Thành quả đó có sự đồng hành sát sao của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Viện Nghiên cứu Rau quả cùng hệ thống khuyến nông địa phương trong việc chuyển giao kỹ thuật, thay đổi tư duy sản xuất cho người dân. Cụ thể là Dự án “Xây dựng mô hình ghép cải tạo, thâm canh vải chín sớm theo VietGAP tại một số tỉnh phía Bắc”. Đây được xem là một trong những mô hình tiêu biểu về ứng dụng khoa học kỹ thuật, liên kết sản xuất và nâng cao giá trị nông đặc sản địa phương.

Vải trứng của HTX Vải trứng Đoàn Đào trĩu quả trong vụ 2026 mặc dù nhiều nơi mất mùa. Ảnh: Tùng Đinh.
Năng suất gấp đôi
Ông Nguyễn Thế Biên, Giám đốc HTX Vải trứng Đoàn Đào (xã Đoàn Đào, Hưng Yên) cho biết, trước đây người dân chủ yếu sản xuất dựa vào kinh nghiệm nên năng suất không ổn định, chất lượng quả chưa đồng đều. Những vụ đầu tiên, năng suất chỉ đạt khoảng 7 – 8 tấn/ha.
Sau khi được Viện Nghiên cứu Rau quả và các cán bộ khuyến nông hướng dẫn kỹ thuật bài bản, bà con thay đổi hoàn toàn cách làm. Các khâu chăm sóc, xử lý ra hoa, bón phân hay phòng trừ sâu bệnh đều được thực hiện khoa học hơn nên hiệu quả tăng rất rõ.
Theo ông Biên, điều quan trọng nhất mà công tác khuyến nông mang lại là thay đổi nhận thức của người dân. Trước đây, nhiều hộ sản xuất theo thói quen, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật theo cảm tính. Tuy nhiên, thông qua các lớp tập huấn, bà con được hướng dẫn áp dụng nguyên tắc “4 đúng” gồm đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng phương pháp sử dụng.
Các cán bộ kỹ thuật cũng trực tiếp theo dõi từng giai đoạn sinh trưởng của cây vải để hướng dẫn nông dân chăm sóc phù hợp, đặc biệt ở thời kỳ ra hoa và đậu quả – giai đoạn quyết định năng suất cả vụ.
“Trước kia nhiều hộ phun thuốc rất nhiều lần nhưng hiệu quả không cao. Nay được hướng dẫn đúng kỹ thuật, có hộ chỉ cần phun khoảng 3 lần/vụ mà cây vẫn khỏe, tỷ lệ đậu quả cao, quả đẹp”, ông Biên cho biết.

Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và Viện Nghiên cứu Rau quả xây dựng mô hình tại xã Đoàn Đào, Hưng Yên. Ảnh: Tùng Đinh.
Ông Lê Ngọc Tráng ở thôn Đoàn Đào, thành viên HTX Vải trứng Đoàn Đào cho biết, gia đình hiện canh tác khoảng 1 mẫu vải trứng (hơn 3.500m2). “Năm nay vải mất mùa, nhiều nơi sản lượng giảm mạnh nhưng vườn vải của gia đình tôi vẫn giữ được năng suất nhờ được cán bộ Viện Nghiên cứu Rau quả và cán bộ khuyến nông hướng dẫn kỹ thuật thâm canh rất cụ thể”, ông Tráng chia sẻ.
Theo ông Tráng, sự thay đổi lớn nhất là bà con biết chăm sóc cây theo từng giai đoạn sinh trưởng thay vì làm theo kinh nghiệm như trước. Việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cũng được thực hiện bài bản hơn nên cây khỏe, quả đồng đều, mẫu mã đẹp.
Nhờ áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật, năng suất vải trứng tại HTX Vải trứng Đoàn Đào năm nay đạt khoảng 13 – 15 tấn/ha, gần gấp đôi so với giai đoạn đầu triển khai mô hình. Không chỉ tăng sản lượng, chất lượng quả cũng được cải thiện rõ rệt, mẫu mã đẹp hơn, quả đồng đều, cùi dày và vị ngọt thanh đặc trưng.
“Năm nay có nơi sản lượng vải chỉ bằng khoảng 20% so với năm ngoái nhưng vải HTX chúng tôi vẫn cho năng suất rất tốt. Điều đó cho thấy khi áp dụng đúng kỹ thuật, cây có khả năng chống chịu tốt hơn với thời tiết bất lợi”, ông Biên nói.

Ông Nguyễn Thế Biên, Giám đốc HTX Vải trứng Đoàn Đào bên những cây vải trĩu quả. Ảnh: Tùng Đinh.
Giá bán kỷ lục 300.000 đồng/kg
Không chỉ giữ được năng suất, giá bán vải trứng năm nay cũng tăng mạnh. Theo ông Tráng, loại vải đẹp nhất được thương lái thu mua tại vườn với giá khoảng 300.000 đồng/kg, trong khi các loại thấp hơn cũng đạt khoảng 200.000 đồng/kg.
“So với năm ngoái, giá năm nay tăng hơn gấp đôi. Năm ngoái loại đẹp nhất chỉ khoảng 140.000 đồng/kg nhưng năm nay có thời điểm đạt tới 300.000 đồng/kg”, ông Tráng phấn khởi.
Hiệu quả kinh tế từ vụ vải năm nay cũng khiến nhiều người bất ngờ. Theo ông Nguyễn Thế Biên, giá vải trứng liên tục ở mức rất cao do nguồn cung khan hiếm trong khi nhu cầu thị trường lớn.
Vải quả to, chất lượng cao, mẫu mã đẹp hiện được bán tại vườn với giá từ 250.000 – 300.000 đồng/kg. Giá bình quân cả vụ đạt khoảng 200.000 đồng/kg. Với năng suất khoảng 15 tấn/ha, mỗi ha vải có thể mang lại doanh thu khoảng 3 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí, người trồng thu lãi rất lớn.

