách.

Gia đình cũng chủ động cải tạo chuồng cũ, đầu tư máng ăn, máng uống, hệ thống chiếu sáng và thức ăn đối ứng. Chuồng nuôi bảo đảm diện tích, cao ráo, sạch sẽ, thức ăn được bảo quản đúng yêu cầu. Các loại vaccine, thuốc thú y, chất sát trùng được sử dụng theo hướng dẫn kỹ thuật. Chính sự thay đổi trong tư duy và phương pháp chăn nuôi đã tạo nền tảng để đàn gà sinh trưởng tốt.

Đến 19 tuần tuổi, tỷ lệ nuôi sống của đàn gà trong mô hình đạt 96% (so với yêu cầu tối thiểu là 90%). Riêng hộ ông Nguyễn Đình Định đạt tỷ lệ nuôi sống 97,07%. Trong tổng số 1.500 con giống được hỗ trợ, có 1.440 con còn sống và 1.239 con được lựa chọn đưa vào sinh sản, đạt 82,6%, vượt yêu cầu đề ra.

Từ đàn gà 750 con đến trang trại 2.000 con

Trong thời gian theo dõi từ tháng 9 đến tháng 11/2025, đàn gà của hai hộ cho tổng cộng 52.892 quả trứng. Tỷ lệ đẻ tăng dần qua từng tháng, từ 5 – 20% trong tháng 9 lên khoảng 20 – 51% trong tháng 10 và 51 – 77% trong tháng 11. Kết quả này phù hợp với đặc tính sinh sản của giống gà IZ và yêu cầu đặt ra của mô hình.

Không chỉ đảm bảo sản lượng, chất lượng trứng cũng được cải thiện. Trứng có khối lượng lớn, đồng đều, vỏ cứng, màu sắc đẹp, tỷ lệ dập vỡ thấp. Sau khi đẻ, trứng được thu gom, phân loại ngay tại chuồng, qua đó giữ được độ tươi và chất lượng. Giá bán trứng của các hộ trong mô hình cao hơn thị trường phổ thông khoảng 200 – 300 đồng/quả và được người mua ưa chuộng.

Theo đánh giá của mô hình, giá trứng xuất bán dao động từ 3.000 – 3.300 đồng/quả, trong khi chi phí sản xuất khoảng 1.800 – 2.000 đồng/quả. 

Với gia đình ông Nguyễn Đình Định, hiệu quả từ mô hình đã tạo thêm niềm tin để ông tiếp tục đầu tư. Từ đàn gà 750 con ban đầu, hiện gia đình đã mở rộng quy mô lên khoảng 2.000 con. Với quy mô hiện nay, mỗi ngày gia đình có thể đạt doanh thu khoảng 4,5 triệu đồng từ chăn nuôi.

Đằng sau con số ấy là sự chuyển biến đáng kể. Nếu trước đây nông dân thường có tâm lý dè dặt khi mở rộng đàn vì lo dịch bệnh, chi phí thức ăn và đầu ra thì khi đã nắm được kỹ thuật, biết kiểm soát các yếu tố rủi ro, sự tự tin cũng lớn dần.

Ông Định hiểu rằng mở rộng quy mô không đồng nghĩa với nuôi thật nhiều gà mà phải kiểm soát tốt từng khâu trong quy trình. Đàn gà được chăm sóc theo từng giai đoạn, thực hiện tiêm phòng đầy đủ, vệ sinh và khử trùng chuồng trại thường xuyên. Phân và chất độn chuồng được thu gom, ủ sinh học. Thức ăn được bảo quản khô ráo, tránh ẩm mốc. Việc sử dụng thuốc thú y được kiểm soát và tuân thủ thời gian ngừng thuốc.

Không dừng lại ở hai hộ trực tiếp tham gia, mô hình còn tạo hiệu ứng lan tỏa khi kiến thức, kỹ năng chăn nuôi được chia sẻ tới những hộ khác trên địa bàn. Qua đó góp phần thúc đẩy nghề chăn nuôi gà sinh sản, tạo việc làm, tăng thu nhập cho lao động nông thôn và hướng tới sản xuất sản phẩm an toàn.