Chuyển đất lúa kém hiệu quả trồng ngô sinh khối, lãi 17 triệu đồng/ha

Lựa chọn phù hợp cho vùng thiếu nước

Năm 2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Ngãi triển khai mô hình “Chuyển đổi đất lúa và cây trồng kém hiệu quả sang trồng ngô sinh khối” tại xã Nguyễn Nghiêm nhằm đánh giá khả năng thích nghi của cây ngô, hiệu quả kinh tế và khả năng nhân rộng trong điều kiện sản xuất thực tế.

Mô hình được thực hiện trên diện tích 6ha với 54 hộ dân tham gia, sử dụng giống ngô NK7328Bt/GT. Người dân được hỗ trợ 50% chi phí giống, vật tư và 100% kinh phí tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật. Việc chuyển đổi được thực hiện trên những diện tích đất lúa hoặc cây trồng hằng năm cho hiệu quả thấp, nhất là những chân ruộng cao, cuối kênh tưới, thường xuyên gặp khó khăn về nước tưới trong vụ hè thu.

Sau khi xuống giống từ giữa tháng 5/2026, đến nay, diện tích ngô của mô hình bắt đầu bước vào kỳ thu hoạch. Qua theo dõi, cây ngô sinh trưởng, phát triển tốt, ít sâu bệnh, thích nghi với điều kiện sản xuất tại địa phương. Ông Nguyễn Văn Học, thôn Phước Lợi, xã Nguyễn Nghiêm tham gia mô hình với diện tích 500m2 cho biết đây là diện tích trước kia gia đình ông trồng lúa nhưng do địa hình cao, nước thủy lợi không thể vào ruộng nên mỗi vụ phải bơm từ sông lên.

“Trước đây tôi trồng lúa trên diện tích này rất vất vả, phải bơm nước tốn kém, hiệu quả kinh tế thấp. Sau khi chuyển sang trồng ngô, cây ngô phát triển tốt, ít sâu bệnh, năng suất sinh khối ước đạt hơn 3 tấn/500m2. Với giá thu mua hiện nay khoảng 1 triệu đồng/tấn, sau khi trừ chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và các khoản đầu tư, lãi gần 2 triệu đồng. Trong khi đó cùng diện tích này, trước đây gia đình tôi trồng lúa chỉ cho lợi nhuận chưa đến 1 triệu đồng”, ông Học so sánh.

Không chỉ thay đổi cây trồng, mô hình còn giúp người dân thay đổi phương thức canh tác. Đây được xem là yếu tố quan trọng để nâng hiệu quả sản xuất, bởi nếu chỉ chuyển đổi giống cây nhưng vẫn giữ cách làm cũ thì chi phí đầu vào và rủi ro sâu bệnh vẫn có thể ở mức cao.

Ông Phạm Ngọc Tuấn ở thôn An Tây Điềm, xã Nguyễn Nghiêm có nhiều năm trồng ngô sinh khối theo tập quán truyền thống. Khi tham gia mô hình, ông bắt đầu thực hiện các khâu sản xuất theo hướng dẫn của cán bộ khuyến nông.

Trước đây ông thường bón nhiều phân với mong muốn cây phát triển mạnh nhưng khiến chi phí tăng cao. Qua mô hình, ông được hướng dẫn chú trọng bón lót trước khi xuống giống, sử dụng phân bón hợp lý theo từng giai đoạn sinh trưởng và chủ động theo dõi sâu bệnh.

“Bây giờ tôi bón phân ít hơn theo đúng quy trình kỹ thuật, đặc biệt chú trọng bón lót trước khi xuống giống nên cây ngô sau khi nảy mầm phát triển rất khỏe. Dù vụ này thời tiết khắc nghiệt, từ khi xuống giống đến lúc chuẩn bị thu hoạch hầu như không có mưa nhưng hiệu quả vẫn rất cao”, ông Tuấn chia sẻ.

Theo ông Tuấn, áp dụng kỹ thuật mới giúp giảm chi phí nhưng cây ngô vẫn sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh. Quan trọng hơn, nông dân có thêm kiến thức nhận biết bệnh trên cây ngô, biết cách phòng trừ phù hợp, hạn chế sử dụng vật tư không cần thiết.

Theo ông Lê Hoàng Nhân, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Phổ Nhơn, sản xuất ngô sinh khối có nhiều lợi thế ở những vùng thường xuyên thiếu nước trong vụ hè thu. Theo ông, hiệu quả của mô hình không chỉ nằm ở việc thay thế cây trồng hiệu quả thấp mà còn giúp người dân tiếp cận phương thức sản xuất phù hợp hơn với điều kiện thực tế.

