‘Đánh thức’ những bãi bồi, ruộng trũng bị lãng quên

Sức hút của những vườn nho sạch

Vùng bãi bồi ven sông và những chân ruộng trũng ở Hải Phòng đang có sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy phát triển kinh tế nông nghiệp, làm thay đổi hoàn toàn diện mạo nông thôn. Những thửa ruộng từng chỉ gắn với cây lúa, cây ngô năng suất thấp nay được phủ kín bởi những giàn nho mẫu đơn, nho hạ đen trĩu quả, mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho nông dân đất Cảng.

Chị Cao Thị Kim Cúc, chủ trang trại nho mẫu đơn tại xã Vĩnh Thuận, TP Hải Phòng đã mạnh dạn đầu tư hệ thống nhà màng trên diện tích 1,5 ha bãi bồi ven sông. Nếu canh tác truyền thống, nông dân hoàn toàn phụ thuộc vào thời tiết. Khác với hình ảnh “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”, những vườn nho công nghệ cao tại Hải Phòng hiện nay được đầu tư bài bản với hệ thống nhà màng, tưới nhỏ giọt tự động và quy trình chăm sóc theo hướng hữu cơ nghiêm ngặt.

“Trong nhà màng, chúng tôi kiểm soát được sâu bệnh, hạn chế thấp nhất thuốc bảo vệ thực vật, tạo ra sản phẩm sạch đúng nghĩa”, chị Cao Thị Kim Cúc chia sẻ.

Tương tự, anh Cao Xuân Hiệu trú tại khu vực Đông Sơn, phường Trần Hưng Đạo – một kỹ sư điện đang làm việc tại Khu công nghiệp Tràng Duệ cũng chọn hướng đi khác biệt. Tận dụng 3.000m2 đất lúa kém hiệu quả tại địa phương, anh đã chuyển đổi sang trồng nho hạ đen và nho sữa.

Với tư duy của một kỹ sư, anh áp dụng kỹ thuật khắt khe, chỉ thu hoạch một vụ mỗi năm để kéo dài tuổi thọ cây (có thể lên đến 20 – 30 năm) thay vì khai thác kiệt quệ 2 vụ/năm như thông thường. Với giá bán nho hạ đen khoảng 200.000 đồng/kg và nho mẫu đơn lên tới 350.000 đồng/kg, doanh thu từ mỗi sào nho cao gấp nhiều lần so với trồng lúa hay hoa màu truyền thống.

Theo tính toán của anh Hiệu, trung bình hàng năm vườn nho của anh đạt năng suất 4 tấn. Chỉ riêng trong ngày mở cửa đầu vụ năm trước, vườn của anh đã tiêu thụ hết 6 – 8 tạ quả chỉ trong vòng một buổi sáng. Cảnh tượng khách hàng xếp hàng chờ mua, thậm chí “cháy hàng” ngay tại vườn không còn là chuyện hiếm.

“Sức hút của vườn nho không chỉ nằm ở chất lượng quả to, giòn, ngọt đậm mà còn ở quy trình sản xuất minh bạch. Khách hàng sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn siêu thị để được tận tay hái những chùm nho còn nguyên lớp phấn mịn, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho sức khỏe”, anh Cao Xuân Hiệu cho hay.

Đột phá nhờ gắn với “kinh tế trải nghiệm”

Điểm chung của các mô hình thành công tại Hải Phòng là sự nhạy bén trong việc kết hợp nông nghiệp với du lịch sinh thái. Những vườn nho không chỉ là nơi sản xuất nông sản mà trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút hàng nghìn lượt khách mỗi mùa thu hoạch.

Tại vườn nho của chị Cúc hay anh Hiệu, không gian được cải tạo xanh – sạch – đẹp với lối đi rải cỏ lạc, những thảm hoa cánh bướm rực rỡ dọc lối vào. Nhiều gia đình từ nội thành Hải Phòng sẵn sàng lái xe hàng chục cây số về vùng ven để con trẻ được trải nghiệm làm nông dân, tìm hiểu nguồn gốc thực phẩm.

Anh Nguyễn Trường Sơn trú tại phường Hải An, TP Hải Phòng chia sẻ: “Thay vì đi nghỉ dưỡng xa xôi, việc đưa con đi hái nho tại vườn giúp các bé hiểu được giá trị của lao động và trân trọng nông sản sạch. Đây là mô hình du lịch rất nhân văn và thiết thực”.

Sự thành công của những vườn nho mẫu đơn, nho hạ đen tại Hải Phòng có dấu ấn đậm nét của lực lượng khuyến nông địa phương. Không chỉ hỗ trợ về kỹ thuật tỉa cành, bón phân, các cán bộ khuyến nông còn định hướng nông dân thay đổi tư duy từ người sản xuất thuần túy sang người làm dịch vụ du lịch, biết kể câu chuyện về nông sản của mình.

Bà Hà Thị Nhanh, nguyên cán bộ khuyến nông khu vực Thủy Nguyên (cũ) cho rằng chìa khóa thành công nằm ở sự kết hợp giữa tâm huyết của nông dân và sự đồng hành của những người phụ trách kỹ thuật của ngành nông nghiệp. Các cán bộ khuyến nông không chỉ hỗ trợ kỹ thuật tỉa cành, bón phân mà còn tư vấn nông dân cách làm thương hiệu, quảng bá sản phẩm qua mạng xã hội và kể câu chuyện về nông sản sạch.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng, giai đoạn 2021- 2025, toàn Thành phố đã thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên hơn 2.450 ha đất trồng lúa kém hiệu quả. Trong đó gần 800 ha đã chuyển sang trồng cây lâu năm có giá trị cao. Nhiều vùng chuyển đổi sang rau màu, cây ăn quả đặc sản đạt giá trị từ 500 triệu đồng đến trên 1 tỷ đồng/ha/năm.

Việc chuyển đổi không chỉ nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần hình thành các vùng sản xuất tập trung, vùng sinh thái gắn với du lịch nông thôn, từng bước chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp.

Dự kiến năm 2026, Hải Phòng sẽ tiếp tục thực hiện chuyển đổi thêm hơn 543 ha đất trồng lúa sang các mô hình bền vững hơn. Việc ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực trồng trọt dưới sự hỗ trợ của ngành nông nghiệp đang từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất. Những bãi bồi ven sông hay chân ruộng trũng từng bị lãng quên nay đã “thức giấc”, mang lại giá trị cả về kinh tế lẫn môi trường, góp phần kiến tạo diện mạo nông thôn mới hiện đại và giàu đẹp.