Công nghệ trở thành sức bật cho ngành tôm Quảng Ninh

Những ao nuôi thành các nhà máy sản xuất tôm hiện đại

Những năm gần đây, nghề nuôi tôm tại Quảng Ninh đang chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ cả về tư duy sản xuất lẫn phương thức tổ chức nuôi trồng. Nếu trước đây người nuôi chủ yếu phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, đối mặt với nhiều rủi ro về thời tiết, dịch bệnh thì nay khoa học công nghệ đang từng bước trở thành “chìa khóa” giúp ngành tôm phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững hơn.

Quảng Ninh hiện duy trì khoảng 7.500ha nuôi tôm với hơn 2.250 cơ sở sản xuất, sản lượng hàng năm đạt xấp xỉ 30.000 tấn. Điều đáng chú ý là sự tăng trưởng của ngành tôm không còn dựa vào mở rộng diện tích mà tập trung nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị trên đơn vị sản xuất.

Tại nhiều vùng nuôi trọng điểm như Đầm Hà, Hải Hà, Quảng Yên, Móng Cái hay Cẩm Phả, ngày càng nhiều cơ sở mạnh dạn đầu tư các mô hình nuôi thâm canh, siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao. Hệ thống nhà bạt, ao nổi lót bạt, công nghệ xử lý nước tuần hoàn, thiết bị quan trắc môi trường tự động, hệ thống cho ăn thông minh và quản lý dữ liệu số đang dần trở thành những hình ảnh quen thuộc tại các vùng nuôi tôm của tỉnh.

Một trong những mô hình tiêu biểu là HTX Nuôi tôm công nghệ cao Cẩm Phả tại xã Hải Hòa. Trên diện tích gần 8ha, HTX đầu tư đồng bộ 12 ao nuôi trong nhà bạt cùng hệ thống xử lý nước cấp, nước thải khép kín. Toàn bộ quy trình sản xuất được tổ chức theo công nghệ nuôi tôm 3 giai đoạn, từ ươm giống đến nuôi thương phẩm.

Nhờ ứng dụng công nghệ, thời gian nuôi được rút ngắn đáng kể. Tôm đạt kích cỡ thương phẩm khoảng 30 con/kg chỉ sau khoảng 90 ngày nuôi. Các chỉ tiêu môi trường như độ mặn, độ pH, oxy hòa tan hay nhiệt độ nước được theo dõi thường xuyên, giúp người nuôi kịp thời điều chỉnh khi có biến động.

Ông Đặng Bá Mạnh, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Nuôi tôm công nghệ cao Cẩm Phả cho biết, hệ thống nhà bạt giúp hạn chế tác động của các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài, mưa lớn đột ngột hay rét bất thường. Nhờ chủ động kiểm soát môi trường nuôi, hoạt động sản xuất của đơn vị vẫn duy trì ổn định ngay cả trong những giai đoạn thời tiết diễn biến phức tạp.

Khác với hình thức nuôi truyền thống chỉ đạt từ 1 – 2 vụ mỗi năm, mô hình nuôi trong nhà bạt có thể duy trì từ 7 – 9 vụ/năm. Mỗi ao nuôi thương phẩm diện tích 1.000m² cho sản lượng trên 30 tấn/vụ, tạo ra giá trị kinh tế vượt trội trên cùng diện tích sản xuất.

Sự thành công của các mô hình này cho thấy khoa học công nghệ đang từng bước biến những ao nuôi tôm thành các nhà máy sản xuất tôm hiện đại, nơi mọi công đoạn đều được kiểm soát bằng quy trình kỹ thuật và dữ liệu.

Nền tảng nâng giá trị và sức cạnh tranh

Không chỉ giúp nâng cao năng suất, ứng dụng khoa học công nghệ đang mở ra cơ hội gia tăng giá trị cho ngành tôm Quảng Ninh trong bối cảnh thị trường ngày càng đặt ra những yêu cầu khắt khe về chất lượng và tính bền vững.

Theo ông Đỗ Đình Minh, Chi cục trưởng Chi cục Biển, Hải đảo và Thủy sản, Kiểm ngư Quảng Ninh, tỉnh đang tập trung chuyển mạnh từ phương thức nuôi truyền thống sang nuôi thâm canh, siêu thâm canh công nghệ cao nhằm tối ưu hóa năng suất, giảm thiểu rủi ro, nâng cao chất lượng sản phẩm. Ngành chức năng đẩy mạnh cấp mã số vùng nuôi, số hóa dữ liệu sản xuất, tăng cường giám sát môi trường và xây dựng các chuỗi liên kết bền vững.

Đây được xem là bước đi quan trọng để đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường trong nước và quốc tế. Hiện nay, nhiều thị trường nhập khẩu lớn như Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản hay Hàn Quốc không chỉ yêu cầu sản phẩm bảo đảm an toàn thực phẩm mà còn đòi hỏi khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng, kiểm soát dư lượng kháng sinh và minh bạch toàn bộ quá trình sản xuất.

Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý vùng nuôi đang trở thành xu hướng tất yếu. Từ con giống, thức ăn, các chỉ tiêu môi trường đến quá trình thu hoạch đều được ghi nhận và lưu trữ trên hệ thống dữ liệu điện tử. Điều này giúp nâng cao tính minh bạch, tạo niềm tin cho đối tác và người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, các công nghệ xử lý nước tuần hoàn, sử dụng chế phẩm sinh học và hệ thống nuôi khép kín cũng góp phần giảm thiểu tác động đến môi trường. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng khi ngành thủy sản đang đứng trước yêu cầu phát triển xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong khi nhiều địa phương cạnh tranh bằng quy mô sản lượng, Quảng Ninh đang chọn hướng đi khác biệt: phát triển ngành tôm dựa trên công nghệ cao, chất lượng sản phẩm và giá trị gia tăng. Đây được xem là lợi thế quan trọng giúp ngành tôm địa phương nâng cao năng lực cạnh tranh trong thời gian tới.

Từ những mô hình nuôi hiện đại ven biển đến việc xây dựng cơ sở dữ liệu số, cấp mã số vùng nuôi và hình thành chuỗi liên kết sản xuất, khoa học công nghệ đang tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của ngành tôm Quảng Ninh.

Không chỉ mang lại những vụ tôm năng suất cao, công nghệ còn góp phần nâng tầm thương hiệu tôm Quảng Ninh, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong nước, hướng tới các thị trường xuất khẩu giá trị cao.