Thời điểm thuận lợi chuẩn bị xuống giống lúa
Những cơn mưa đầu mùa đang tạo điều kiện để nông dân vùng ven biển tỉnh An Giang vệ sinh đồng ruộng, rửa mặn, hạ phèn, chuẩn bị xuống giống vụ lúa trên nền đất nuôi tôm. Theo kế hoạch, vụ lúa mùa trên nền đất nuôi tôm năm nay có diện tích hơn 79.000 ha.
Nông dân Trần Văn Tốt (xã An Biên) tranh thủ những cơn mưa đầu mùa để tháo nước mặn, thau chua rửa phèn cho ruộng lúa – tôm, chuẩn bị cho khâu làm đất cuối cùng. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Tại xã An Biên, ông Trần Văn Tốt, nông dân canh tác 2,3 ha lúa – tôm đang tranh thủ thời tiết thuận lợi để chuẩn bị đồng ruộng. Sau khi kết thúc vụ tôm, ông chủ động vệ sinh ruộng, thu dọn rơm rạ, kiểm tra bờ bao, cống lấy nước và tháo nước còn độ mặn cao ra ngoài.
Khi mưa đầu mùa xuất hiện, ông Tốt đưa nước mưa vào ruộng để rửa mặn, hạ phèn rồi tiếp tục tháo nước ra. Theo ông, với mô hình lúa – tôm, khâu chuẩn bị đất phải được thực hiện kỹ, bởi nếu ruộng còn mặn hoặc phèn, cây lúa mới gieo dễ bị ảnh hưởng, bộ rễ phát triển kém.
“Tôi không vội xuống giống mà theo dõi nước và ruộng từng ngày. Khi đất đã được rửa mặn, nguồn nước ổn định tôi mới làm đất lần cuối và chuẩn bị gieo sạ. Làm kỹ từ đầu sẽ giúp cây lúa khỏe hơn, đồng thời giữ được môi trường ruộng để thuận lợi cho vụ tôm tiếp theo”, ông Tốt chia sẻ
Theo Trung tâm Khuyến nông tỉnh An Giang, sản xuất lúa mùa trên nền đất nuôi tôm là mô hình thích ứng với điều kiện tự nhiên vùng ven biển. Sau thời gian nuôi tôm, nông dân tận dụng nước mưa để rửa mặn, hạ phèn, làm đất rồi mới gieo sạ.
Chuẩn bị đất kỹ lưỡng trước khi gieo sạ giúp bảo vệ bộ rễ lúa non, tránh tình trạng cây bị sốc mặn, phèn dẫn đến sinh trưởng kém. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Một lợi thế của mô hình là lớp bùn đáy ao sau vụ tôm chứa lượng hữu cơ và khoáng chất nhất định, trở thành nguồn dinh dưỡng cho cây lúa. Thời gian ruộng ngập nước cũng tạo điều kiện phân hủy rơm rạ, phụ phẩm, góp phần hạn chế sâu bệnh lưu tồn.
Tuy nhiên, đất sau vụ tôm có đặc điểm khác với ruộng chuyên canh lúa. Nếu độ mặn còn cao hoặc các yếu tố gây độc do phèn chưa được xử lý, cây lúa non có thể bị ảnh hưởng ngay giai đoạn đầu. Khi bộ rễ bị tổn thương, khả năng hấp thu dinh dưỡng giảm, kéo theo sinh trưởng không đồng đều.
Ông Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang khuyến cáo nông dân cần tranh thủ nước mưa để rửa mặn, hạ phèn trước khi xuống giống, đồng thời kiểm tra đất, nước và chỉ gieo sạ khi môi trường ruộng phù hợp với yêu cầu sinh trưởng của cây lúa.
Do đó, vệ sinh đồng ruộng, quản lý nước và xử lý đất cần ưu tiên trước khi gieo sạ. Với những khu vực có nguy cơ nhiễm mặn cao, việc chủ động tháo nước và đưa nước ngọt vào rửa ruộng cần thực hiện nhiều lần, tùy điều kiện thực tế.
Ruộng lúa trên nền đất nuôi tôm được rửa mặn, hạ phèn kỹ sẽ tận dụng tốt nguồn dinh dưỡng hữu cơ còn lại sau vụ nuôi tôm, giúp cây lúa khỏe mạnh. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Bón phân theo sức đất, nuôi cây từ bộ rễ
Trên nền đất tôm, yêu cầu kỹ thuật không chỉ nằm ở việc xử lý mặn, phèn mà còn ở quản lý dinh dưỡng. Sau vụ nuôi tôm, đất đã có lượng hữu cơ nhất định nên cây lúa có thể tận dụng một phần dinh dưỡng tự nhiên trong những tuần đầu.
Theo kỹ sư Nguyễn Trần Thế (Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền), bón quá nhiều đạm ngay sau sạ có thể khiến cây lúa phát triển thân lá mạnh nhưng bộ rễ chưa tương xứng, làm tăng nguy cơ sâu bệnh và đổ ngã cuối vụ. Vì vậy, nguyên tắc đặt ra là xử lý đất trước, sau đó cung cấp dinh dưỡng theo đúng giai đoạn sinh trưởng.
Bộ giải pháp Đầu Trâu Bio-Canxi và Đầu Trâu Lúa Tôm được giới thiệu theo hướng này. Trong đó, Bio-Canxi được sử dụng ở giai đoạn chuẩn bị đất, kết hợp với rửa mặn bằng nước ngọt, nhằm hỗ trợ cải thiện môi trường đất và thúc đẩy phân hủy chất hữu cơ.
Khi cây lúa bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh, phân chuyên dùng Đầu Trâu Lúa Tôm được sử dụng cho các thời điểm đẻ nhánh và làm đòng. Lượng phân được điều chỉnh dựa trên màu lá, sức sinh trưởng và đặc điểm từng chân ruộng thay vì áp dụng một công thức cứng nhắc.
Thăm đồng, theo dõi diễn biến nước mặn, phèn và màu lá lúa là việc cần thiết để điều chỉnh bón phân theo đúng giai đoạn sinh trưởng, đảm bảo hiệu quả kép của mô hình lúa – tôm. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Theo quy trình khuyến cáo, trước sạ có thể sử dụng 100 – 150kg/ha Đầu Trâu Bio-Canxi. Khoảng 18 – 22 ngày sau sạ bón 100 – 150kg/ha Đầu Trâu Lúa Tôm ở giai đoạn đẻ nhánh rộ, tiếp tục bón 100 – 150kg/ha khi lúa phân hóa đòng.
Cách tiếp cận này hướng đến mục tiêu giảm lượng phân bón không cần thiết, giúp cây khai thác tốt hơn nguồn dinh dưỡng sẵn có và hạn chế tồn dư trong đất. Đặc biệt, do ruộng còn được sử dụng cho vụ tôm tiếp theo, việc giữ môi trường đất và nước an toàn có ý nghĩa quan trọng.
Chuẩn bị kỹ đồng ruộng, tận dụng nước mưa để rửa mặn, hạ phèn, gieo sạ đúng thời điểm và bón phân theo nhu cầu của cây lúa là những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả mô hình lúa – tôm.
Trong điều kiện thời tiết và nguồn nước ngày càng diễn biến phức tạp, việc chủ động từ đầu vụ không chỉ giúp cây lúa vượt qua giai đoạn mẫn cảm mà còn góp phần duy trì nền sản xuất thuận thiên, giảm chi phí và bảo đảm điều kiện cho vụ tôm kế tiếp.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
