Người ‘chắp cánh’ cho nông sản Tuyên Hóa

Truyền động lực cho nông dân

Ông Trần Quang Hải, chủ gia trại tổng hợp tại thôn Tân Sơn, xã Đồng Lê, tỉnh Quảng Trị cho biết, thời điểm này gia đình ông có gần 600 gốc bưởi, 300 con gà đồi, rừng keo và đang thử nghiệm nuôi hươu lấy nhung… Nông dân không có thói quen ghi chép lại một cách chi tiết nguồn thu hàng năm nhưng từ gia trại này, vợ chồng ông Hải đã nuôi 4 người con học hành đàng hoàng và có công việc ổn định.

Nhắc đến thương hiệu gà đồi Tuyên Hóa, bưởi Tuyên Hóa, gia đình ông thầm cảm ơn ông Trần Văn Cần – người đã có nhiều năm gắn bó với công tác khuyến nông.

“Nông dân muốn làm giàu thì phải chủ động. Nhưng nếu không có những người như ông Cần thì chúng tôi chưa hẳn đã mạnh dạn đầu tư, thử nghiệm. Đối với cây trồng, vật nuôi bản địa, ông Cần là một trong những người đã cùng chúng tôi xây dựng và phát triển thương hiệu, đem lại giá trị và hiệu quả kinh tế cao như hiện nay”, ông Hải chia sẻ.

Huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình (cũ) là vùng đồi núi, diện tích rộng, dân cư thưa thớt. Chăn nuôi nông hộ là sinh kế của nhiều gia đình. Bà con ở đây có thói quen nuôi gà thả đồi từ xưa. Tuy nhiên, việc chăn nuôi vẫn chỉ dừng lại ở số lượng nhỏ lẻ, chủ yếu phục vụ nhu cầu gia đình. Gà thả đồi ở vùng đất này có chất lượng thịt thơm ngon nên nhiều người nói chưa được ăn gà đồi Tuyên Hóa coi như chưa từng đến vùng đất này.

Nắm bắt được điều đó, nhiều gia đình đã mở rộng diện tích và tăng số lượng đàn. Với vai trò của mình trong công tác khuyến nông, ông Cần đã hỗ trợ, tư vấn nông dân kỹ thuật chăn nuôi gà thả đồi, triển khai các mô hình mẫu cấp giống cho người dân. Từ đây, số lượng hộ nuôi gà và tổng đàn gà trên địa bàn ngày càng tăng. Gà đồi Tuyên Hóa trở thành thương hiệu được lái buôn săn lùng.

“Năm 2017, chúng tôi bắt đầu xây dựng thương hiệu gà đồi Tuyên Hóa. Mục tiêu là để được Cục Sở hữu trí tuệ cấp bảo hộ nhãn hiệu tập thể trong bối cảnh ngày càng có nhiều khách hàng tìm đến vùng này thu mua gà. Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là từng bước nâng cao chất lượng đàn gà để có thể mở rộng thị trường, giúp người chăn nuôi có nguồn thu ổn định”, ông Cần cho hay.

Các mô hình mẫu được triển khai đã giúp nông dân toàn huyện Tuyên Hóa thời điểm đó có thêm động lực. Gà được nuôi theo quy trình chăn thả trên đồi, ăn lúa, gạo, ngô và các thức ăn ngoài tự nhiên nên cho chất lượng thịt thơm ngon. Nhưng với ông Cần vẫn còn đó sự nuối tiếc.

“Ngân sách thực hiện mô hình hàng năm thực tế rất thấp nên chưa thể xây dựng được chuỗi liên kết từ chăn nuôi đến tiêu thụ, nhưng hiệu quả bước đầu đã thấy rõ”, ông Cần cho hay.

Không chỉ gà đồi, một sản vật khác cũng được xây dựng thương hiệu sau đó ít năm. Năm 2023, bưởi Tuyên Hóa được Cục Sở hữu trí tuệ cấp nhãn hiệu tập thể. Đến nay, cả gà đồi lẫn bưởi Tuyên Hóa luôn trong tình trạng “cháy hàng”.

“Bưởi và gà có bao nhiêu bán được bấy nhiêu, giá cả tương đối ổn định so với trước đây. Gà đồi, bưởi Tuyên Hóa cần được tiếp tục duy trì, phát triển để hình thành vùng sản xuất đủ lớn, thương hiệu đủ mạnh, giúp nông dân thay đổi cuộc sống”, ông Trần Quang Hải hi vọng.

