Bỏ lỡ ‘25 ngày vàng’, nông dân có thể mất cả vụ lúa

“Giai đoạn vàng” quyết định năng suất lúa

Những ngày này, trên nhiều cánh đồng vùng Đồng Tháp Mười, nông dân tất bật ra ruộng từ sáng sớm kiểm tra lá đòng, người theo dõi tiến độ trổ bông, người quan sát màu lá và tình trạng vào gạo. Không khí chăm sóc lúa càng khẩn trương khi thời tiết nắng, mưa đan xen, làm gia tăng nguy cơ bùng phát bệnh đạo ôn cổ bông, lem lép hạt, đốm vằn, vàng lá chín sớm và một số bệnh do vi khuẩn.

Tại phường Thường Lạc, tỉnh Đồng Tháp, ông Trần Quý Thanh đang chăm sóc 4ha lúa OM18. Trà lúa đã trổ xong đang ở giai đoạn “cong trái me” và chắc hạt, dự kiến hơn 20 ngày nữa sẽ thu hoạch. Ông Thanh hào hứng: “Giai đoạn này tôi chú ý nhất đến bệnh vàng lá chín sớm, lem lép hạt, đốm vằn, đạo ôn và bệnh do vi khuẩn. Sau khi được hướng dẫn, tôi đã áp dụng giải pháp Mix + Batista của Vipesco, giúp ruộng giữ được bộ lá khá tốt, bông sáng, trổ đều, hạt vào gạo tương đối thuận lợi”.

Theo ông Thanh, lúa năm nay sinh trưởng khá thuận lợi nhưng ông vẫn phải thăm đồng thường xuyên bởi đây là thời điểm chỉ cần một đợt mưa kéo dài hoặc dịch bệnh xuất hiện cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến bông và hạt.

Qua quan sát thực tế, ông Thanh kỳ vọng năng suất vụ này có thể khá hơn vụ trước. Tuy nhiên, điều khiến ông lo nhất vẫn là mưa lớn, giông gió có thể làm lúa đổ ngã trong những tuần cuối vụ nên cần tiếp tục theo dõi sát thời tiết, bám đồng để kiểm tra cổ bông, màu lá đòng và mức độ chắc hạt.

Cũng tại Đồng Tháp, ông Hồ Đức Nhơn, nông dân ấp Phú Lợi B, xã Long Phú Thuận trồng 3ha nếp 4625 đang phát triển tương đối đồng đều, giai đoạn làm đòng luôn khiến ông lo lắng nhất. Nếu đạo ôn cổ bông, cổ gié, lem lép hạt hoặc bệnh do vi khuẩn xuất hiện đúng lúc cây đang hình thành và nuôi hạt, tỷ lệ hạt chắc có thể giảm rõ rệt.

Những vụ gần đây, khi lúa ôm đòng, ông Nhơn được đội ngũ kỹ thuật của Vipesco hướng dẫn sử dụng liều lượng 1 lít Vivil, 300gram Vibimzol và 240ml Batista cho một ha. Khi phun xong thấy cây lúa khỏe, sạch nấm bệnh, đòng to, lá đòng xanh mướt nên ông rất yên tâm. Tuy nhiên, ông cũng không chủ quan bởi mưa ẩm kéo dài bệnh vẫn có thể phát sinh nhanh.

“Tôi làm ruộng nhiều năm, thấy áp dụng giải pháp này rất phù hợp, chi phí cũng trong khả năng đầu tư. Khi lá đòng giữ được màu xanh và khỏe, tôi yên tâm hơn trong giai đoạn nuôi hạt”, ông Nhơn nói.

Với hơn 20 năm làm ruộng, ông Phạm Văn Thương ở xã Cô Tô, tỉnh An Giang cho rằng, thời điểm lúa nứt đòng, bắt đầu trổ và trổ đều là giai đoạn quan trọng nhất của cả vụ. Vụ hè thu năm nay mưa gió thất thường, áp lực lem lép hạt, vàng lá và đạo ôn cổ bông tăng cao, buộc nông dân phải theo dõi ruộng sát hơn. Những vụ gần đây ông thường áp dụng bộ giải pháp Mixperfect kết hợp Visen vào hai thời điểm chính khi lúa bắt đầu trổ và khi ruộng trổ đều.

Ông Thương cho biết vụ lúa này gia đình trồng 6ha lúa OM18, hiện lúa đã chín sắp đến ngày cắt. Mặc dù vụ này gặp mưa nhiều nhưng ruộng lúa vẫn giữ được bộ lá, bông vào gạo khá thuận lợi.

