Nông dân méo mặt vì liên kết sản xuất lúa giống với doanh nghiệp

Nông dân mỏi mắt chờ tiền

Những ngày qua, trong chuyến công tác về HTX Nông nghiệp Phước Hiệp (xã Tuy Phước Bắc, Gia Lai) ghi nhận tình hình sản xuất vụ thu 2026, tình cờ chúng tôi nghe nông dân ở đây kháo nhau chuyện trong vụ đông xuân 2025 – 2026 vừa qua có liên kết với HTX Nông nghiệp Phước Hiệp sản xuất lúa giống cho Công ty cổ phần Nông nghiệp giống Trung ương (địa chỉ tại Đại Hiệp, Đại Lộc, TP Đà Nẵng).

Lúa đã thu hoạch xong và doanh nghiệp đã cân chở đi, nhưng đến nay những hộ dân liên kết chưa nhận được tiền bán lúa. Một số nông dân khác ở đội 3 thôn Lục Chánh (xã Tuy Phước Bắc) thì cho biết lúa giống liên kết sản xuất đã thu hoạch, doanh nghiệp đã cân nhưng đến nay chưa được chở đi, nông dân mong ngóng mỗi ngày chờ tiền bán lúa để sản xuất vụ mới.

Để xác minh thông tin, chúng tôi đã làm việc với HTX Nông nghệp Phước Hiệp và được ông Phạm Long Thăng – Giám đốc HTX cho biết vụ đông xuân 2025 – 206, HTX có ký hợp đồng sản xuất hạt giống lúa thuần DV108 với Công ty cổ phần Nông nghiệp giống Trung ương với diện tích 30ha và 15ha giống lúa Q5.

Hiện lúa giống DV108 nông dân đã thu hoạch xong và HTX Nông nghiệp Phước Hiệp đã cân, giao cho doanh nghiệp. Ngày 8/4/2026, HTX cân, giao cho doanh nghiệp 1 xe lúa giống DV108 với trọng lượng hơn 47 tấn (896 bao). Ngày 9/4/2026 HTX tiếp tục cân, giao cho doanh nghiệp 2 xe lúa giống, một xe có trọng lượng hơn 40,6 tấn (773 bao) và một xe có trọng lượng hơn 30,6 tấn (583 bao).

Ngày 10/4/2026, HTX tiếp tục cân giao cho doanh nghiệp 1 xe lúa giống DV108 nữa có trọng lượng hơn 28,6 tấn (548 bao). Tổng cộng, HTX đã cân, giao cho doanh nghiệp 146,997 tấn lúa giống DV108.

Ông Phạm Long Thăng cho biết: “Số lúa giống HTX liên kết sản xuất với Công ty cổ phần Nông nghiệp giống Trung ương được doanh nghiệp chia sẻ khó khăn với nông dân nên thu mua với giá cao hơn giá thị trường. 146,997 tấn lúa giống DV108 được bao tiêu với giá gần 7.400đ/kg, sau khi trừ tiền 3,6 tấn giống gốc là 82,8 triệu đồng, số tiền doanh nghiệp phải trả cho HTX là hơn 1 tỷ đồng.

Theo cam kết trong hợp đồng, chậm nhất là 1 tháng sau khi cân, giao lúa, doanh nghiệp phải thanh toán đủ tiền cho HTX để HTX chi trả cho nông dân. Thế nhưng doanh nghiệp trả tiền nhỏ giọt: ngày 6/5 trả 150 triệu đồng, ngày 15/5 trả thêm 100 triệu, ngày 19/5 trả 250 triệu, đến ngày 25/5 trả thêm gần 242 triệu nữa. Tính đến nay, doanh nghiệp mới trả cho HTX tổng cộng gần 742 triệu đồng, còn lại hơn 260 triệu nữa mới đủ chi trả cho 96 hộ nông dân sản xuất giống lúa DV108.

HTX “chạy tông chạy tột” kiếm tiền trả cho dân

Với sự chỉ đạo quyết liệt của UBND xã Tuy Phước Bắc, ngày 26/5, HTX Nông nghiệp Phước Hiệp phải “chạy tông chạy tột” kiếm 200 triệu đồng bù vào số tiền doanh nghiệp đã chuyển cho HTX để chi trả cho nông dân.

Vẫn chưa hết khổ, lãnh đạo HTX Nông nghiệp Phước Hiệp đang phải đau đầu vì số lúa giống Q5 nông dân đã thu hoạch, doanh nghiệp đã cân nhưng chưa chở đi. Lúa đã đóng bao, chất đống trong sân chờ xe của doanh nghiệp đến chở. Đây là nỗi lo lớn của HTX và nông dân vì thời gian qua trên địa bàn đông Gia Lai thường xảy ra mưa dông, lúa giống nằm đầy sân có nguy cơ bị ướt.

Ông Phạm Long Thăng, Giám đốc HTX Nông nghiệp Phước Hiệp chia sẻ: 1.800kg giống gốc Q5 do doanh nghiệp cung ứng cho HTX với giá 23.000đ/kg có tỷ lệ nẩy mầm chỉ 50%, HTX đã làm việc với doanh nghiệp và lãnh đạo doanh nghiệp thỏa thuận sẽ giảm 50% giá tiền, HTX đã thông báo với nông dân tham gia sản xuất giống lúa này. Thế nhưng khi thanh toán tiền lô giống DV108, doanh nghiệp đã trừ đủ tiền giống gốc Q5 là 23.000đ/kg với số tiền 41,4 triệu đồng.

“Chuyện giống gốc Q5 bây giờ chúng tôi không biết phải ăn nói với nông dân ra sao. Đó là chưa kể chuyện khi lô giống DV108 chở về đến nơi, Công ty cân lại thì bị thiếu gần 3 tấn lúa. Trong khi HTX cân, giao lúa giống DV108 đều có sự kiểm soát của ông Vũ Trọng Đại – cán bộ thu mua của Công ty cổ phần Nông nghiệp giống Trung ương”, ông Thăng than thở.

Ông Trần Văn Sáu, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Nông nghiệp giống Trung ương giải thích nguyên nhân chậm vận chuyển lô giống Q5 liên kết sản xuất với HTX Nông nghiệp Phước Hiệp: “Hiện nay cước vận chuyển tăng cao gần gấp đôi do giá xăng dầu tăng. Vừa rồi chúng tôi vận chuyển lô lúa giống DV108 về mà nhà xe không xuất hóa đơn vận chuyển nên toàn bộ chi phí vận chuyển của Công ty bị bỏ ra ngoài hết vì không có hóa đơn. Vì thế đợt này chúng tôi đang tìm nhà xe có xuất hóa đơn để vận chuyển lô lúa giống Q5, do đó bị chậm trễ”.

Còn về vấn đề lô lúa giống DV108 bị thiếu gần 3 tấn, ông Trần Văn Sáu thừa nhận không thể có tỷ lệ hao hụt quá lớn như vậy. Ông Sáu cho biết Công ty đang điều tra nguyên nhân.