Quảng Ninh thúc đẩy nghề nuôi ong lấy mật từ lợi thế tự nhiên

Hiểu tập tính để giữ đàn ong khỏe

Gắn bó với nghề nuôi ong hơn 20 năm, ông Nguyễn Phúc Long ở phường Đông Mai (Quảng Ninh) xem đây không chỉ là nghề phụ mà còn là nguồn thu nhập ổn định của gia đình.

Ông Long cho biết, những ngày đầu ông chỉ nuôi vài đàn ong nhỏ theo hình thức hộ gia đình. Qua quá trình học hỏi kinh nghiệm, tự nghiên cứu kỹ thuật và tích lũy kiến thức thực tế, quy mô đàn ong dần được mở rộng.

“Có những năm nguồn hoa thuận lợi, đàn ong phát triển tốt, tôi duy trì tới gần 100 đàn. Tuy nhiên hiện nay do còn nhiều công việc khác nên gia đình chỉ giữ ở mức khoảng 40 – 50 đàn để chăm sóc hiệu quả”, ông Long chia sẻ.

Theo ông, nuôi ong là nghề đòi hỏi sự kiên trì và hiểu biết sâu về tập tính sinh học của loài ong. Người nuôi không chỉ cần nắm được kỹ thuật tạo chúa, chia đàn, thay chúa mà còn phải thường xuyên theo dõi sức khỏe đàn ong, phát hiện sớm dịch bệnh để xử lý kịp thời.

Trong đàn ong, ong chúa giữ vai trò đặc biệt quan trọng bởi đây là cá thể duy nhất đảm nhận chức năng sinh sản. Sức khỏe của ong chúa ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát triển của cả đàn. Bên cạnh đó, ong thợ đảm nhận nhiệm vụ kiếm mật, chăm sóc ấu trùng và bảo vệ tổ, trong khi ong đực thực hiện chức năng phối giống.

“Người nuôi phải hiểu được tập tính của từng loại ong trong đàn. Khi nắm vững kỹ thuật, việc quản lý đàn khá thuận lợi, nếu không hiểu thì rất khó duy trì đàn ong khỏe mạnh”, ông Long nói.

Nguồn thức ăn là yếu tố quyết định năng suất và chất lượng mật ong. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi, Đông Mai và nhiều địa phương khác của Quảng Ninh sở hữu hệ thực vật đa dạng, tạo nguồn hoa dồi dào cho ong khai thác mật.

Theo kinh nghiệm của ông Long, mùa thu hoạch mật chính thường bắt đầu từ tháng 3 và kéo dài đến hết tháng 6. Trong điều kiện thời tiết thuận lợi, người nuôi có thể quay mật nhiều lần trong năm.

“Đợt này tôi đã quay được 7 lần, mỗi lần thu khoảng 30 – 40 lít mật. Tổng sản lượng cả năm ước đạt khoảng 200 lít. Hiện mật ong bán tại nhà với giá khoảng 300.000 đồng/lít”, ông Long cho biết.

Khai thác lợi thế sinh thái để phát triển nghề ong

Mặc dù mang lại thu nhập khá ổn định nhưng nghề nuôi ong cũng đối mặt với nhiều thách thức. Biến động thời tiết, nguồn hoa suy giảm theo mùa và dịch bệnh thường xuyên đe dọa sự phát triển của đàn ong.

Theo ông Long, thời điểm khó khăn nhất thường rơi vào tháng 7 và tháng 8 khi bước vào mùa mưa ngâu. Lúc này nguồn hoa khan hiếm, đàn ong thiếu thức ăn và sức đề kháng giảm sút.

“Giai đoạn này phải thường xuyên kiểm tra đàn, rút cầu hợp lý, bổ sung siro đường và phấn hoa để duy trì sức khỏe cho ong. Nếu chủ quan thì đàn ong rất dễ suy yếu hoặc bỏ tổ”, ông Long chia sẻ.

Ngoài yếu tố thời tiết, các loại bệnh như thối ấu trùng, sâu bánh tổ hay sự tấn công của thiên địch cũng gây nhiều khó khăn cho người nuôi. Vì vậy, việc chăm sóc, vệ sinh thùng nuôi và quản lý đàn ong theo từng mùa vụ là yêu cầu bắt buộc đối với những hộ nuôi ong chuyên nghiệp.

Đánh giá về tiềm năng phát triển nghề nuôi ong tại địa phương, bà Nguyễn Thúy Toan, Phòng Chuyển giao kỹ thuật – Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ, phát triển rừng Quảng Ninh cho rằng, đây là mô hình phù hợp với điều kiện sinh thái của tỉnh.

Theo bà Toan, Quảng Ninh có diện tích rừng lớn, độ che phủ cao cùng hệ sinh thái thực vật phong phú, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nghề nuôi ong lấy mật theo hướng hàng hóa.

“Để nghề nuôi ong phát triển bền vững, người dân cần chú trọng áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, đặc biệt là các biện pháp quản lý đàn, thay chúa, chia đàn và phòng trị bệnh. Đây là những yếu tố quyết định năng suất cũng như chất lượng sản phẩm mật ong”, bà Toan cho biết.

Cũng theo bà Toan, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, người nuôi ong cần chủ động thích ứng với những thay đổi của thời tiết, đồng thời nâng cao kỹ năng chăm sóc đàn ong theo từng mùa vụ.

Thời gian qua, Trung tâm Khuyến nông Quảng Ninh đã đẩy mạnh hoạt động tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho người nuôi ong nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất. Bên cạnh đó, đơn vị cũng khuyến khích các hộ nuôi liên kết sản xuất, xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm để mở rộng thị trường tiêu thụ.

“Nuôi ong không chỉ tạo thêm thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái thông qua hoạt động thụ phấn cho cây trồng và thực vật tự nhiên. Đây là hướng sản xuất có nhiều tiềm năng phát triển trong thời gian tới nếu được tổ chức bài bản và gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm”, bà Toan nhấn mạnh.