Muốn giữ năng suất phải phòng từ sớm

Giai đoạn làm đòng – trổ chỉ kéo dài khoảng 20 – 25 ngày (nông dân thường gọi là “25 ngày vàng”) nhưng ảnh hưởng lớn đến số hạt trên bông, tỷ lệ hạt chắc và năng suất cuối vụ. Đây là thời điểm cây lúa tập trung dinh dưỡng để hình thành đòng, hoàn thiện hoa, thụ phấn và nuôi hạt.

Anh Cao Thanh Phong, nhân viên kỹ thuật Công ty Cổ phần Thuốc sát trùng Việt Nam (Vipesco) khu vực Đồng Tháp Mười cho biết, nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật, lúa sẽ trổ tập trung, bông dài, hạt chắc và tỷ lệ lép thấp. Ngược lại, thời tiết bất lợi hoặc dịch hại xuất hiện đúng lúc có thể gây thiệt hại khó khắc phục.

Theo anh Phong, vụ hè thu năm nay thời tiết nắng – mưa xen kẽ, độ ẩm cao khiến ruộng lúa thường xuyên ẩm ướt. Đây là điều kiện thuận lợi để đạo ôn, bệnh do vi khuẩn và nhóm bệnh gây hại trên lá đòng, cổ bông phát sinh. Khi lá đòng bị tổn thương hoặc cổ bông nhiễm bệnh, khả năng quang hợp, vào gạo và hình thành hạt chắc đều suy giảm.

Thời điểm bón đón đòng không nên chỉ dựa vào số ngày sau sạ mà cần kiểm tra trực tiếp cây lúa. Khi bóc bẹ thấy mầm đòng hay “tim đèn” dài khoảng 1mm trên phần lớn số dảnh, bà con có thể bón đón đòng. Lượng phân phải căn cứ vào màu lá, bộ rễ, mật độ sạ và sức sinh trưởng của từng ruộng. Những ruộng xanh đậm, tán lá rậm cần hạn chế bổ sung đạm để tránh làm tăng nguy cơ sâu bệnh.

Cùng với cung cấp sản phẩm, Vipesco duy trì đội ngũ kỹ thuật bám sát đồng ruộng, hỗ trợ nông dân kiểm tra sinh trưởng, nhận diện dịch hại và lựa chọn thời điểm xử lý phù hợp. Qua khảo sát tại nhiều trà lúa ở Đồng Tháp Mười, những ruộng được thăm đồng thường xuyên, bón phân cân đối và quản lý dịch hại đúng lúc vẫn giữ được lá đòng khỏe, bông vào gạo khá đồng đều và tỷ lệ hạt chắc tốt.

Ông Nguyễn Đức Trọng, Trưởng khu vực Đồng Tháp Mười của Vipesco cho biết, Công ty đã xây dựng các giải pháp quản lý dịch hại theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa. Ở giai đoạn đón đòng, Vipesco giới thiệu bộ sản phẩm Vivil kết hợp Vibimzol và Batista nhằm hỗ trợ bảo vệ lá đòng trước đạo ôn, cháy bìa lá, đốm vằn và nhóm bệnh do vi khuẩn.

Khi lúa bắt đầu trổ khoảng 5 – 10% và giai đoạn trổ đều 85 – 90%, nông dân có thể tham khảo các bộ giải pháp Mixperfect kết hợp Batista hoặc Mixperfect kết hợp Visen để hỗ trợ quản lý đạo ôn cổ bông, lem lép hạt và một số bệnh vi khuẩn, góp phần giữ lá đòng, bảo vệ bông và hỗ trợ quá trình vào gạo.

“Dù áp dụng giải pháp nào, bà con cũng phải xác định đúng đối tượng gây hại, sử dụng đúng liều lượng, đúng thời điểm và tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”. Không nên phun tràn lan hoặc tự ý phối trộn nhiều loại thuốc”, ông Trọng khuyến cáo.

Theo đại diện Vipesco, việc hỗ trợ kỹ thuật ngay tại ruộng giúp nông dân hạn chế phun thuốc theo cảm tính, sử dụng vật tư hiệu quả hơn và chủ động trước diễn biến bất thường của thời tiết. Đây là nền tảng để giữ năng suất, giảm chi phí và nâng cao chất lượng hạt gạo.

Ở giai đoạn đòng – trổ, nông dân cần thăm đồng thường xuyên, bón phân cân đối và phát hiện sớm dịch hại. Khi sử dụng thuốc BVTV, phải tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”, không phun tràn lan hoặc tự ý phối trộn nhiều sản phẩm. Việc xử lý chính xác sẽ giúp bảo vệ lá đòng, cổ bông, tăng tỷ lệ hạt chắc, đồng thời giảm chi phí và hạn chế ảnh hưởng đến môi trường.