Chủ động xuống giống lúa đông xuân sớm, ứng phó hạn mặn

Chủ động xuống giống, kiểm soát nguồn nước

Tranh thủ thời tiết thuận lợi, nông dân tỉnh Đồng Tháp đang khẩn trương làm đất, xuống giống vụ lúa đông xuân 2026 – 2027, đồng thời kiểm tra, gia cố hệ thống thủy lợi nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất. Trong bối cảnh dự báo thời tiết năm 2027 diễn biến phức tạp, nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn gia tăng, việc chủ động lịch thời vụ và chuẩn bị các điều kiện canh tác được xác định là giải pháp quan trọng để bảo vệ năng suất, giảm chi phí và hạn chế rủi ro.

Theo kế hoạch, vụ đông xuân 2026 – 2027, toàn tỉnh Đồng Tháp dự kiến gieo sạ hơn 220.000 ha lúa, phấn đấu đạt sản lượng khoảng 1,59 triệu tấn. Đến nay, diện tích xuống giống đã đạt gần 15.000 ha. Ngành nông nghiệp địa phương đang phối hợp với các xã, hợp tác xã hướng dẫn nông dân triển khai sản xuất phù hợp với điều kiện nguồn nước và đặc điểm từng vùng.

Tại ô bao số 1, xã Ba Sao, khi nước trên đồng dần rút, ông Nguyễn Văn Phương đưa máy xuống đồng làm đất, chuẩn bị gieo sạ 2,4 ha lúa của gia đình. Trong ô bao có diện tích khoảng 320 ha này, nông dân dự kiến tổ chức xuống giống đồng loạt trong hai ngày để thuận lợi cho việc điều tiết nước, chăm sóc và quản lý sâu bệnh.

Với kinh nghiệm sản xuất của mình, ông Phương tiếp tục sạ thưa nhằm tạo điều kiện cho cây lúa sinh trưởng, hạn chế sâu bệnh và giảm chi phí đầu vào. Theo ông, việc gieo sạ với mật độ phù hợp giúp ruộng lúa thông thoáng, thuận lợi hơn trong quá trình chăm sóc, theo dõi và xử lý các vấn đề phát sinh.

Tuy nhiên, thời điểm xuống giống cần được tính toán kỹ bởi mực nước ngoài đồng và diễn biến thủy triều có thể ảnh hưởng đến khả năng chủ động lấy nước, rút nước. Vì vậy, bên cạnh chuẩn bị đất và giống, nông dân phải thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, phối hợp với hợp tác xã để điều tiết nước phù hợp với từng giai đoạn sản xuất.

Ông Nguyễn Quân Tú, Phó Giám đốc HTX số 1, xã Ba Sao cho biết, HTX đang vận động thành viên chủ động gia cố bờ bao, kiểm tra các tuyến kênh và chuẩn bị máy móc phục vụ bơm, rút nước. Mục tiêu là sẵn sàng ứng phó với những tình huống mưa gió bất thường, bảo đảm điều kiện xuống giống đúng kế hoạch.

Theo ông Tú, việc chuẩn bị từ đầu vụ có ý nghĩa quan trọng, nhất là khi thời tiết ngày càng khó dự báo. Nếu hệ thống thủy lợi được kiểm tra, vận hành kịp thời, nông dân sẽ chủ động hơn trong việc kiểm soát mực nước, hạn chế tình trạng ngập úng hoặc thiếu nước, qua đó giảm nguy cơ ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của cây lúa.

Thực tế sản xuất cho thấy, xuống giống đồng loạt trong từng khu vực có hệ thống thủy lợi khép kín còn tạo thuận lợi cho việc quản lý nước, tổ chức chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Đây cũng là điều kiện để nông dân từng bước áp dụng các biện pháp canh tác tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và các vật tư đầu vào.

Tuân thủ lịch thời vụ, chọn giống chất lượng

Dù tiến độ xuống giống đang được đẩy nhanh, ngành nông nghiệp Đồng Tháp lưu ý nông dân không nên chạy theo tiến độ mà bỏ qua khuyến cáo về lịch thời vụ. Theo dự báo, năm 2027, sản xuất nông nghiệp tiếp tục chịu tác động của hiện tượng El Niño, kéo theo nguy cơ thiếu nước, hạn hán và xâm nhập mặn, nhất là tại những khu vực khó khăn về nguồn nước.

