Ứng dụng công nghệ nuôi cá tầm trên miền sơn cước

Điểm sáng vùng cao

Chiều nắng nhẹ, chúng tôi đến trang trại nuôi cá tầm của anh Hồ Thanh Phương ở thôn A Nôr, xã A Lưới 1 (TP Huế). Nhâm nhi tách trà đá, anh Phương kể gia đình anh là người dân tộc Pa Cô, chủ yếu làm nông. Tuy nhiên do sản xuất phụ thuộc nhiều vào thời tiết và đầu ra bấp bênh nên hiệu quả kinh tế chưa cao, thu nhập chưa ổn định.

Hơn 10 năm trước, anh được đi tham quan mô hình nuôi cá nước lạnh ở các tỉnh miền núi Tây Bắc. Khi trở về, nhận thấy điều kiện khí hậu mát mẻ quanh năm ở vùng cao A Lưới rất phù hợp với loài cá tầm, anh tận dụng gần 3ha đất vườn của gia đình để đào hồ dẫn nước suối về. Tuy nhiên do thiếu vốn và kinh nghiệm nên thời điểm đó anh chưa dám thả nuôi.

“Đến năm 2019, được sự hỗ trợ một phần vốn và chuyển giao kỹ thuật từ Trung tâm Khuyến nông tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP Huế), cộng thêm mong muốn tạo hướng đi mới cho kinh tế gia đình, tôi bắt đầu triển khai mô hình nuôi cá tầm Siberi”, anh Phương cho hay.

Lúc mới bắt tay vào nuôi thử nghiệm, anh Phương gặp khó khăn chồng chất như chưa rành kỹ thuật, thiếu hệ thống bể nuôi tuần hoàn, máy phát điện, hệ thống lọc và dẫn nước, việc vận chuyển con giống cũng khó khăn do địa bàn miền núi hiểm trở. Dẫu vậy, anh không hề nản lòng mà từng bước rút ra kinh nghiệm, chủ động tìm hiểu, cập nhật kiến thức, kỹ thuật nuôi cá tầm từ nhiều kênh thông tin khác nhau và liên hệ thêm với các đơn vị khuyến nông để được hướng dẫn, hoàn thiện mô hình phù hợp với điều kiện thực tế.

Cá giống được anh Phương đưa về từ Đà Lạt, có kích cỡ khoảng 50g/con, chiều dài thân từ 15 – 20cm, mật độ nuôi 10 con/m2. Nguồn nước nuôi cá tầm được dẫn từ suối, qua nhiều khâu lọc đảm bảo sạch, hàm lượng oxy hoà tan cao, nhiệt độ nước từ 21 – 25 độ C, mỗi ngày đều phải lọc thay nước để loại bỏ thức ăn và tạp chất.

Sau nhiều năm gắn bó, đến nay mô hình nuôi cá tầm Siberi của anh Phương đã ổn định với 3 hồ nuôi. Nhờ từng bước cải thiện quy trình kỹ thuật, áp dụng công nghệ nuôi tiên tiến, tỷ lệ sống của cá ngày càng cao, chất lượng thịt được khách hàng đánh giá tốt, mỗi năm có thể nuôi từ 2 – 3 lứa, sản lượng đạt 3 – 5 tấn cá thương phẩm.

Anh Phương cho biết thời gian tới sẽ mở rộng quy mô nuôi, đa dạng hóa sản phẩm từ cá tầm như cá tầm hun khói, chế biến đông lạnh, kết hợp du lịch sinh thái – ẩm thực. Đồng thời mong muốn xây dựng liên kết với các hộ dân khác để phát triển vùng nuôi cá tầm tập trung, từ đó xây dựng thương hiệu cá tầm A Lưới.

