Trong bối cảnh thời tiết diễn biến thất thường, nắng nóng, mưa lớn và sâu bệnh ngày càng khó kiểm soát do tác động của biến đổi khí hậu, nhiều nông dân Hà Tĩnh đã chuyển hướng sang sản xuất nông nghiệp trong nhà màng nhằm giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh tế. Mô hình trồng dưa vàng của anh Nguyễn Văn Trường ở thôn Vĩnh Thịnh, xã Thạch Lạc, tỉnh Hà Tĩnh cho thấy hiệu quả rõ nét từ hướng sản xuất này.
Nhờ áp dụng đúng quy trình kỹ thuật nên vườn dưa phát triển ổn định. Ảnh: Ánh Nguyệt.
Giữa những ngày nắng nóng đầu hè, anh Trường tất bật thu hoạch dưa trong khu nhà màng rộng hàng nghìn mét vuông. Những quả dưa vàng tròn đều, vỏ sáng đẹp được cắt xuống, đóng thùng chuyển cho các đầu mối tiêu thụ. Mồ hôi lăn dài trên gương mặt sạm nắng, anh Trường không giấu được niềm vui khi vụ dưa năm nay cho kết quả khả quan.
Anh cho biết năm 2025, ảnh hưởng của bão số 5 và số 10 khiến toàn bộ hệ thống nhà màng của gia đình bị hư hỏng nặng, sản xuất thiệt hại gần như hoàn toàn. Sau thiên tai, gia đình phải đầu tư sửa chữa, gia cố lại hệ thống khung, lưới che và thiết bị tưới để kịp xuống giống vụ mới.
“Làm nông nghiệp bây giờ nếu không chủ động ứng dụng kỹ thuật thì rất khó ổn định sản xuất. Thời tiết thất thường, sâu bệnh nhiều, trồng ngoài trời rủi ro lớn nên gia đình tập trung đầu tư nhà màng để kiểm soát tốt hơn môi trường canh tác”, anh Trường chia sẻ.
Dưa vàng được trồng trên giá thể giúp hạn chế sâu bệnh và nâng cao chất lượng quả. Ảnh: Ánh Nguyệt.
Vụ sản xuất năm nay, anh Trường trồng hơn 4.000 gốc dưa vàng VA74 trên giá thể trong hệ thống nhà màng khép kín. Dù đầu vụ gặp mưa ẩm kéo dài, việc chăm sóc gặp nhiều khó khăn nhưng nhờ áp dụng đúng quy trình kỹ thuật nên vườn dưa vẫn phát triển ổn định, cho sản lượng khoảng 6 tấn quả.
Theo anh Trường, dưa vàng VA74 là giống có khả năng sinh trưởng tốt, giòn ngọt, thịt quả chắc, vị thanh mát và ngọt tự nhiên nên được thị trường khá ưa chuộng. Tuy nhiên, để cây phát triển đồng đều, cho quả đẹp và đạt năng suất cao, người trồng phải kiểm soát chặt chẽ từ khâu ươm giống đến chăm sóc.
Hạt giống được nhập từ đơn vị cung ứng uy tín với giá khoảng 3.000 đồng/hạt. Trước khi gieo, hạt được xử lý nhằm hạn chế nấm bệnh, sau đó ươm trong khay khoảng 10 ngày. Khi cây đạt từ 2 – 3 lá thật mới đưa ra trồng trong nhà màng.
Trồng dưa trong nhà màng giúp năng suất tăng khoảng 20 – 30%, đồng thời giảm đáng kể tỷ lệ sâu bệnh và quả hư hỏng do thời tiết. Ảnh: Ánh Nguyệt.
Toàn bộ diện tích dưa được trồng trên giá thể thay cho phương thức trồng trực tiếp xuống đất. Giá thể được phối trộn từ xơ dừa, trấu hun và phân chuồng hoai mục đã qua xử lý nhằm tăng độ tơi xốp, giữ ẩm và hạn chế nấm bệnh. Theo anh Trường, trồng trên giá thể giúp bộ rễ phát triển khỏe, dễ kiểm soát dinh dưỡng và giảm đáng kể các loại bệnh phát sinh từ đất.
