“Giọt nước tràn ly”
Những ngày này, nhịp sống khắp vùng đất biển Nghệ An trầm lắng thấy rõ. Nguồn thu không bù chi kéo dài mải miết nên phần nhiều các chủ tàu chẳng buồn vươn khơi, đời sống của ngư dân thành thử bấp bênh. Nguồn lợi trên biển giảm sút nghiêm trọng, ngư trường không đảm bảo, kết hợp nguyên liệu đầu vào phục vụ nhu cầu khai thác tăng chóng mặt, đặc biệt là giá xăng, dầu “nhảy vọt” làm “giọt nước tràn ly”.
Quãng thời gian này là những ngày buồn của ngư dân Nghệ An. Ảnh: Việt Khánh.
Giữa không gian lành lạnh của những ngày cuối đông, không khí tại cảng cá Cửa Hội trầm buồn hơn hẳn thường ngày. Nhác thấy 2 chiếc tàu cỡ vừa đang neo đậu sát mép ngoài của hệ thống cầu cảng, chúng tôi tìm đến hỏi chuyện. Trên thuyền lúc này chỉ lác đác vài ngư dân đang hì hục gia cố ngư lưới cụ, nét đượm buồn phảng phất trên từng nét mặt.
Một trong số đó là ông Trần Văn Lượng, SN 1970, quê ở Quảng Nam, người có kinh nghiệm đi biển hơn 20 năm. Hỏi ra mới hay, thời hoàng kim ông sở hữu 2 tàu khai thác thủy sản khá quy mô, chẳng ngờ một chiếc gặp sự cố nghiêm trọng, bị lửa thiêu cháy rụi tại địa phận Bạch Long Vỹ vào tháng 5/2022. Nhận thấy tình hình không mấy khả quan, ông Lượng bàn bạc với gia đình, quyết định thanh lý luôn chiếc còn lại.
Từ vị thế chủ tàu nay ông Lượng phải chuyển sang làm công ăn lương, có điều thu nhập cũng rất bấp bênh. Ảnh: Việt Khánh.
Thiếu việc làm trầm trọng, mấy năm rồi ông cùng vài anh em, chiến hữu thân thiết ngược ra ngoài này làm thuê cho bà Nguyễn Thị Tiết, vốn là đồng mối “nậu” thân thiết một thời.
“Tôi làm nghề biển lâu lắm rồi, tình hình mỗi lúc một tệ hơn nhưng chưa có năm nào tình hình khó khăn như năm nay. Sản lượng khai thác ngày càng kém, hàng hóa nhập vào bờ lại không được giá, với giá dầu như thế này thì không làm được gì. Cuối năm 2025, tôi nhớ giá dầu khoảng 18.700 đồng/lít, ra tết tăng khoảng 3.000 đồng/lít, vừa qua nhảy vọt hơn 7.000 đồng mỗi lít thì kiệt quệ hẳn.
Hôm rồi đổ 7,7 triệu tiền dầu nhưng chỉ thu về tổng cộng 7 triệu từ nguồn hàng đánh bắt được, tính ra chủ tàu lỗ 700.000 đồng/chuyến, ấy là chưa kể chi phí nhân công, đá lạnh. Thường khi thuyền ghe chạy đều, hoạt động ổn định, hàng tháng chúng tôi được trả công 12 triệu đồng/người, nhưng đà này thì khó. Theo như tôi nắm được, tình hình ngư nghiệp nhiều địa phương cũng đang gặp khó, hỏi thăm bạn bè, người thân ở Đà Nẵng, Nam Định, hay trong Quãng Ngãi quê tôi chẳng mấy tàu hoạt động thường xuyên”.
Tàu kiểm ngư cũng phải… nằm bờ
Đang neo đậu phương tiện ngay sát đó, anh Nguyễn Khắc Thái, chủ tàu mang số hiệu 810005 tại phường Nghi Hải nói vọng sang: “Tình hình thực sự khó khăn, thuyền của tôi dài 12 m, chuyên đánh bắt, khai thác vùng lộng. Trước đây tôi còn kiếm được đồng ra đồng vào, còn gần đây càng lúc càng khó. Ngư trường ngày càng cạn kiệt, nếu nguyên liệu đầu vào tăng cao thế này thì nghề biển sẽ khó trụ vững”.
Trên mặt anh Nguyễn Khắc Thái lộ rõ nét ưu tư. Ảnh: Việt Khánh.
Giá xăng, dầu “nhảy múa” liên hồi không chỉ khiến ngư dân bạc mặt, ngay đến cả hoạt động chuyên môn của các cơ quan thường trực trên mặt trận chống khai thác thủy sản bất hợp pháp (IUU) cũng bị xáo trộn. Nhân đây xin đề cập đến công tác quản lý, giám sát của đội tàu kiểm ngư Nghệ An làm lát cắt, qua đó khắc họa phần nào bức tranh chung.
Vừa qua tàu kiểm ngư của Nghệ An phải nằm bờ do không được cấp nguyên liệu đúng thời hạn. Ảnh: Việt Khánh.
Theo đó, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư Nghệ An được bố trí 2 tàu kiểm ngư mang số hiệu KN-688-NA và VN-93967-KN, gánh trọng trách kiểm tra tổng thể tuyến biển trải dài 82 km của địa phương này, kéo dài từ địa phận giáp ranh tỉnh Hà Tĩnh đến tận khu vực giáp ranh tỉnh Thanh Hóa.
Căn cứ vào lượng nguyên liệu được phân bổ hàng tháng (tàu kiểm ngư sử dụng dầu, cano chuyên dụng kèm theo dùng xăng), đơn vị sẽ tiến hành phân vùng, nhận thấy có điểm nóng trên tuyến sẽ khẩn trương di chuyển đến kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm. Đây được xem là bước đệm quan trọng trong việc đẩy nhanh quá trình tháo gỡ thẻ phạt của Ủy ban châu Âu (EC).
Từ tính chất đặc thù nêu trên, bộ đôi tàu kiểm ngư Nghệ An đáng lẽ phải được “nạp đủ” nhiên liệu 24/24h, luôn trong thế chủ động để sẵn sàng nhập cuộc. Thế nhưng cũng có lúc các phương tiện phải chịu cảnh nằm bờ bất khả kháng, kéo theo sự trì trệ không đáng có, đơn cử như vừa đợt rồi khi giá xăng, dầu quay đầu lập đỉnh…
Ghi nhận đến cuối năm 2025 toàn tỉnh Nghệ An sở hữu trên 1.000 tàu cá có chiều dài từ 6 m trở lên, nhiều phương tiện được trang bị hệ thống thiết bị, công nghệ đa năng (tời kéo, máy dò cá, rạn nhân tạo…) nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm áp lực lên nguồn lợi trên biển. Có điều, do phải đối diện với quá nhiều rào cản, thách thức nên nhiều chủ tàu ngán ngại vươn khơi, họ chấp nhận để phương tiện nằm bờ thay vì “đánh liều” vươn khơi.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