Theo ông Nguyễn Văn Hải, Chủ tịch UBND xã A Lưới 1, cá tầm nuôi ở địa phương được đánh giá có chất lượng cao, giàu dinh dưỡng. Địa phương sẽ phối hợp với các đơn vị chuyên môn đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, nâng cao chất lượng con giống, hoàn thiện quy trình nuôi cá tầm theo hướng an toàn và bền vững. Đồng thời khuyến khích xây dựng các tổ hợp tác, HTX nhằm tăng cường liên kết sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ và xây dựng thương hiệu cá tầm A Lưới.

Ứng dụng công nghệ xây dựng chuỗi giá trị

Mô hình nuôi cá tầm của anh Phương là mô hình thí điểm đầu tiên tại Huế, hiện nằm trong dự án “Ứng dụng khoa học và công nghệ xây dựng mô hình ươm, nuôi cá tầm theo chuỗi giá trị tại các xã vùng núi TP Huế” do Trung tâm Khuyến nông TP Huế triển khai.

Dự án được triển khai tại vùng cao A Lưới và Nam Đông với quy mô ương giống 150m2/3 điểm và quy mô nuôi 1.500m2/3 điểm. Sau thời gian hơn 3 tháng thực hiện mô hình ương giống cá tầm, tỉ lệ sống đạt 63,3%, trọng lượng trung bình đạt 53,6g/con, số lượng giống thu được 19.000 con. Tỷ lệ cá sống ở hộ anh Phương là 70%, đạt yêu cầu của dự án đề ra.

“Tham gia dự án của Trung tâm Khuyến nông Thành phố, mới đây gia đình tôi đã xuống giống nuôi 10.000 con cá tầm, rất vui khi tỷ lệ sống cao”, anh Phương cho hay.

Thông qua dự án, Trung tâm Khuyến nông TP Huế đã hỗ trợ xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc cho cá tầm tại hộ anh Phương. Bên cạnh đó, đã xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc theo chuỗi giá trị cho sản phẩm cá tầm bằng việc cấp mã QR-code cho sản phẩm, hỗ trợ thiết kế nhãn mác, máy móc, thiết bị theo dõi khu vực nuôi và đo đạc chỉ số môi trường. Đồng thời tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật ương giống cá tầm cho nông dân các xã thuộc vùng cao A Lưới.

Ông Châu Ngọc Phi, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông TP Huế cho biết thông qua dự án, đơn vị cũng đã khảo sát điều kiện tự nhiên, nhu cầu, khả năng đầu tư phát triển ương giống, nuôi và thị trường tiêu thụ cá tầm nhằm đánh giá tiềm năng, định hướng phát triển ương nuôi trong thời gian tới.

Trung tâm cũng đã tiếp nhận quy trình kỹ thuật ương giống cá tầm và quy trình kỹ thuật nuôi cá tầm thương phẩm từ Trung tâm Nghiên cứu Thủy sản nước lạnh – Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản 1, đồng thời sẽ tổ chức lớp đào tạo kỹ thuật viên về ương, nuôi, chẩn đoán, phát hiện, phòng và trị bệnh cho cá.

“Chúng tôi kỳ vọng thông qua dự án, mô hình ương, nuôi cá tầm sẽ được nhân rộng tại những khu vực có điều kiện nguồn nước và khí hậu phù hợp trên địa bàn Thành phố. Khi hình thành được vùng nuôi tập trung gắn với ứng dụng khoa học công nghệ và truy xuất nguồn gốc, sản phẩm cá tầm sẽ có thêm cơ hội tham gia các hệ thống phân phối hiện đại, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao và thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng bền vững”, ông Phi nói.

Hiện mô hình nuôi cá tầm mang lại thu nhập cao cho gia đình anh Phương, đồng thời tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương. “Tôi đang kết hợp phát triển mô hình nuôi cá tầm gắn với du lịch trải nghiệm. Du khách có thể tham quan khu nuôi, tự tay cho cá ăn, tìm hiểu quy trình nuôi cá nước lạnh, tự tay chế biến và thưởng thức các món ăn từ cá tầm ngay tại chỗ”, anh Phương chia sẻ.