Bên cạnh đó, mô hình được sản xuất theo hướng hữu cơ, ưu tiên sử dụng phân chuồng hoai mục và chế phẩm sinh học thay cho phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Hệ thống tưới nhỏ giọt được lắp đặt đồng bộ giúp cung cấp nước và dinh dưỡng trực tiếp đến từng gốc cây, hạn chế thất thoát phân bón và tiết kiệm công lao động.
Việc kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm trong nhà màng và theo dõi thường xuyên để xử lý kịp thời là yếu tố quyết định thành công của vụ sản xuất. Ảnh: Ánh Nguyệt.
Để cây cho quả đạt chất lượng, quá trình chăm sóc được thực hiện khá chặt chẽ. Khi cây phát triển ổn định, người trồng tiến hành tỉa nhánh, cố định thân dây và chọn quả. Mỗi cây chỉ giữ lại một quả nhằm tập trung dinh dưỡng, giúp quả phát triển đồng đều, tăng độ ngọt và nâng cao giá trị thương phẩm.
Theo kinh nghiệm của anh Trường, giai đoạn cây ra hoa, đậu quả là thời điểm quan trọng nhất. Nếu gặp thời tiết âm u, độ ẩm cao rất dễ phát sinh nấm bệnh, ảnh hưởng đến tỷ lệ đậu trái. Vì vậy, việc kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm trong nhà màng và theo dõi thường xuyên để xử lý kịp thời là yếu tố quyết định thành công của vụ sản xuất.
Sau khoảng 2,5 tháng kể từ khi xuống giống, vườn dưa bắt đầu cho thu hoạch. Dưa có trọng lượng trung bình từ 1,5 – 2kg/quả, mẫu mã đồng đều, ruột chắc và có độ ngọt cao. So với sản xuất ngoài đồng truyền thống, trồng trong nhà màng giúp năng suất tăng khoảng 20 – 30%, đồng thời giảm đáng kể tỷ lệ sâu bệnh và quả hư hỏng do thời tiết.
Ngoài diện tích dưa vàng đang thu hoạch, hiện anh Trường cũng chuẩn bị thu hoạch thêm khoảng 4.000 gốc dưa lưới Hami, đồng thời chuẩn bị các điều kiện để tiếp tục xuống giống vụ dưa phục vụ thị trường dịp rằm tháng 7.
Dưa của gia đình anh Trường được các cửa hàng hoa quả và thương lái thu mua trực tiếp tại vườn với giá từ 30.000 – 35.000 đồng/kg. Ảnh: Ánh Nguyệt.
Ông Trần Xuân Hoàng, Chủ tịch UBND xã Thạch Lạc đánh giá, mô hình trồng dưa trong nhà màng của anh Nguyễn Văn Trường là hướng sản xuất phù hợp trong điều kiện thời tiết ngày càng cực đoan. Việc ứng dụng nhà màng, hệ thống tưới tiết kiệm và trồng trên giá thể giúp hạn chế ảnh hưởng của thời tiết bất lợi, giảm sâu bệnh, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Theo ông Hoàng, mô hình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân theo hướng ứng dụng công nghệ cao, sản xuất an toàn và bền vững. Đây là hướng đi địa phương đang khuyến khích nhân rộng nhằm nâng cao giá trị sản xuất trên cùng đơn vị diện tích và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Hiện nay, dưa của gia đình anh Trường chủ yếu được các cửa hàng hoa quả sạch và thương lái thu mua trực tiếp tại vườn với giá dao động từ 30.000 – 35.000 đồng/kg. Theo anh Trường, đầu ra tương đối thuận lợi do người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nông sản an toàn, sản xuất theo hướng hữu cơ.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
