Ngọt ngào hương nhài trên đồng bãi Sóc Sơn

“Đuổi” theo nhịp nở hoa nhài

Về thăm vùng bãi ven sông thôn Thanh Thủy, xã Sóc Sơn (TP Hà Nội) những ngày này, không gian như chậm lại bởi sắc xanh mênh mông của hoa nhài đang vào độ thu hoạch. Khung cảnh nơi đây hiện lên thanh bình, êm ả.

Trên khắp các cồn bãi, hàng chục nông dân vẫn miệt mài, kiên nhẫn cúi mình, tay thoăn thoắt vạch từng vạt lá để tìm nhặt những nụ nhài còn khép chặt, ngậm trọn nét tinh túy của đất trời. Loài cây chủ lực này đang tạo nguồn thu bền vững, mang ấm no cho quê hương.

Nhanh tay chọn những nụ hoa tròn trịa, đạt chuẩn, anh Nguyễn Đức Ngọc (42 tuổi), một người con đã gắn bó nhiều năm với đồng nhài Thanh Thủy mỉm cười bộc bạch về cái nghề vốn đòi hỏi sự nâng niu, cẩn trọng này.

Anh chia sẻ, cây hoa nhài nhìn qua có vẻ mộc mạc, đơn sơ nhưng lại cực kỳ “khó tính” và kiêu kỳ. Hoa nhài nở bung, tỏa hết hương thơm đượm đà nhất vào đêm muộn.

Chính vì đặc tính sinh học đặc biệt đó, người trồng nhài phải canh chừng thời gian thu hái hết sức nghiêm ngặt. Nụ nhài phải được thu hái đúng lúc cánh hoa còn ngậm chặt, bao bọc toàn bộ tinh dầu bên trong. Nếu lơ đễnh, để qua một đêm hoa bung xòe cánh thì coi như công sức mất trắng.

“Hoa đã nở bung sẽ bay hết hương, không còn giữ được chất lượng để phục vụ công đoạn ướp trà cao cấp nữa. Bởi thế, cứ đúng nhịp thu hoạch là bà con lại dắt tay nhau ra đồng, tỉ mẩn nhặt từng nụ cho kịp vụ”, anh Ngọc cẩn thận thả từng nụ nhài trắng ngần vào chiếc giỏ mây khoác bên hông chia sẻ.

Mùa thu hoạch hoa nhài rộn rã kéo dài suốt nửa năm trời, trong đó thời điểm rộ bông và cho chất lượng tốt nhất thường vào tháng 4 đến tháng 6. Cứ thế, ngày qua ngày, những bàn tay lam lũ của người dân Thanh Thủy vẫn mải miết chuyền qua từng cành lá.

Mỗi nụ nhài nhỏ nhắn được ngắt xuống không đơn thuần là một sản vật nông nghiệp mà còn ẩn chứa trọn vẹn sự kiên nhẫn, tỉ mẩn và tình yêu nghề của những nông dân chân đất dành cho từng tệp trà ngon tỏa hương đi khắp mọi miền.

Mùa “vàng trắng” trên vùng đất bãi

Cây hoa nhài chưa bao giờ phụ công người chăm sóc. Trải qua nhiều năm gắn bó, hoa nhài đã khẳng định vị thế là cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu ổn định và vượt trội so với cấy lúa truyền thống trên vùng đất bãi.

Tại thôn Thanh Thủy, diện tích trồng nhài tập trung hiện khoảng 11 hecta, với hơn 150 hộ dân trong vùng tham gia sản xuất. Theo tính toán của bà con địa phương, bình quân mỗi sào nhài (360m2) cho năng suất đều đặn từ 3 đến 4 tạ bông mỗi năm.

Với giá bán trên thị trường luôn duy trì ở mức ổn định từ 55.000 đến 58.000 đồng/kg, mỗi hecta hoa nhài có thể đạt sản lượng khoảng 10 tấn bông, mang về doanh thu ấn tượng lên tới 580 triệu đồng/năm.

Hướng về phía sào nhài xanh mướt, anh Ngọc hồ hởi chia sẻ thêm, gia đình anh hiện trồng 1 sào nhài, trung bình mỗi tháng hái được khoảng 60kg nụ tươi, nhẹ nhàng bỏ túi khoảng 3,5 triệu đồng. Với nhiều gia đình ở Thanh Thủy, dòng tiền đều đặn hằng tháng từ việc bán nụ nhài tươi đã trở thành điểm tựa tài chính vững chắc giúp họ trang trải chi phí sinh hoạt, nuôi con ăn học và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Cái hay của cây nhài không chỉ nằm ở giá trị kinh tế mà còn ở sự “dễ tính” trong kỹ thuật trồng. Cuối mỗi mùa vụ thu hoạch, bà con chỉ cần đốn, cắt cành cũ để cây tập trung dồn sức nuôi dưỡng những đọt mới cho vụ sau.

Đáng chú ý, những cành vừa cắt bỏ lại được người dân tận dụng triệt để để dâm giống, sẵn sàng mở rộng diện tích hoặc thay thế cây già cỗi mà không tốn chi phí mua giống mới.

Trong suốt cả năm, cây nhài chỉ đòi hỏi làm cỏ, xới xáo khoảng 1 – 2 lần và bón phân từ 2 – 3 đợt, người trồng chỉ cần đặc biệt chú ý khâu phòng trừ bệnh thối bông khi thời tiết chuyển mùa mưa.

Điều khiến người dân nơi đây hoàn toàn yên tâm gắn bó lâu dài với cây nhài chính là chuỗi liên kết giá trị khép kín, đầu ra sản phẩm luôn rộng mở. Toàn bộ sản lượng nụ nhài tươi sau khi bà con thu hái đều được Hiệp hội Hoa nhài Phù Lỗ đến tận nơi thu mua để đưa vào quy trình ướp trà nhài cao cấp. Sản phẩm có đơn vị bao tiêu ổn định, người dân không phải lo cảnh được mùa mất giá hay chật vật tìm thương lái.

Giá trị của hoa nhài không dừng lại ở đó. Ngay cả phần xác hoa sau khi đã chiết xuất hết hương thơm tinh khiết phục vụ công đoạn ướp trà vẫn tiếp tục được các công viên tâm linh thu mua lại. Có thể nói, từ nụ hoa tươi đến xác hoa sau chế biến, không có bất kỳ phần nào của cây nhài bị bỏ phí.