Khuyến nông chuyển giao công nghệ mới trong canh tác lúa giảm phát thải

Chủ động thích ứng

Ngày 28/5, tại phường Cao Lãnh (Đồng Tháp), Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp cùng Công ty TNHH Bayer Việt Nam tổ chức hội thảo với chủ đề “Thúc đẩy chuyển giao công nghệ, kiến thức thực hành sản xuất nông nghiệp bền vững, hiệu quả hỗ trợ thực hiện Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng ĐBSCL”.

Sự kiện thu hút sự tham gia của đại diện ngành nông nghiệp, hệ thống khuyến nông, HTX và nông dân nhiều địa phương vùng ĐBSCL. Hội thảo được kỳ vọng trở thành diễn đàn kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà nông nhằm lan tỏa các giải pháp sản xuất hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm phát thải trong ngành hàng lúa gạo.

Trong bối cảnh ĐBSCL đang chịu nhiều tác động nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu, hạn hán và xâm nhập mặn ngày càng gay gắt, việc thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp là yêu cầu cấp thiết. Đồng thời, thị trường xuất khẩu ngày càng đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm và phát thải carbon, buộc ngành lúa gạo phải chuyển đổi theo hướng xanh và bền vững hơn.

Tại hội thảo, các chuyên gia tập trung phân tích thực trạng nguồn nước tại ĐBSCL, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên nước trong sản xuất nông nghiệp.

Phân tích sâu về những thách thức hiện nay, TS Hồng Minh Hoàng, Viện Mekong – Đại học Cần Thơ cho rằng, nông nghiệp vùng ĐBSCL đang đối mặt với ba nguy cơ lớn gồm xâm nhập mặn trong mùa khô, ngập lụt do mực nước biển dâng và suy giảm nghiêm trọng nguồn nước ngọt.

Theo TS Hoàng, những biến động cực đoan của khí hậu đang ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất lúa, đòi hỏi các địa phương phải thay đổi tư duy quản lý nguồn nước theo hướng tiết kiệm và chủ động hơn. Một trong những giải pháp quan trọng được đề xuất là tích trữ nước phân tán, tận dụng tối đa nguồn nước hiện có phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

Việc sử dụng nước cần dựa trên nguyên tắc đúng mục đích, phù hợp với điều kiện thực tế và tuyệt đối tránh lãng phí. Theo ông, tài nguyên nước ngọt không phải vô tận và đang dần suy giảm do biến đổi khí hậu cũng như khai thác quá mức.

“Tài nguyên nước ngọt không phải là vô tận và đang dần cạn kiệt. Việc sử dụng tiết kiệm, hiệu quả ngay từ bây giờ là con đường duy nhất để duy trì sự ổn định cho cả sinh hoạt lẫn sản xuất trong tương lai”, TS Hồng Minh Hoàng nhấn mạnh.

Bên cạnh các giải pháp về thủy lợi, nhiều ý kiến tại hội thảo cũng cho rằng việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nước, giảm chi phí và kiểm soát phát thải tốt hơn. Các mô hình canh tác thông minh đang được xem là hướng đi tất yếu để ngành lúa gạo ĐBSCL thích ứng với bối cảnh mới.

Mở rộng mô hình canh tác lúa bền vững

Ông Nguyễn Trường Vương, Trưởng phòng Đối ngoại nhánh Khoa học cây trồng – Công ty TNHH Bayer Việt Nam cho biết, Bayer đang đẩy mạnh hợp tác công – tư với hệ thống khuyến nông nhằm mở rộng mô hình canh tác lúa bền vững ForwardFarming gắn với Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại ĐBSCL.

Thời gian qua, mô hình này đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực khi giúp nông dân giảm lượng giống gieo sạ từ 50 – 70%, giảm lượng phân bón và nước tưới, đồng thời góp phần cắt giảm phát thải khí nhà kính, tăng năng suất và nâng cao lợi nhuận cho nông dân.

Không chỉ dừng ở việc chuyển giao kỹ thuật, Bayer còn phối hợp cùng Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và các địa phương tổ chức hàng trăm lớp tập huấn cho nông dân và hợp tác xã. Nội dung tập huấn tập trung vào các giải pháp canh tác thông minh như quản lý nước theo quy trình AWD, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, quản lý dư lượng hóa chất và nâng cao chất lượng hạt gạo đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.

Bayer xác định mục tiêu không chỉ nâng cao giá trị hạt gạo mà còn đồng hành cùng nông dân xây dựng nền nông nghiệp bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu và hướng tới tăng trưởng xanh.

Theo ông Vương, giai đoạn tới, Bayer sẽ tiếp tục mở rộng mô hình tại nhiều tỉnh thành ĐBSCL, đồng thời tăng cường đào tạo lực lượng khuyến nông cộng đồng, hợp tác xã và nông dân nòng cốt nhằm lan tỏa quy trình sản xuất hiện đại đến từng cánh đồng.

Chia sẻ về định hướng chiến lược của hệ thống khuyến nông, ông Doãn Văn Chiến, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông vùng ĐBSCL (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) cho biết, hệ thống khuyến nông đang chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp gắn với nhu cầu thị trường.

Mục tiêu hiện nay là tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm tạo đột phá về năng suất, chất lượng nông sản, đồng thời hướng tới xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh.

Ông Chiến đánh giá hội thảo lần này đã mở ra không gian hợp tác chặt chẽ giữa hệ thống khuyến nông, doanh nghiệp và HTX để xây dựng chuỗi giá trị lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp.

Trong bối cảnh đổi mới hệ thống, lực lượng khuyến nông được định hướng hoạt động theo phương châm gần dân, sát cơ sở, trực tiếp hỗ trợ nông dân tiếp cận các tiến bộ kỹ thuật và công nghệ mới. Đây sẽ là “cánh tay nối dài” giúp các mô hình canh tác thông minh được chuyển giao nhanh chóng, hiệu quả hơn đến từng địa phương, góp phần thực hiện thành công Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao tại vùng ĐBSCL.