Nhiều chính sách hỗ trợ ngư dân
Theo ông Trần Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, tỉnh xác định công tác chống khai thác IUU phải được thực hiện song song giữa quản lý chặt, kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm vi phạm cùng thực hiện các chính sách hỗ trợ ngư dân phát triển sản xuất, chuyển đổi nghề; giảm cường lực khai thác và ứng dụng công nghệ trong quản lý nghề cá; nhằm vừa bảo đảm kỷ cương pháp luật, vừa tạo điều kiện để ngư dân duy trì sinh kế hợp pháp, ổn định và bền vững.
Gia Lai hiện có 5.738 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên đã đăng ký hoạt động, trong đó chiếm hơn một nửa là tàu khai thác xa bờ. Đặc biệt, trong đó có hơn 500 tàu cá thường xuyên di chuyển ngư trường, neo đậu, xuất nhập bến tại các tỉnh phía Nam, thời gian dài không trở về địa phương. Đây là nỗi lo lớn của ngành chức năng tỉnh Gia Lai trong công tác quản lý tàu cá, kiểm soát hoạt động khai thác và phòng ngừa vấn nạn đánh bắt vi phạm vùng biển nước ngoài.
Trong nỗ lực gỡ “thẻ vàng IUU”, từ tháng 6/2019, tỉnh Gia Lai đã tổ chức tuyên truyền, vận động ngư dân lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS); đồng thời xây dựng chính sách hỗ trợ 50% kinh lắp đặt thiết bị VMS đối với tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 15m trở lên từ nguồn tài trợ và ngân sách tỉnh.
Hiện, toàn tỉnh Gia Lai có 3.339 tàu cá đã lắp thiết bị VMS. Ảnh: V.Đ.T.
Năm 2024, Gia Lai tiếp tục mở rộng đối tượng hỗ trợ đối với nhóm tàu từ 12m đến dưới 15m có nguy cơ cao vi phạm vùng biển nước ngoài, chủ yếu là tàu câu mực (mành mực) thường xuyên hoạt động tại ngư trường các tỉnh phía Nam. Theo đó, Gia Lai hỗ trợ 50% kinh phí lắp đặt thiết bị VMS cho nhóm tàu này; đến nay, toàn bộ 206 tàu cá thuộc nhóm nguy cơ cao đã được lắp đặt thiết bị VMS.
“Chính sách hỗ trợ lắp đặt thiết bị VMS của UBND tỉnh Gia Lai không chỉ giúp giảm chi phí đầu tư cho ngư dân, mà quan trọng hơn là đã quản lý tàu cá theo hành trình thực tế tốt hơn, cảnh báo sớm nguy cơ vượt ranh giới và chủ động ngăn chặn vi phạm IUU từ xa, từ sớm. Tính đến nay, toàn tỉnh Gia Lai có 3.339 tàu cá đã lắp thiết bị VMS; trong đó, 100% tàu từ 15m trở lên và toàn bộ 206 tàu thuộc nhóm nguy cơ cao đã được giám sát qua thiết bị VMS”, ông Trần Quốc Khánh chia sẻ.
Đầu tháng 12/2025, HĐND tỉnh Gia Lai tiếp tục ban hành Nghị quyết số 28/2025/NQ-HĐND hỗ trợ cước phí thuê bao duy trì kết nối VMS mức 330.000 đồng/tàu/tháng và nhật ký điện tử mức 200.000 đồng/tàu/tháng đối với tàu cá từ 12m trở lên, thời gian hỗ trợ 12 tháng. Thông qua chính sách này, tỉnh Gia Lai vừa hỗ trợ ngư dân giảm chi phí vừa duy trì kết nối VMS, thúc đẩy thực hiện ghi nhật ký điện tử, nâng cao hiệu quả giám sát hành trình và phòng ngừa vi phạm IUU.
Hiện Gia Lai đã kiểm soát được nhóm tàu cá thường xuyên hoạt động tại ngư trường các tỉnh phía Nam. Ảnh: V.Đ.T.
Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm
Cùng với các chính sách hỗ trợ, tỉnh Gia Lai còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý tàu cá, coi đây là công cụ quan trọng để giám sát, cảnh báo sớm và phòng ngừa vi phạm IUU.
Sau khi triển khai nhật ký khai thác thủy sản điện tử đối với tàu cá từ 12m trở lên; đến nay có 3.470/3.946 tàu cá đã cài đặt nhật ký khai thác điện tử. Đặc biệt, từ ngày 24/10/2025, tỉnh Gia Lai đã đưa vào vận hành hệ thống cảnh báo tự động thông minh đối với tàu cá mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép trên biển, qua đó hỗ trợ phát hiện, cảnh báo sớm và chủ động ngăn ngừa nguy cơ vi phạm.
