Không nằm trong nhóm giống sầu riêng phổ biến tại Việt Nam như Ri6 hay Dona, Black Thorn (còn được biết đến với các tên gọi Duri Hitam, Ochee hay Hei Tze) những năm gần đây bắt đầu thu hút sự quan tâm của một số nhà vườn nhờ giá trị thương mại và chất lượng trái.
Theo thông tin tổng hợp từ Viện Cây ăn quả miền Nam (SOFRI), Black Thorn có nguồn gốc từ vùng Kampung Lima Kongsi, bang Penang (Malaysia), được phát hiện bởi ông Bagi Kau và được đăng ký công nhận tại Malaysia năm 2015 với mã giống D200 theo quy định bảo hộ giống cây trồng của nước này.
Đặc điểm nổi bật của giống là quả có màu xanh xám, trọng lượng phổ biến 1,5 – 2kg/quả, dạng tròn, cơm dày, màu đỏ cam, kết cấu mịn, ít xơ, vị ngọt vừa kết hợp hậu vị hơi đắng và tỷ lệ hạt lép khá cao. Theo khuyến cáo kỹ thuật tại nơi phát triển giống, cây 5 – 6 năm tuổi thường chỉ nên để khoảng 10 quả, cây 20 năm tuổi duy trì 50 – 70 quả để đảm bảo chất lượng.
Trọng lượng quả sầu riêng Black Thorn phổ biến từ 1,5 – 2kg, dạng tròn, cơm dày, màu đỏ cam, kết cấu mịn, ít xơ, vị ngọt vừa kết hợp hậu vị hơi đắng và tỷ lệ hạt lép khá cao. Ảnh: Minh Đảm.
Tại Việt Nam, gần đây Black Thorn được nhiều nhà vườn đưa vào trồng và nhân giống. Ghi nhận từ năm 2020 cho thấy những trái Black Thorn đầu tiên tại Việt Nam đã được thu hoạch tại huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre (cũ) trên nền ghép cải tạo cây sầu riêng trưởng thành.
Tại xã Phú Phụng, tỉnh Vĩnh Long, ông Nguyễn Thành Nghĩa, chủ cơ sở sản xuất cây giống Tư Thành, đồng thời là nhà làm vườn lâu năm tại địa phương là một trong những người tiếp cận giống này tương đối sớm.
Ông Nghĩa cho biết gia đình đã nhân giống và theo dõi Black Thorn khoảng 5 – 6 năm qua. Giai đoạn đầu chủ yếu tập trung khảo sát đặc tính sinh trưởng, chất lượng trái và khả năng thích nghi trước khi mở rộng diện tích.
“Ban đầu tôi làm giống là chính. Sau vài vụ theo dõi và đánh giá chất lượng trái, năm trước tôi mới quyết định trồng thêm khoảng 2ha. Cơ quan chuyên môn của tỉnh trước đây cũng đã khảo nghiệm và đánh giá trái trồng tại vườn tôi để công nhận cây đầu dòng và thấy tỷ lệ cơm ăn được đến 33%”, ông Nghĩa chia sẻ.
Theo nhà vườn này, điểm ấn tượng của Black Thorn là hình dạng trái khá đồng đều, tỷ lệ phần cơm tương đối cao và khả năng đậu trái tốt.
Tuy nhiên, ông cũng cho rằng đây không phải lợi thế để người trồng giữ quá nhiều trái trên cây non. “Có cây đậu rất sai, nhưng nếu nhánh còn nhỏ mà để quá nhiều trái thì dinh dưỡng không đủ, chất lượng cơm giảm và cây dễ suy”, ông lưu ý.
Ông Nguyễn Thành Nghĩa kiểm tra trái sầu riêng Black Thorn trồng tại vườn nhà. Ảnh: Minh Đảm.
Thực tế sản xuất cũng cho thấy Black Thorn có tốc độ sinh trưởng tương đối nhanh nếu được chăm sóc phù hợp. Tuy nhiên về khả năng chống chịu sâu bệnh, ông Nghĩa cho rằng tương tự như các giống sầu riêng đang được canh tác phổ biến ở nước ta.
Dù được nhiều nhà vườn đánh giá cao về giá trị thương mại, đến nay giống Black Thorn tại Việt Nam vẫn chưa có nghiên cứu đầy đủ về khả năng sinh trưởng, thích nghi điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, mức độ chống chịu sâu bệnh, năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.
SOFRI cũng lưu ý các giống sầu riêng nhập nội hoặc phát triển tự phát cần tiếp tục được cơ quan chuyên môn đánh giá trước khi khuyến cáo mở rộng diện tích.
Trong bối cảnh ngành hàng sầu riêng đang bước vào giai đoạn chuẩn hóa vùng trồng và nâng cao chất lượng sản phẩm phục vụ xuất khẩu, nhiều ý kiến cho rằng việc tiếp cận các giống mới như Black Thorn nên đi theo hướng khảo nghiệm có kiểm soát thay vì chạy theo tâm lý thị trường.
Với ông Nguyễn Thành Nghĩa, bài học lớn nhất sau nhiều năm làm giống vẫn là sự thận trọng. “Giống mới có thể mở thêm cơ hội nhưng cuối cùng hiệu quả vẫn phụ thuộc vào đất đai, khí hậu, kỹ thuật canh tác và cách quản lý vườn chứ không có giống nào là giải pháp cho tất cả”, ông nói.
Theo tổng hợp giá sầu riêng ngày 10/6, Black Thorn tiếp tục nằm trong nhóm giống có giá thu mua cao nhất trên thị trường với mức khoảng 110.000 – 115.000 đồng/kg đối với loại A và 90.000 – 95.000 đồng/kg đối với loại B. Mức giá này cao hơn đáng kể so với Ri6 (khoảng 40.000 – 43.000 đồng/kg) và Musang King (80.000 – 85.000 đồng/kg) cùng thời điểm.
Giới thu mua cho rằng lợi thế của Black Thorn đến từ nguồn cung còn hạn chế, chất lượng cơm dày, ít xơ và khả năng phục vụ phân khúc tiêu dùng cao cấp. Tuy vậy, tín hiệu phục hồi của thị trường hiện chủ yếu tập trung ở hàng đạt chuẩn chất lượng, trong khi sản phẩm loại thấp vẫn chịu áp lực tiêu thụ.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
