TP.HCM đang bước vào giai đoạn cao điểm xử lý các tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) – một trong những nội dung then chốt trong chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, trong giai đoạn 2024 – 2025, hệ thống giám sát hành trình ghi nhận 1.827 lượt tàu cá có dấu hiệu vi phạm liên quan đến mất kết nối hoặc vượt ranh giới khai thác trên biển. Trong đó, 17 tàu vượt ranh giới cho phép, 81 tàu mất kết nối trên 10 ngày không cập bờ, còn lại 1.729 lượt tàu mất tín hiệu từ 6 giờ đến dưới 10 ngày khi đang hoạt động trên biển.
Các xã phường có biển của TP.HCM tăng cường kiểm tra, xử lý tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình. Ảnh: PTN.
Từ dữ liệu này, ngành chức năng xác định có 830 tàu cá thuộc diện phải rà soát, xác minh, xử lý. Đây là nhóm tàu có nguy cơ cao vi phạm quy định về duy trì tín hiệu VMS – yêu cầu bắt buộc đối với tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên theo Luật Thủy sản 2017.
Đến đầu tháng 2/2026, các lực lượng đã kiểm tra, xử lý 230/830 tàu. Công tác rà soát được triển khai đồng loạt tại nhiều địa phương có đội tàu khai thác xa bờ như Bình Châu, Tam Thắng, Phước Thắng, Rạch Dừa, Long Sơn, Bình Giã, Xuyên Mộc, Châu Đức, Phú Mỹ, Hòa Hội, đặc khu Côn Đảo… Nhiều nơi đã hoàn tất xác minh hồ sơ, làm việc trực tiếp với chủ tàu, thuyền trưởng và lập biên bản xử lý theo quy định.
Tuy nhiên, vẫn còn ba địa bàn trọng điểm nghề cá là Long Hải, Phước Hải và Vũng Tàu chưa hoàn tất rà soát do số lượng tàu lớn và tình trạng tàu thường xuyên hoạt động dài ngày ngoài khơi hoặc cập cảng ngoài địa phương. Điều này khiến việc xác minh thực tế, đối chiếu nhật ký khai thác, dữ liệu VMS và xử lý vi phạm gặp không ít khó khăn.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, việc xử lý tàu mất kết nối không đơn thuần là xử phạt hành chính mà còn là quá trình làm rõ nguyên nhân. Có trường hợp do thiết bị hỏng hóc, mất nguồn điện, tín hiệu vệ tinh chập chờn; song cũng không loại trừ khả năng cố tình ngắt kết nối để tránh bị giám sát khi hoạt động ở vùng biển nhạy cảm. Vì vậy, các tổ công tác phải kết hợp kiểm tra kỹ thuật thiết bị, đối chiếu lộ trình, nhật ký khai thác và lời khai của thuyền trưởng.
Thành phố đặt mục tiêu hoàn tất 100% việc rà soát trước thời điểm các đoàn kiểm tra của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và đặc biệt là đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) làm việc tại Việt Nam trong thời gian tới. Việc duy trì kết nối VMS liên tục 24/24 giờ là một trong những tiêu chí then chốt để EC xem xét gỡ cảnh báo “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam.
Ông Nguyễn Toàn Thắng (hàng đầu, thứ ba từ phải qua), Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM trao giấy khen cho các tập thể, cá nhân đạt thành tích tốt trong chống vi phạm IUU. Ảnh: PTN.
Bên cạnh xử lý vi phạm, ngành chức năng cũng tăng cường tuyên truyền, yêu cầu chủ tàu cá ký cam kết không tái diễn tình trạng mất tín hiệu, hướng dẫn bảo dưỡng thiết bị định kỳ, kiểm tra nguồn điện và đường truyền trước mỗi chuyến biển. Các cảng cá được yêu cầu kiên quyết không cho xuất bến đối với tàu không đủ điều kiện hoặc có lịch sử vi phạm chưa khắc phục.
Dù tiến độ thực hiện còn áp lực, song kết quả bước đầu cho thấy sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền và lực lượng chuyên ngành. Việc làm rõ, xử lý dứt điểm các trường hợp tàu cá mất kết nối không chỉ phục vụ yêu cầu thanh tra quốc tế mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm trong khai thác hải sản, hướng đến nghề cá có trách nhiệm và bền vững.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
