Sâu bệnh luôn là nỗi lo thường trực của nông dân. Trong khi đó, việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học không chỉ làm tăng chi phí mà còn tiềm ẩn nhiều tác động đến môi trường, đất đai và sức khỏe con người.
Lễ công nhận chương trình đào tạo ngành Bảo vệ thực vật của Trường Đại học Cửu Long. Ảnh: ĐHCL.
Góp phần giải quyết bài toán trên, Khoa Nông nghiệp, Thủy sản – Trường Đại học Cửu Long đang nghiên cứu hướng đi khác với cách làm quen thuộc lâu nay là cứ thấy sâu bệnh thì phun thuốc.
TS Nguyễn Phúc Thái, Phó Trưởng khoa Nông nghiệp, Thủy sản cho biết, đơn vị đang tập trung vào ba mảng: côn trùng và nhện hại, bệnh hại trong quá trình canh tác và bệnh sau thu hoạch trên những cây trồng có giá trị kinh tế cao. Đơn vị không chạy theo kiểu thấy sâu bệnh là tìm thuốc diệt ngay. Phải hiểu được vì sao chúng xuất hiện, phát sinh theo quy luật nào mới tính cách quản lý lâu dài cho từng loại cây.
Danh sách đối tượng gây hại mà Khoa Nông nghiệp, Thủy sản đang theo dõi gồm: sâu đục trái và rệp sáp trên sầu riêng, rầy mềm trên dưa lưới, ruồi đục trái dưa leo, nhện đỏ trên cà chua. Nhóm nghiên cứu đi sâu vào quy luật phát sinh, tìm cây ký chủ, từ đó tính cách quản lý riêng cho từng loại cây, đặc biệt là những loại rau quả phải hái mỗi ngày, không thể để dư lượng thuốc. Bệnh hại tập trung vào thán thư ở hành lá và ớt, thối nhũn bắp cải, héo rũ dưa leo, cháy lá và thối thân xì mủ trên sầu riêng, cháy lá chôm chôm.
Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu còn chú trọng tới bệnh sau thu hoạch trên xoài, sơ ri, mận – giai đoạn nhiều người trồng thường bỏ qua nhưng lại quyết định trái cây có giữ được chất lượng đến tay người tiêu dùng hay không.
“Cái khác của hướng nghiên cứu này là không chạy theo thuốc mạnh hơn mà quay về khai thác những gì tự nhiên đã có sẵn, vi sinh vật trong đất và khả năng tự vệ của chính cây trồng. Quanh gốc sầu riêng và chôm chôm, nhóm nghiên cứu phân lập được nhiều chủng nấm Trichoderma có khả năng kìm hãm mầm bệnh và cải thiện đất”, TS Thái cho biết.
Khoa Nông nghiệp, Thủy sản – Trường Đại học Cửu Long cho biết trong giai đoạn 2025 – 2026 đã chú trọng nghiên cứu về củ tỏi.
Nhóm nghiên cứu thử chitosan cùng dịch trích từ tỏi, sả, cỏ cứt heo để trị các tác nhân gây thối trái xoài Cát Chu là Colletotrichum, Fusarium và Lasiodiplodia.
Nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Cửu Long sử dụng các chế phẩm kích kháng bệnh thán thư trên cây hành lá tại xã Tân Lược. Ảnh: ĐHCL.
Các nghiệm thức xử lý đều giúp giảm tỷ lệ bệnh rõ rệt so với đối chứng. Dịch trích từ tỏi 6 – 8% cho hiệu quả giảm bệnh thối mềm trên 70% sau 7 ngày. Với thán thư, tỏi nồng độ 8% cho kết quả tốt nhất, giảm bệnh 49,2% sau 8 ngày.
Khoa Nông nghiệp, Thủy sản cũng chủ động chuyển giao kỹ thuật, mở lớp tập huấn, bắt tay với địa phương, hợp tác xã, doanh nghiệp đưa kết quả nghiên cứu trở lại ruộng vườn. Nông dân trồng tiêu, tràm ở Hậu Giang cũ và các hộ trồng hành lá tại tỉnh Vĩnh Long là những nơi đầu tiên tiếp cận kết quả nghiên cứu.
Tại Hậu Giang cũ, Khoa phối hợp Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp công nghệ cao Hậu Giang triển khai mô hình dùng chế phẩm sinh học quản lý bệnh trên tiêu và khóm, giúp nông dân giảm một phần chi phí thuốc hóa học mà năng suất không giảm theo.
“Nhiều hộ ban đầu còn ngại, sợ bỏ thuốc hóa học thì cây không chống nổi sâu bệnh. Nhưng sau một hai vụ thấy hiệu quả, bà con bắt đầu tin và làm theo”, TS Thái cho biết.
Sinh viên Trường Đại học Cửu Long khảo sát ký chủ sâu đục trái trên cây nhãn tại Đồng Tháp. Ảnh: ĐHCL.
Mới đây, tại TP Cần Thơ, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phối hợp Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Diễn đàn thuốc bảo vệ thực vật vùng ĐBSCL năm 2026 với chủ đề “Bảo vệ cây trồng có trách nhiệm, đồng hành cùng Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp”. Diễn đàn cập nhật thông tin về tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, quản lý dịch hại, các giải pháp sinh học, công nghệ mới trong sản xuất lúa. Trường Đại học Cửu Long là một trong những đơn vị đồng hành cùng chương trình.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
