Cây trồng chủ lực trước nỗi lo dịch hại mùa mưa

Áp lực sâu bệnh gia tăng

Những ngày đầu tháng 7, khu vực phía tây tỉnh Gia Lai liên tục xuất hiện các đợt mưa đầu mùa. Thời tiết ẩm ướt, mưa nắng xen kẽ đã tạo môi trường thuận lợi cho nhiều loại nấm bệnh và côn trùng phát sinh gây hại các cây trồng lâu năm. Đáng chú ý nhất là cà phê – cây trồng chủ lực với hơn 100.000ha đang bước vào giai đoạn nuôi quả. Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Gia Lai, rệp sáp đang gây hại trên khoảng 640ha, rệp vảy xuất hiện trên 289ha, trong khi bệnh gỉ sắt ghi nhận trên 401ha với tỷ lệ bệnh phổ biến từ 15 – 30% tại một số vùng trồng như Ia Grai, Ia Krái, Chư Păh…

Khoảng 10 ngày nay, vườn cà phê hơn 1.000 cây của gia đình ông Phạm Tuyển (thôn 4, xã Ia Ko, tỉnh Gia Lai) liên tục xuất hiện các dấu hiệu nấm bệnh và rệp sáp gây hại. Nhiều diện tích bị ảnh hưởng, cà phê có biểu hiện nhiễm nấm bệnh khiến quả non rụng hàng loạt, phủ kín dưới gốc.

Ông Tuyển cho biết, ngay khi phát hiện rệp sáp và nấm bệnh xuất hiện, gia đình đã chủ động phun thuốc bảo vệ thực vật để xử lý. Tuy nhiên, do những ngày qua mưa liên tục, độ ẩm trong vườn luôn ở mức cao nên các đối tượng gây hại vẫn phát sinh và lây lan nhanh.

“Trước đó thời tiết nắng nóng kéo dài, sau khi có mưa đầu mùa thì rệp sáp và nấm bệnh xuất hiện nhiều hơn. Gia đình đã phun thuốc nhưng mưa liên tục nên hiệu quả không như mong muốn”, ông Tuyển cho hay.

Theo ước tính của ông Tuyển, khoảng hơn 10% số quả đã bị rụng do nấm bệnh và rệp sáp tấn công. Nếu không sớm được khống chế, không chỉ năng suất mà chất lượng cà phê trong niên vụ tới cũng sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.

Không chỉ cà phê, sầu riêng cũng có nguy cơ bị sinh vật gây hại tấn công. Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Gia Lai, bệnh cháy lá, chết đọt trên cây sầu riêng đã xuất hiện với diện tích 42ha, bệnh vàng lá trên 4ha, tập trung tại các vùng Đức Cơ, Chư Prông, Ia Tôr, Ia Krêl, Mang Yang và Hra.

Ngành chuyên môn dự báo thời gian tới, ngoài các bệnh đang xuất hiện, cây sầu riêng còn đối mặt với nguy cơ phát sinh bệnh nứt thân xì mủ, thối rễ, rệp sáp và sâu đục quả khi mưa kéo dài, độ ẩm tăng cao. Đây đều là những dịch hại có thể ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng trái nếu không được phát hiện sớm.

Mùa mưa luôn là giai đoạn khiến gia đình ông Nguyễn Trọng Dũng (thôn Vinh Hà, xã Chư Sê) lo ngại nhất khi nhiều loại sâu bệnh trên cây sầu riêng phát sinh và lây lan mạnh. Với diện tích 7ha, nếu không theo dõi sát các bệnh như thối rễ, xì mủ do nấm gây ra sẽ ảnh hưởng đến sinh trưởng, năng suất, thậm chí chết cây. Bên cạnh đó, độ ẩm cao cũng tạo điều kiện cho bọ trĩ, rệp sáp, nhện đỏ và sâu đục quả phát triển, gây hại trên cành, lá và trái.

