Canh tác thân thiện môi trường [Bài 3] Kiên trì trồng bưởi đạt chuẩn GlobalGAP

Đó là vườn bưởi da xanh 5 ha của ông Nguyễn Văn Hùng ở thôn Đức Liễu, xã Nghĩa Trung, TP Đồng Nai (xã Đức Liễu, Bù Đăng, Bình Phước cũ). Ngay từ đầu, vườn bưởi đã được ông Hùng canh tác theo hướng chú trọng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM), kiểm soát chặt các khâu sản xuất, từ nguồn nước tưới, phân bón đến phòng trừ sâu bệnh.

Với ông Hùng, việc canh tác theo GlobalGAP không chỉ nhằm nâng giá trị sản phẩm mà còn là cách để xây dựng thương hiệu và duy trì đầu ra. Để theo đuổi định hướng sản xuất lâu dài, ông không chỉ quan tâm tới chất lượng sản phẩm mà còn cả sức khỏe người làm vườn và người tiêu dùng.

Đó cũng là lý do ông lựa chọn GlobalGAP – bộ tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt với các yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, môi trường và điều kiện lao động. Nhờ kiên trì với hướng đi bền vững này, vườn bưởi của ông Hùng đã được cấp mã vùng trồng, xuất khẩu đi thị trường Trung Quốc.

Về quy trình chăm sóc vườn bưởi, ông Hùng cho biết khoảng 80 – 85% vật tư sử dụng theo hướng sinh học và hữu cơ. Phân bón được ủ từ các nguồn như phân gà, phân dê và phân trùn quế. Định kỳ khoảng một đến hai tháng, ông bổ sung đạm cá cho cây, kết hợp các chế phẩm vi sinh có lợi để hỗ trợ đất và bộ rễ.

Việc sử dụng phân hữu cơ được thực hiện song song với theo dõi tình trạng sinh trưởng của cây. Thay vì chỉ tập trung thúc cây phát triển nhanh, chủ vườn chú trọng cải thiện đất, duy trì bộ rễ khỏe, giúp cây hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn.

Đối với sâu bệnh, ông sử dụng các dung dịch tự ngâm từ tỏi, hành, ớt và bồ hòn để hỗ trợ xua đuổi, kiểm soát côn trùng. Khi cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, ông chọn các loại được phép theo quy trình sản xuất đã đăng ký.

Về nguồn nước tưới, trước khi tưới cây, nước được qua bể lắng rồi tiếp tục xử lý bằng hệ thống lọc. Cách làm này giúp cải thiện chất lượng nước, hạn chế những yếu tố có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng.

“Nếu sử dụng trực tiếp nguồn nước thì có thể thiếu oxy hòa tan. Trong nước, nếu có những kim loại nặng không được xử lý triệt để sẽ ảnh hưởng đến cây. Vì vậy tôi phải cho nước qua bể lắng rồi qua hệ thống lọc để giảm bớt kim loại nặng, đồng thời tăng oxy trong nước, giúp cây hấp thụ nước tốt hơn”, ông Hùng nói.

Cũng theo ông Hùng, sản xuất theo GlobalGAP đòi hỏi nhà vườn đầu tư nhiều hơn cho hệ thống tưới, xử lý nước, phân bón, quản lý sâu bệnh và ghi chép quá trình canh tác. Chi phí nhân công cũng tăng do các công đoạn phải được thực hiện và kiểm soát chặt chẽ hơn, người trồng phải theo dõi vườn thường xuyên.

Đặc biệt, việc lựa chọn thuốc phải tuân thủ quy định về danh mục được phép sử dụng, liều lượng và thời gian cách ly để hạn chế dư lượng trên trái bưởi. Công việc vất vả hơn, nhưng bù lại lợi ích cũng nhiều hơn, giá bán sản phẩm cao hơn, đầu ra ổn định hơn, sức khoẻ cho tất cả mọi người tốt hơn…

Ông Hùng cho rằng mã vùng trồng không chỉ là điều kiện phục vụ xuất khẩu mà còn gắn với uy tín của cả vùng sản xuất. Nếu nguồn hàng không được kiểm soát đúng quy trình, chất lượng không đồng đều hoặc có vấn đề về an toàn thực phẩm, những người làm ăn nghiêm túc cũng bị ảnh hưởng.

Đánh giá về mô hình trồng bưởi da xanh đạt chuẩn của ông Hùng, kỹ sư Trịnh Đình Tâm, Phó Giám đốc Công ty cổ phần thương mại vật tư Bình Phước cho biết chi phí sản xuất bưởi theo GlobalGAP có thể cao gấp 1,5 – 2 lần so với cách canh tác thông thường. Tuy nhiên, mô hình có lợi thế ở việc kiểm soát chất lượng, hướng đến giá trị thực của sản phẩm và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng cũng như người lao động.

Đối với các vườn sản xuất theo GlobalGAP, việc phòng trừ sâu bệnh còn phải gắn với yêu cầu truy xuất nguồn gốc và kiểm soát dư lượng. Nhà vườn cần ghi chép thời điểm sử dụng vật tư, liều lượng, diện tích xử lý và thời gian cách ly trước thu hoạch. Đây là những yêu cầu không thể bỏ qua nếu muốn duy trì chứng nhận và bảo đảm chất lượng sản phẩm khi đưa ra thị trường.

Từ thực tế vườn bưởi của ông Nguyễn Văn Hùng có thể thấy, sản xuất theo tiêu chuẩn không phải là việc làm trong một vài vụ rồi dừng lại. Người trồng phải đầu tư ngay từ đầu, theo dõi vườn thường xuyên và giữ đúng quy trình qua từng mùa vụ. Chi phí có thể cao hơn, nhưng nếu kiểm soát tốt chất lượng và xây dựng được đầu ra ổn định, đây là hướng sản xuất có thể giúp nâng cao giá trị trái bưởi.