Theo ông Phạm Thế Quang, Trưởng thôn Phúc Tự Đông (xã Hoàn lão, Quảng Trị), thời gian qua giá vật tư, dịch vụ đều tăng cao kéo dài. Trong khí đó giá lúa nhiều thời điểm lại tụt giảm đã gây tác động xấu đến tâm lý nông dân.
Bà con chỉ đi làm một hai ngày công đã bằng thu nhập làm một sào ruộng (500 m2). Hơn nữa nông dân chỉ có vài sào ruộng nên rất e dè trong việc cho thuê hay chuyển nhượng cho cá nhân, doanh nghiệp để tích tụ ruộng đất, làm ăn lớn.
Cần có những chủ trương, chính sách phù hợp để ruộng đồng không bị bỏ hoang tràn lan như hiện nay. Ảnh: Tâm Phùng.
Một ngày phụ hồ bằng làm lúa cả vụ
Tại cánh đồng Ông Đồng thuộc HTX nông nghiệp Minh Trung (xã Ninh Châu, Quảng Trị), năm ngoái bà con làm khoảng 100ha lúa hè thu. Tuy nhiên, năm nay bà con lại để lúa tái sinh và bị thất thu nặng, nắng nóng kéo dài làm cây lúa sinh trưởng kém. Chi phí thu hoạch thậm chí lớn hơn cả giá trị hạt lúa thu về nên bà con chẳng buồn thu.
Anh Nguyễn Thanh Hải, Phó Giám đốc HTX nông nghiệp Minh Trung tính chi tiết chi phí cho một sào ruộng (500m2) bao gồm công làm đất (cày, bừa, lồng) hết 250 ngàn đồng, giống 200 ngàn đồng, công gieo sạ 100 ngàn đồng, phân bón 300 ngàn đồng, dịch vụ bảo vệ và nước tưới hết 180 ngàn đồng, thuốc bảo vệ thực vật 150 ngàn đồng, gặt 200 ngàn đồng…
“Từ đầu năm đến nay chi phí vật tư, dịch vụ đều tăng vọt, tính ra mỗi sào lúa hết khoảng 1,3 triệu đồng, mỗi hecta hết cỡ 25 – 26 triệu đồng. Trong khi đó vụ đông xuân năm ngoái chi phí chỉ ở mức trên dưới 20 triệu đồng/ha”, anh Hải nói.
Những thửa ruộng manh mún đang là rào cản cho tích tụ ruộng đất để phát triển nông nghiệp. Ảnh: Tâm Phùng.
Ông Phạm Thế Quang tính toán, giá lúa đầu vụ đông xuân năm nay chỉ được 5 triệu đồng/tấn. Lúa có năng suất trung bình là 6 tấn/ha thì tổng thu cũng chỉ trên dưới 30 triệu đồng/ha. Chưa tính công chăm sóc, tỉa dặm, vận chuyển lúa… thì mức lãi chỉ khoảng 4 – 5 triệu đồng/ha.
“Đó là chưa kể sâu bệnh phát sinh nhiều thì chi phí còn tăng hơn nữa, nông dân làm cả mấy tháng cũng chỉ hòa vốn hoặc lỗ. Vì vậy chả ai còn mặn mà với ruộng nữa”, ông Quang ngán ngẩm.
Vụ đông xuân ít rủi ro, năng suất cao đã thế, vụ hè thu còn tệ hơn vì phát sinh nhiều sâu bệnh, chuột bọ phá hại từ khi gieo sạ đến lúc thu hoạch. Thêm vào đó là rủi ro thiên tai, hạn hán, mưa lũ sớm…, năng suất thấp, chỉ đạt từ 45 đến 50 tạ/ha, giá lúa lại thấp nên bà con tính toán làm chỉ có lỗ.
Từ năm ngoái đến nay lao động phổ thông khá hiếm. Những chủ thầu xây dựng tìm không ra thợ xây và phụ hồ. Để có lao động nhằm đảm bảo tiến độ công trình, họ đã tăng tiềng công rất cao.
Gia đình ông Nguyễn Quốc (thôn Trường Xuân, xã Ninh Châu) có khoảng 0,25ha ruộng ven quốc lộ. Do vụ đông xuân thất bát nên qua vụ hè thu ông không làm nữa. Vốn có nghề tay trái làm thợ xây nên ông đã được một chủ thầu xây dựng kêu đi làm với tiền công 550 ngàn đồng/ngày. Vợ ông cũng được kêu đi làm phụ hồ, tiền công 400 ngàn đồng/ngày. Hai vợ chồng đi từ sáng, ăn trưa tại công trường do chủ thầu bao, đến tối mới về nhà.