“Để hạn chế thiệt hại, gia đình ưu tiên các biện pháp phòng bệnh hơn chữa bệnh. Hệ thống mương thoát nước trong vườn luôn được khơi thông để tránh ngập úng sau những trận mưa lớn, đồng thời thường xuyên cắt tỉa cành già, cành sâu bệnh nhằm tạo độ thông thoáng cho cây”, ông Dũng chia sẻ.

Ông Dũng cũng thường xuyên kiểm tra vườn cây để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, xác định đúng nguyên nhân gây bệnh trước khi xử lý, bón phân cân đối, tăng cường bón phân hữu cơ để cải tạo đất, giúp bộ rễ khỏe, nâng cao sức đề kháng tự nhiên của cây trước điều kiện thời tiết bất lợi trong mùa mưa.

Phòng bệnh hơn chữa bệnh

Ở phía tây tỉnh Gia Lai, cây hồ tiêu cũng đang bước vào giai đoạn mẫn cảm khi đang ra hoa, tạo quả. Thống kê cho thấy tuyến trùng gây hại trên 156ha, bệnh chết chậm xuất hiện trên 164ha, tập trung tại Mang Yang, Ia Ko, Hra, Lơ Pang và một số vùng chuyên canh khác.

Ngoài ra, bệnh thán thư và đốm đen lá cũng xuất hiện rải rác. Theo khuyến cáo, mưa lớn đầu mùa khiến đất dễ bị úng cục bộ, bộ rễ hồ tiêu thiếu oxy, tạo điều kiện cho nấm đất và tuyến trùng phát triển mạnh. Nếu không khơi thông hệ thống thoát nước kịp thời, nguy cơ bệnh chết nhanh, chết chậm sẽ tăng cao.

Trong khi đó, trên cây chanh dây, bệnh virus hại lá và quả cũng xuất hiện ở nhiều địa phương. Bệnh virus trên chanh dây rất khó xử lý khi cây đã bị nhiễm, trong khi các loại côn trùng chích hút như rệp, bọ trĩ, bọ phấn lại phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết mưa – nắng xen kẽ, làm tăng nguy cơ lây lan trên diện rộng.

Trước diễn biến thời tiết bất lợi, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Gia Lai khuyến cáo các địa phương tăng cường bám sát đồng ruộng, theo dõi thường xuyên để phát hiện sớm sinh vật gây hại.

Đối với cây cà phê, cần thường xuyên tỉa cành để vườn thông thoáng, tập trung dinh dưỡng nuôi quả, đồng thời hạn chế nơi cư trú của rệp sáp và nấm bệnh. Bên cạnh đó cần bón phân kịp thời, cân đối giữa đạm, lân và kali nhằm tăng sức chống chịu cho cây, đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng trong giai đoạn quả phát triển nhanh, qua đó giảm tình trạng rụng quả sinh lý.

Đối với cây sầu riêng, người dân cần thường xuyên thăm vườn, theo dõi tình hình sinh trưởng để kịp thời chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Đồng thời bổ sung phân bón lá, phân hữu cơ kết hợp nấm đối kháng Trichoderma nhằm tăng sức đề kháng, hạn chế rụng quả non. Trong mùa mưa, cần chủ động phòng trừ bệnh thối rễ, nứt thân, xì mủ bằng các loại thuốc theo khuyến cáo của ngành chuyên môn.

Với cây chanh dây, người dân cần sử dụng bẫy dính vàng để phát hiện sớm bọ trĩ và các côn trùng truyền virus. Đồng thời chủ động phòng trừ các bệnh do nấm như đốm nâu, đốm vòng, thán thư bằng thuốc bảo vệ thực vật theo khuyến cáo và luân phiên hoạt chất để hạn chế hiện tượng kháng thuốc.

Với cây hồ tiêu, người dân cần vệ sinh vườn, thu gom tàn dư thực vật, khơi thông rãnh thoát nước để hạn chế ngập úng và bệnh vàng lá, chết nhanh trong mùa mưa. Đồng thời tăng cường bón phân hữu cơ, bổ sung dinh dưỡng và chủ động phòng trừ tuyến trùng, bệnh chết nhanh, chết chậm bằng các loại thuốc theo khuyến cáo của ngành chuyên môn.