Ngư dân Gia Lai minh bạch hành trình khai thác thủy sản

Chính sách hỗ trợ ngư dân

Trước khi sáp nhập, từ năm 2020 tỉnh Bình Định cũ (nay là tỉnh Gia Lai) đã triển khai mô hình thí điểm ứng dụng nhật ký khai thác điện tử cho một số tàu cá của ngư dân trong tỉnh, đây là địa phương đi đầu trong ứng dụng ghi nhật ký khai thác điện tử trong cả nước. Khi ấy, với quyết tâm góp phần gỡ “thẻ vàng IUU”, tỉnh Bình Định cũ đã cho chủ trương phát triển 100 thiết bị ghi nhật ký khai thác điện tử cho 100 tàu chuyên đánh bắt cá ngừ đại dương trên địa bàn.

Sau thời gian triển khai mô hình thí điểm, ngày 11/6 vừa qua, UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành Công văn số 7802/UBND-NNMT về việc chính thức áp dụng hệ thống nhật ký khai thác thủy sản điện tử đối với các tàu cá thuộc diện phải thực hiện nhật ký khai thác theo quy định. Quy định này được áp dụng dựa trên cơ sở đề xuất của Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai tại Công văn số 6266/SNNMT-TS ngày 10/6/2026.

Theo ông Cao Thanh Thương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, việc đưa hệ thống nhật ký khai thác thủy sản điện tử vào vận hành chính thức nhằm phục vụ công tác quản lý nghề cá, truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực thủy sản, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và góp phần thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

“Sở Nông nghiệp và Môi trường được UBND tỉnh Gia Lai giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương liên quan tổ chức triển khai thực hiện; hướng dẫn ngư dân sử dụng nhật ký khai thác thủy sản điện tử đúng quy định. Đồng thời, tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả vận hành hệ thống, kịp thời tổng hợp những khó khăn, vướng mắc phát sinh để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết”, ông Cao Thanh Thương cho hay.

Bên cạnh đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai phối hợp rà soát việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa hệ thống nhật ký khai thác thủy sản điện tử với các hệ thống quản lý chuyên ngành; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tập huấn cho ngư dân và triển khai chính sách hỗ trợ cước phí thuê bao dịch vụ theo quy định.

Để hỗ trợ ngư dân trong quá trình chuyển đổi số, tỉnh Gia Lai đã triển khai nhiều chính sách thiết thực. Giai đoạn 2026-2027, mỗi tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên được hỗ trợ 330.000đ/tháng tiền thuê bao thiết bị giám sát hành trình. Bên cạnh đó, khoảng 4.000 tàu cá có chiều dài từ 12m trở lên khi sử dụng nhật ký khai thác điện tử cũng được hỗ trợ 200.000đ/tháng nhằm góp phần giảm chi phí vận hành cho chủ tàu.

Ngư dân đã thuần thục

Bà Lê Thị Lan ở khu phố Lâm Trúc 2 (phường Hoài Nhơn, Gia Lai), người đang sở hữu 4 tàu cá công suất từ 700-755 CV chuyên khai thác cá ngừ đại dương, toàn bộ tàu cá của bà Lan từ giữa tháng 3/2026 đã được cấp tài khoản và đưa vào vận hành hệ thống nhật ký khai thác điện tử.

Theo bà Lan, trước đây việc ghi nhật ký khai thác theo dạng thủ công trên sổ vừa mất thời gian, dễ sai sót, lại khó bảo quản trong điều kiện sóng gió. Đặc biệt, ghi chép trên sóng biển dập dềnh là thách thức lớn cho ngư dân. Nay sử dụng ứng dụng điện tử, toàn bộ thông tin được cập nhật xuyên suốt hành trình, từ lúc xuất bến đến khi cập cảng, giúp quản lý chính xác hơn và giảm đáng kể áp lực ghi chép cho ngư dân.

Ngư dân Trần Bé, chủ tàu cá BĐ 97747 TS ở phường Quy Nhơn (Gia Lai) chia sẻ: “Ngư dân chúng tôi làm việc bằng sức lực trên biển là giỏi, khi tiếp cận với công nghệ không khỏi không lúng túng. Nhưng sau một thời gian sử dụng hiện tôi đã thuần thục”.

Theo ông Trần Văn Vinh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Gia Lai, trước đây, khi tàu cập bờ bán sản phẩm ngư dân tỉnh này mới “vắt óc” cố nhớ lại những nơi tàu đánh bắt để ghi lại kiểu “hồi ký”, không ai màng đến việc ghi nhật ký khai thác theo thời gian thực nên thông tin không thể chính xác. Sau khi ngư dân Gia Lai tuân thủ việc ghi nhật ký từng chuyến biển bằng phương pháp thủ công đã giúp cho việc xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản của ngành chức năng được thuận lợi hơn. Bây giờ, khi ngư dân đồng loạt áp dụng ghi nhật ký khai thác điện tử thì việc xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản của ngành chức năng càng được giảm áp lực vì tính chuẩn xác của nó.

Theo ông Nguyễn Hữu Nghĩa, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Gia Lai, ngành thủy sản tỉnh này đã hoàn tất việc chuẩn hóa dữ liệu tàu cá, đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, tạo nền tảng cho hệ thống quản lý hiện đại, đảm bảo tính chính xác và liên thông. Đáng chú ý, hệ thống cảnh báo tàu cá thông minh cũng được ngành thủy sản của tỉnh áp dụng, cho phép giám sát theo thời gian thực, tự động phát cảnh báo khi tàu mất kết nối hoặc vượt ranh giới khai thác. Nhờ đó, chủ tàu có thể kịp thời điều chỉnh, hạn chế vi phạm và nâng cao ý thức tuân thủ.

“Cùng với các giải pháp công nghệ, nhận thức chấp hành pháp luật của ngư dân đang chuyển biến tích cực. Việc không khai thác sai vùng, không xâm phạm vùng biển nước ngoài dần trở thành ý thức tự giác. Đây là nền tảng quan trọng để từng bước gỡ “thẻ vàng” IUU, đồng thời xây dựng nghề cá minh bạch, có trách nhiệm và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập”, ông Nguyễn Hữu Nghĩa chia sẻ.