Cánh đồng hiếm hoi còn sản xuất vụ hè thu ở thôn Hàm Ninh (xã Quảng Ninh). Ảnh: Tâm Phùng.
Ông Quốc tính toán nếu bỏ công làm ruộng thì trừ chi phí thu nhập chỉ được khoảng 1 triệu đồng. “Hai vợ chồng tôi làm một ngày cũng bằng làm vụ lúa cả mấy tháng. Vì thế tôi để ruộng ‘nghỉ ngơi’ cho khỏe, chờ vụ đông xuân mới làm để lấy gạo ăn cả năm. Trong thôn bây giờ nhân lực đi làm thợ hồ hết rồi, không ai mặn mà gì với ruộng. Có chủ thầu còn đánh cả ô tô chở người đi làm công trình xa nữa”, ông Quốc giãi bày.
Bỏ hoang chứ không muốn cho thuê
Trò chuyện với chúng tôi, nhiều nông dân cho biết xu thế làm một vụ lúa đang dần lan rộng. Phần lớn mỗi hộ dân chỉ có diện tích ruộng từ 0,2 đến 0,3 ha, Vì vậy nếu làm lúa khi được mùa, được giá thì lãi cũng chẳng được là bao. Ngược lại nếu không làm thì có thời gian để làm việc khác có thu nhập cao hơn rất nhiều.
Ông Quốc chia sẻ: “Ruộng ít lại manh mún nên không mấy ai chăm chút đầu tư. Tâm lý nông dân cũng không muốn cho ai thuê lại ruộng vì nếu cho thuê thì tiền cũng chẳng nhận được bao nhiêu. Phần đông bà con chỉ muốn làm một vụ thôi, coi như khẳng định ‘chủ quyền’ trên miếng ruộng và không muốn chia sẻ cho ai cả”.
Ông Phạm Thế Quang, Trưởng thôn Phúc Tự Đông bảo: “Bà con chỉ muốn làm vụ đông xuân, đủ lương thực rồi thì thôi, không làm vụ hè thu cho nhọc công. Vả lại tâm lý chung cũng không muốn cho ai canh tác trên đất ruộng của mình”.
Nhiều nông dân bỏ ruộng để đi làm thợ hồ vì tiền công cao hơn rất nhiều. Ảnh: Tâm Phùng.
Vụ hè thu năm ngoái, HTX nông nghiệp Minh Trung liên kết với doanh nghiệp triển khai canh tác trên cánh đồng Ông Đồng. Dù vụ này gặp nhiều khó khăn do mưa lũ, giống phải gieo lại lần hai nhưng là lần đầu tiên cánh đồng này canh tác vụ hè thu và cho kết quả khá, kỳ vọng mở ra hướng đi mới. Tuy nhiên năm nay bà con không tiếp tục triển khai sản xuất vụ hè thu nữa mà giữ lại ruộng để làm lúa tái sinh.
Nhìn những cánh đồng lớn, hội tụ đủ những yếu tố giao thông, thủy lợi… để làm hai vụ lúa nhưng nay hầu hết chỉ còn làm một vụ/năm, ông Trần Tuân (một chuyên gia về nông nghiệp) thấy băn khoăn lớn. “Nếu không có giải pháp kịp thời thì việc đất hai vụ lúa chuyển thành một vụ, còn lại bỏ hoang sẽ trở thành vấn nạn trong sản xuất nông nghiệp”, ông Tuân ái ngại.
Cũng theo ông Tuân, để nông dân thay đổi tư duy giữ ruộng, sẵn sàng liên kết hoặc cho thuê để cá nhân, doanh nghiệp có điều kiện tích tụ và đầu tư, phải có chủ trương xuyên suốt trong vấn đề sử dụng đất nông nghiệp. Nghĩa là nếu chủ đất không sử dụng đúng mục đích thì buộc phải cho người khác làm chứ không được giữ đất khư khư theo cách bỏ hoang.
Tâm lý giữ ruộng, không làm, cũng không cho thuê vẫn còn đè nặng trong nông dân. Bởi vậy dù “bờ xôi, ruộng mật” của thôn Phúc Tự Đông rộng đến mấy chục hecta bỏ hoang trong vụ hè thu nhưng khi có doanh nghiệp đặt vấn đề thuê lại để làm lúa thì bà con cũng không lấy làm mừng mà chỉ lắc đầu để ruộng hoang chờ tới vụ đông xuân năm sau.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