Cán bộ kỹ thuật của Viện Nghiên cứu Rau quả cùng các thành viên HTX Vải trứng Đoàn Đào kiểm tra vườn vải. Ảnh: Tùng Đinh.
“Hiện nay thị trường gần như luôn trong tình trạng cầu vượt cung. Nhiều thương lái đến đặt hàng từ sớm nhưng HTX không đủ sản lượng để cung ứng”, ông Biên cho biết.
HTX Vải trứng Đoàn Đào hiện có 36 thành viên với tổng diện tích canh tác hơn 30ha. Những năm gần đây, cùng với việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, HTX cũng từng bước xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị sản phẩm.
“Nếu không có sự đồng hành của Viện Nghiên cứu Rau quả và Trung tâm Khuyến nông Quốc gia thì rất khó để bà con đạt được kết quả như hôm nay. Các đơn vị không chỉ tập huấn kỹ thuật mà còn thường xuyên xuống tận vườn theo dõi, hướng dẫn sát thực tế sản xuất”, ông Biên nhấn mạnh.
Việc chuyển giao tiến bộ kỹ thuật không chỉ giúp tăng năng suất, giảm chi phí mà còn tạo ra những vùng vải đặc sản chất lượng cao, nâng cao thu nhập và đời sống người dân.

Ông Lê Ngọc Tráng, thành viên HTX Vải trứng Đoàn Đào trong vườn vải của gia đình. Ảnh: Tùng Đinh.
Dấu ấn từ chuyển giao kỹ thuật
Dự án “Xây dựng mô hình ghép cải tạo, thâm canh vải chín sớm theo VietGAP tại một số tỉnh phía Bắc” giai đoạn 2025 – 2027 đang cho thấy hiệu quả rõ nét trong việc nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị kinh tế của giống vải trứng Hưng Yên.
Trong đó, nội dung thâm canh vải trứng theo tiêu chuẩn VietGAP tại Hưng Yên được xem là điểm nhấn nổi bật, góp phần khẳng định vai trò của khoa học kỹ thuật trong phát triển nông nghiệp hàng hóa chất lượng cao.
Mô hình thâm canh được triển khai trên quy mô 10ha tại tỉnh Hưng Yên, tập trung áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật tiên tiến từ quản lý dinh dưỡng, chăm sóc cây, quản lý sâu bệnh đến thu hoạch theo tiêu chuẩn VietGAP.
Nhờ được các cán bộ kỹ thuật của Viện Nghiên cứu Rau quả và hệ thống khuyến nông hướng dẫn sát sao, cây vải sinh trưởng khỏe, tỷ lệ ra hoa và đậu quả cao, chất lượng quả đồng đều và mẫu mã đẹp.
Đặc biệt, thời gian thu hoạch của vải trứng trong mô hình diễn ra từ ngày 15/5 – 15/6, sớm hơn khoảng 20 – 25 ngày so với các giống vải thiều chính vụ, tạo lợi thế lớn về thị trường và giá bán.

Nhờ mẫu mã đẹp, chất lượng, năng suất cao, trong khi nhiều nơi mất mùa, vải trứng Đoàn Đào năm nay vừa được mùa, vừa được giá, giúp nông dân thu về tiền tỷ. Ảnh: Tùng Đinh.
Với năng suất bình quân của mô hình đạt từ 13 – 15 tấn/ha, đây là con số rất ấn tượng trong bối cảnh năm 2026 thời tiết diễn biến bất thuận, ảnh hưởng lớn đến nhiều vùng trồng vải ở miền Bắc.
Trong khi nhiều vườn sản xuất ngoài mô hình chỉ đạt năng suất khoảng 5 – 6 tấn/ha, thậm chí có diện tích mất trắng do thời tiết không thuận lợi, các vườn vải tham gia dự án vẫn duy trì năng suất cao và ổn định.
Bên cạnh việc xây dựng mô hình sản xuất, dự án còn gắn với hoạt động của các tổ khuyến nông cộng đồng, tổ chức các buổi giới thiệu sản phẩm, kết nối tiêu thụ và đào tạo kỹ thuật cho nông dân.
Trong giai đoạn 2025 – 2026, 9 lớp tập huấn đã được tổ chức cho 270 lượt nông dân, góp phần nâng cao trình độ canh tác, nhân rộng quy trình sản xuất VietGAP và thúc đẩy phát triển vùng vải trứng theo hướng chuyên nghiệp, bền vững và hiệu quả kinh tế cao.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