Ông Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp cho biết, ngành nông nghiệp tỉnh đang triển khai các bước chuẩn bị cho vụ đông xuân, trong đó chú trọng công tác tuyên truyền, hướng dẫn nông dân điều chỉnh lịch gieo trồng phù hợp với điều kiện thực tế tại từng địa phương.

Đối với khu vực Gò Công – nơi có nguy cơ chịu ảnh hưởng rõ nét của hạn hán và xâm nhập mặn, ngành nông nghiệp đã tham mưu UBND tỉnh Đồng Tháp chỉ đạo các địa phương rà soát, điều chỉnh lịch mùa vụ. Việc bố trí thời điểm gieo sạ cần tính toán theo khả năng cung cấp nước ngọt, tránh để lúa bước vào giai đoạn cần nhiều nước đúng thời điểm hạn mặn diễn biến gay gắt.

Ngành chuyên môn khuyến cáo nông dân tuân thủ lịch thời vụ theo từng khu vực, phấn đấu hoàn thành xuống giống trước ngày 10/1/2027. Riêng vùng chuyên canh ngọt hóa Gò Công cần bố trí lịch xuống giống sớm hơn theo hướng dẫn của địa phương nhằm giảm nguy cơ thiếu nước trong giai đoạn cuối vụ. Đối với những diện tích không bảo đảm điều kiện xuống giống lúa trong khung thời vụ phù hợp, nông dân cần cân nhắc chuyển sang cây trồng cạn ngắn ngày thích hợp với điều kiện đất đai và nguồn nước.

“Trong bối cảnh rủi ro thời tiết gia tăng, vụ đông xuân 2026 – 2027 ở Đồng Tháp đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành nông nghiệp, chính quyền cơ sở, HTX, doanh nghiệp và nông dân. Chủ động lịch xuống giống, kiểm soát nguồn nước, sử dụng giống chất lượng và áp dụng kỹ thuật canh tác phù hợp sẽ góp phần giảm chi phí, bảo vệ năng suất, hướng tới mục tiêu sản xuất lúa hiệu quả và bền vững” ông Luân nhấn mạnh.

Ông Lê Phước Phong, Phó Giám đốc Marketing và Phát triển sản phẩm – Công ty TNHH Lúa gạo Việt Nam (Vinarice) cho biết, doanh nghiệp đã cung ứng hàng chục nghìn tấn giống lúa Đài Thơm 8 xác nhận, sẵn sàng phục vụ nhu cầu sản xuất vụ đông xuân 2026 – 2027.

Theo ông Phong, Đài Thơm 8 được nhiều nông dân ĐBSCL lựa chọn qua nhiều vụ sản xuất nhờ đặc tính tương đối ít sâu bệnh, tiềm năng năng suất cao, hạt gạo thơm ngon và chất lượng đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước lẫn xuất khẩu. Mỗi năm, Vinarice cung ứng ra thị trường khu vực khoảng 20.000 – 30.000 tấn giống Đài Thơm 8.

Ngoài giống chủ lực này, doanh nghiệp còn phát triển các giống lúa khác như Hương Châu 6, Thơm RVT, ĐS1, VNR98, VNR26, Nếp Ban Mai và Japo 18 nhằm đáp ứng điều kiện canh tác, nhu cầu sản xuất đa dạng của từng vùng.

Ông Phong khuyến cáo nông dân tìm mua giống xác nhận tại các đại lý, đơn vị phân phối uy tín, tránh sử dụng giống trôi nổi, kém chất lượng, có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ nảy mầm, sinh trưởng và năng suất cuối vụ.

Bên cạnh lịch thời vụ, lựa chọn giống lúa chất lượng cao, phù hợp với điều kiện canh tác và nhu cầu thị trường cũng là yếu tố quyết định hiệu quả sản xuất. Nông dân cần ưu tiên giống có nguồn gốc rõ ràng, sử dụng lượng giống hợp lý, tránh gieo sạ quá dày gây lãng phí giống và làm tăng nguy cơ phát sinh sâu bệnh. Việc gia cố bờ vùng, bờ thửa, kiểm tra cống, kênh mương và chủ động phương án cấp, thoát nước cần được thực hiện ngay từ đầu vụ.