Chỉ dẫn cho nông dân đi đúng hướng

Năm 2020, đại dịch Covid-19 khiến nhiều người đi làm ăn xa trở về quê. Trong số đó có vợ chồng anh Lê Hữu Như Ý và chị Lương Thị Mai Hương tại thôn Đồng Sơn, xã Đồng Lê, tỉnh Quảng Trị.

Trở về nhà với 2 bàn tay trắng, gia đình anh Ý tìm kiếm thông tin trên mạng xã hội để xây dựng mô hình phát triển kinh tế. Thuận lợi của hai vợ chồng là có một khu vườn rộng với nhiều cây cổ thụ, cây ăn trái che bóng mát, có thể triển khai mô hình chăn nuôi ngay trong vườn. Nhưng tìm đối tượng nuôi nào hiệu quả, không gây áp lực về môi trường là điều vợ chồng anh Ý rất trăn trở. Ban đầu, vợ chồng anh nghĩ đến nuôi lợn. Nhưng nuôi lợn quá nhiều rủi ro, nếu muốn xây dựng trang trại lớn cần phải có quỹ đất rộng. Nhiều ý nghĩ nảy nở rồi lại vụt tắt.

Thời điểm đó, ông Trần Văn Cần đang công tác tại Trung tâm Dịch vụ tổng hợp huyện Tuyên Hóa. Nhận thấy con dúi má đào có thể đưa về vùng đất này phát triển, ông Cần đã động viên vợ chồng anh Ý ra Thanh Hóa học hỏi và khởi nghiệp từ 8 cặp dúi.

Tuy chưa từng nuôi đối tượng này nhưng bằng các tài liệu khoa học, thông qua một số người bạn trong ngành, ông Cần đã tư vấn cách thức xây dựng chuồng nuôi mát về mùa hè, ấm về mùa đông, các bệnh thường gặp và cách phòng trị. Nhờ thế, đến nay, gia đình anh Ý đã phát triển đàn dúi lên trên 300 con, cho lợi nhuận mỗi năm 200 – 300 triệu đồng, chủ yếu từ việc bán dúi giống cho các hộ chăn nuôi trong vùng.

“Chúng tôi cũng hơi ái ngại vì đầu tư nuôi dúi cần chi phí con giống lớn. Nếu không am hiểu về đối tượng nuôi này thì rất dễ thất bại. Tuy nhiên, khi được ông Cần tư vấn, tôi đã mạnh dạn. Trong quá trình nuôi, ông Cần cũng thường xuyên hỏi han để hỗ trợ”, chị Lương Thị Mai Hương cho hay.

Ông Cần cho rằng, dúi là đối tượng nuôi có khả năng chống chịu tốt với dịch bệnh. Vùng miền núi có rất nhiều nguồn thức ăn tự nhiên dành cho dúi, trong khi nhu cầu về loài đặc sản này rất cao. Đó chính là lý do khiến ông nghĩ ngay đến con dúi trong mô hình phát triển kinh tế của vợ chồng anh Ý, chị Hương.

Nói về quá trình tư vấn cho các hộ dân trong chăn nuôi, trồng trọt, ông Cần rất khiêm nhường. Nông dân là những người trực tiếp tiếp xúc với cây trồng, vật nuôi, họ sẽ hiểu rõ hơn về tập tính của các đối tượng nuôi. Điều nông dân thiếu là đường đi của sản phẩm. Nhiệm vụ của cán bộ khuyến nông là chỉ dẫn cho nông dân đi đúng hướng trong việc xây dựng thương hiệu, hỗ trợ sản xuất theo quy trình chuẩn để từng bước nâng cao giá trị sản phẩm.

“Nông dân họ giỏi hơn mình chứ! Mình đi từ lý thuyết đến thực tiễn. Họ đi từ thực tiễn đến lý thuyết. Cán bộ khuyến nông và nông dân gặp nhau và cùng nhau trao đổi, học hỏi thôi. Làm gì thì làm, đang công tác hay đã nghỉ hưu, cứ mỗi lần gặp nông dân họ hồ hởi, cởi mở với mình là mình vui rồi”, ông Cần cười tươi.

Trải qua nhiều vị trí công tác, ông Cần trực tiếp chủ trì và tham gia thực hiện thành công 25 mô hình và đề tài khoa học công nghệ. Không chỉ đề xuất và chỉ đạo tạo lập nhãn hiệu tập thể “Gà đồi Tuyên Hóa” và “Bưởi Tuyên Hóa”, ông góp công lớn trong trong chương trình cải tạo đàn bò tại địa phương và chỉ đạo, hướng dẫn thành lập tổ khuyến nông cộng đồng tại 17/18 xã trên địa bàn (huyện Tuyên Hóa cũ).