Cùng với tăng cường công tác quản lý tàu cá, tỉnh Gia Lai đặc biệt quan tâm đến việc giải quyết khó khăn, bảo đảm đời sống cho ngư dân có tàu không đủ điều kiện hoạt động. Cùng với giải pháp mạnh là “cấm biển“ đối với tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, quản lý chặt tại nơi neo đậu, Gia Lai đồng thời triển khai chính sách giải bản để từng bước đưa các tàu không còn nhu cầu, không đủ điều kiện ra khỏi đội tàu khai thác.
Ngư dân Gia Lai đã ý thức được việc ứng dụng nhật ký điện tử rất thuận lợi nên tuân thủ thực hiện. Ảnh: V.Đ.T.
“HĐND tỉnh Gia Lai đã ban hành Nghị quyết số 10/2025/NQ-HĐND ngày 27/10/2025 và Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ ổn định đời sống đối với ngư dân có tàu cá không đủ điều kiện tham gia khai thác thủy sản trong thời gian chờ thực hiện chính sách chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá. Theo đó, hỗ trợ 3 triệu đồng/tàu/tháng và 30kg gạo/khẩu/tháng trong thời gian 7 tháng, từ tháng 9/2025 đến hết tháng 3/2026”, ông Khánh cho hay.
“Đến nay, toàn tỉnh Gia Lai đã có 999 tàu đăng ký giải bản, nhu cầu kinh phí khoảng 329,186 tỷ đồng và 941 lao động đăng ký hỗ trợ chuyển đổi nghề; các địa phương đã thẩm định 230 tàu với kinh phí đề nghị hỗ trợ 46,333 tỷ đồng, phê duyệt hỗ trợ 150 tàu với tổng kinh phí 35,298 tỷ đồng”, ông Trần Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai cho biết.
Các chính sách của tỉnh Gia Lai được triển khai theo hướng vừa hỗ trợ ổn định đời sống trước mắt, vừa giải quyết căn cơ bằng chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá, đào tạo nghề và tạo sinh kế thay thế, góp phần giảm cường lực khai thác và phòng ngừa nguy cơ vi phạm IUU.
Phường Quy Nhơn (Gia Lai) triển khai công tác giải bản tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Ảnh: V.Đ.T.
Với quyết tâm ngăn chặn và chấm dứt tình trạng tàu cá khai thác thủy sản trái phép ở vùng biển nước ngoài; đi kèm với công tác tuyên truyền, vận động ký cam kết đến từng chủ tàu, thuyền trưởng tàu cá, UBND tỉnh Gia Lai chỉ đạo xử lý kiên quyết đối với các chủ tàu, thuyền trưởng có tàu cá vi phạm; hạn chế và chấm dứt không cho chủ tàu khôi phục lại hoạt động nghề khai thác thủy sản; xử phạt nghiêm minh các trường hợp vi phạm. Ngoài ra, UBND tỉnh Gia Lai còn chỉ đạo các xã, phường ven biển đưa nội dung “tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài” vào tiêu chí xét thi đua, khen thưởng hàng năm. Người đứng đầu chính quyền địa phương cấp xã chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND tỉnh nếu để xảy ra tàu cá vi phạm khai thác thủy sản trái phép tại vùng biển nước ngoài.
Cũng theo ông Khánh, lãnh đạo tỉnh Gia Lai còn chỉ đạo công an cấp xã chủ trì phối hợp với các lực lượng chức năng áp dụng các biện pháp kỹ thuật, nghiệp vụ trinh sát, theo dõi, giám sát, phát hiện ngăn chặn tàu cá và ngư dân có ý định vi phạm vùng biển nước ngoài ngay tại cộng đồng. Tăng cường công tác nắm tình hình, phát hiện, điều tra xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân môi giới, tổ chức đưa ngư dân, tàu cá của tỉnh đi khai thác thủy sản trái phép ở vùng biển nước ngoài.
“UBND tỉnh Gia Lai đã ra quyết định xử phạt 8 trường hợp với số tiền 7 tỷ 212 triệu đồng; còn lại 2 tàu cá bị Thái Lan bắt giữ, tiến hành điều tra, khởi tố 1 vụ án với 2 tàu cá với 6 bị can, đã đưa ra xét xử với mức án cao nhất 2 năm 6 tháng tù giam. Ngoài ra, Gia Lai còn tiến hành làm việc tất cả các tàu cá có chiều dài từ 12m đến dưới 15m vượt ranh giới cho phép trên biển, củng cố hồ sơ xử phạt 40 trường hợp với số tiền 3.047 triệu đồng; trong đó, năm 2024 có 4 trường hợp và năm 2025 có 36 trường hợp”, ông Trần Quốc Khánh cho biết thêm.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
