Nỗi lo tàu cá mất kết nối VMS. Quyết liệt ngăn chặn vi phạm

Kiểm soát chặt

Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai vừa có văn bản yêu cầu các sở, ngành, địa phương liên quan tập trung khắc phục những tồn tại, hạn chế trong triển khai nhiệm vụ chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Động thái này nhằm thực hiện Quyết định số 1516/QĐ-TTg ngày 10/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Kế hoạch hành động khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) sau đợt thanh tra lần thứ 5 về IUU, cùng chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại hội nghị phát động đợt cao điểm chống khai thác IUU.

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chỉ đạo Chi cục Thủy sản duy trì trực ban giám sát tàu cá, rà soát dữ liệu VNFishbase, xử lý tàu mất kết nối VMS… cùng với nhiều nhiệm vụ khác.

Bộ đội Biên phòng tỉnh được giao tăng cường tuần tra, xử lý dứt điểm các trường hợp mất kết nối thiết bị VMS từ năm 2024 đến trước ngày 15/9/2026. Đồng thời, chỉ đạo các Đồn, Trạm Biên phòng phối hợp chặt chẽ với Ban Quản lý các cảng cá đối soát dữ liệu tàu cá xuất bến, nhập bến trên eCDT kể từ ngày 15/7/2026 và duy trì định kỳ vào 15 giờ thứ sáu hàng tuần.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, từ ngày 21/8 đến ngày 27/8/2026, ngành chức năng tỉnh này đã xử phạt 2 trường hợp mất kết nối VMS với tổng số tiền 92,5 triệu đồng.

Lũy kế từ đầu năm 2026 đến nay, tỉnh Gia Lai đã xử phạt 9 trường hợp mất kết nối VMS, tổng số tiền 317,5 triệu đồng và 1 trường hợp vượt ranh giới, số tiền 125 triệu đồng.

Lãnh đạo UBND tỉnh Gia Lai chỉ đạo: Các địa phương phải thường xuyên cập nhật thông tin trên hệ thống VMS. Các trường hợp vi phạm liên quan VMS phải được kịp thời xác minh, xử lý theo quy định; đồng thời tăng cường ngăn chặn tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài.

Theo ông Đào Xuân Thiện, Giám đốc Ban quản lý Cảng cá Gia Lai, mỗi khi phát hiện tàu cá mất kết nối thiết bị VMS, Ban quản lý cảng cá sẽ tiến hành các bước xác minh theo quy định. Ngoài việc tra cứu dữ liệu trên hệ thống giám sát hành trình, Ban quản lý sẽ liên hệ với Chi cục Thủy sản để xác minh nguyên nhân mất kết nối là do sự cố vệ tinh hay ngư dân cố tình ngắt kết nối, để có các bước xử lý tiếp theo. Việc này được Ban quản lý thực hiện nghiêm túc, đảm bảo 100% tàu cá ra vào cảng được kiểm soát chặt chẽ.

Xử lý nghiêm

Gia Lai hiện có 5.738 tàu cá từ 6 mét trở lên đã đăng ký; trong đó, chiếm  54,7% là tàu khai thác xa bờ. Là địa phương có nghề cá phát triển, Gia Lai xác định công tác chống khai thác IUU phải được thực hiện đồng bộ giữa quản lý chặt, kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm vi phạm với các chính sách hỗ trợ ngư dân phát triển sản xuất, chuyển đổi nghề, giảm cường lực khai thác và ứng dụng công nghệ trong quản lý nghề cá.

Theo Chi cục Thủy sản Gia Lai, từ tháng 10/2023 đến tháng 5/2024, tỉnh này có 10 tàu cá bị nước ngoài bắt giữ, toàn bộ số tàu này đều hoạt động, neo đậu và xuất bến ngoài tỉnh, hàng năm không về địa phương; trong đó, 9 tàu có chiều dài dưới 15 m không thuộc đối tượng bắt buộc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình hành nghề câu mực, tuổi tàu trên dưới 30 năm, tàu cũ, ít giá trị; còn lại 1 tàu có chiều dài trên 15m đã lắp đặt thiết bị VMS xuất bến tại tỉnh Kiên Giang, nhưng không mở thiết bị VMS khi xuất bến, các lực lượng chức năng không phát hiện.

UBND tỉnh Gia Lai đã ra quyết định xử phạt 8 trường hợp với số tiền 7,212 tỷ đồng, toàn bộ 8 trường hợp này đã đóng tiền đầy đủ; khởi tố 1 vụ án với 2 tàu cá gồm 6 bị can, đã đưa ra xét xử với mức án cao nhất 2 năm 6 tháng tù giam. Đồng thời tổ chức kiểm điểm trách nhiệm người đứng đầu chính quyền các cấp, các sở, ban, ngành và lực lượng chức năng đối với việc để tàu cá và ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài.

“Tỉnh rất kiên quyết trong việc xử lý những trường hợp vi phạm IUU. Từ năm 2024 đến nay, ngành chức năng đã tiến hành làm việc với tất cả các tàu cá có chiều dài từ 12 m đến dưới 15 m vượt ranh giới cho phép trên biển, củng cố hồ sơ xử phạt 40 trường hợp với số tiền hơn 3 tỷ đồng; trong đó, năm 2024 có 4 trường hợp, năm 2025 có 36 trường hợp”, ông Nguyễn Hữu Nghĩa, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Gia Lai cho biết.