“Mô hình giúp tiết kiệm nước tưới trong vụ hè thu, cho hiệu quả kinh tế cao hơn so với các cây trồng trước đây. Quan trọng nhất là bà con được chuyển giao khoa học kỹ thuật. Đến nay có thể nói mô hình thắng lợi toàn diện”, ông Nhân đánh giá.

Liên kết tiêu thụ để mở rộng diện tích

Qua theo dõi và đánh giá của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Ngãi, mô hình chuyển đổi đất lúa hoặc cây trồng kém hiệu quả sang trồng ngô sinh khối tại xã Nguyễn Nghiêm cho thấy hiệu quả cao cả về năng suất và lợi nhuận.

Giống ngô NK7328Bt/GT sinh trưởng, phát triển tốt, thích nghi với điều kiện sản xuất tại địa phương, ít sâu bệnh. Năng suất sinh khối đạt 68,4 tấn/ha, vượt mục tiêu đề ra (khoảng 50 tấn/ha). Ngoài ra, mô hình còn cho hiệu quả kinh tế tích cực. Lợi nhuận đạt hơn 17 triệu đồng/ha, cao hơn 10,7 triệu đồng/ha so với sản xuất ngô sinh khối ngoài mô hình.

Tuy nhiên với sản xuất hàng hóa, hiệu quả trên đồng ruộng mới chỉ là một phần. Để người dân mạnh dạn chuyển đổi diện tích lớn hơn, sản phẩm phải có đầu ra ổn định. Vì thế từ đầu vụ, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Ngãi đã phối hợp với Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công xã Nguyễn Nghiêm, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Phổ Nhơn và đơn vị thu mua do Trang trại bò sữa Vinamilk giới thiệu để thống nhất phương án liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Đơn vị thu mua đã ký cam kết thu mua toàn bộ sản lượng ngô sinh khối của các hộ tham gia mô hình để cung cấp thức ăn xanh cho Trang trại bò sữa Vinamilk. Giá thu mua được xác định theo thị trường tại thời điểm thu hoạch, hướng tới hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người sản xuất.

Theo ông Huỳnh Thanh Thao, Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Nghiêm, mô hình bước đầu đáp ứng các tiêu chí đề ra, cho thấy sự phù hợp giữa kinh nghiệm sản xuất của người dân với tiến bộ khoa học kỹ thuật được chuyển giao.

Đặc biệt, việc sản xuất ngô sinh khối đang có điều kiện thuận lợi về đầu ra khi trên địa bàn tỉnh có Trang trại bò sữa Vinamilk được đầu tư quy mô lớn, nhu cầu sử dụng ngô sinh khối làm thức ăn cho đàn bò cao. Doanh nghiệp cũng đang mở rộng vùng nguyên liệu ngô sinh khối, mở thêm cơ hội tiêu thụ sản phẩm của nông dân.

“Mong rằng hiệu quả hôm nay sẽ được bà con trong và ngoài mô hình tiếp tục nhân rộng. Đây là bài toán địa phương rất trăn trở, làm sao từ một mô hình thành công có thể phát huy rộng hơn, không chỉ ở khu vực này mà còn nhiều vùng khác”, ông Thao nói.

Bà Nguyễn Thị Dương Lộc, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, sự thành công của mô hình là kết quả từ sự đồng lòng của người dân, chính quyền địa phương và việc áp dụng đồng bộ tiến bộ khoa học kỹ thuật.

Mô hình sử dụng giống mới có khả năng kháng sâu bệnh để thay thế giống địa phương mà người dân vẫn sử dụng. Cùng với đó, nông dân được hướng dẫn sử dụng phân chuồng cải tạo đất, thực hiện bón lót, bón thúc theo quy trình, qua đó giúp cây ngô sinh trưởng tốt, giảm sâu bệnh, nâng cao năng suất.

“Người dân áp dụng đúng quy trình sản xuất nên hiệu quả tăng lên, giảm được sâu bệnh và chi phí. Cán bộ kỹ thuật của Trung tâm Khuyến nông tỉnh cũng trực tiếp đồng hành với bà con trong suốt quá trình thực hiện mô hình. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình tại những xã, phường có điều kiện phù hợp. Với các địa phương đã triển khai, chúng tôi sẽ tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật để người dân mở rộng diện tích”, bà Nguyễn Thị Dương Lộc khẳng định.