Ứng dụng công nghệ gỡ ‘nút thắt’ cho vùng rau chuyên canh

Thực hiện Kế hoạch số 336/KH-UBND ngày 12/12/2025 về các biện pháp khắc phục các “điểm nghẽn” ATTP trên địa bàn thành phố Hà Nội, văn bản số 1373/UBND-KQVX ngày 02/4/2026 của UBND thành phố về tăng cường quản lý, đảm bảo an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội triển khai thí điểm mô hình quản lý an toàn thực phẩm tại vùng sản xuất rau tập trung tại xã Bát Tràng và xã Mê Linh.

Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội, tổng diện tích gieo trồng toàn thành phố đạt khoảng 32.000 ha/năm, trong đó có hơn 5.500 ha sản xuất chuyên canh tập trung tại 269 vùng trọng điểm. Nhiều thương hiệu rau địa phương đã khẳng định được uy tín như Văn Đức, Tráng Việt, Lĩnh Nam.

Trong những năm vừa qua, được sự quan tâm, đầu tư nên việc sản xuất rau an toàn thành phố đã đạt được nhiều thành tựu lớn: tỷ lệ số hộ nông dân được tham gia các lớp huấn luyện đồng ruộng cao, tỷ lệ sử dụng thuốc thảo mộc, sinh học, nguồn gốc sinh học tăng dần qua các năm, chi phí sử dụng thuốc BVTV giảm, tuân thủ thời gian cách ly khi thu hoạch

Tại hội nghị triển khai mô hình quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) tại vùng sản xuất rau tập trung, bà Lưu Thị Hằng, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV Hà Nội cho biết, nhờ sự đầu tư bài bản và chú trọng huấn luyện kỹ thuật cho nông dân trong những năm qua, tỷ lệ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học tăng dần, giúp sản phẩm rau cơ bản đảm bảo an toàn thực phẩm và duy trì năng suất cao ngay cả trong bối cảnh đô thị hóa thu hẹp diện tích đất canh tác. 

Ông Đỗ Thành Thuận, Phó Chủ tịch UBND xã Bát Tràng cho biết, địa phương đang phát triển hiệu quả nông nghiệp hàng hóa chuyên canh trên tổng diện tích 653,09 ha, với trọng tâm là 333,53 ha rau đạt năng suất 83 tấn/ha/năm.

Dù nông nghiệp chỉ chiếm hơn 7% tổng giá trị sản phẩm toàn xã, Bát Tràng vẫn ưu tiên phát triển các vùng rau quả theo tiêu chuẩn VietGAP. Việc xây dựng vùng rau an toàn Văn Đức được xác định là mục tiêu chiến lược để khẳng định thương hiệu nông sản sạch và đảm bảo hướng đi bền vững cho nông nghiệp địa phương.

Mặt khác, xã Mê Linh hiện là vùng rau trọng điểm của thành phố với 547 ha, các diện tích sản xuất đều được giám sát chặt chẽ của các hợp tác xã. Theo ông Trần Sỹ Đạt, Phó Chủ tịch UBND xã, địa phương đang đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn và phối hợp triển khai mã QR để truy xuất nguồn gốc cho kênh bán buôn, đồng thời duy trì đoàn kiểm tra liên ngành để siết chặt quản lý vật tư nông nghiệp và ATTP.

Tuy nhiên, sản xuất tại đây vẫn tồn tại những “nút thắt” về việc ứng dụng nông nghiệp thông minh và truy xuất nguồn gốc vẫn chủ yếu dừng lại ở ghi chép thủ công, thiếu sự đồng bộ. 

Bên cạnh đó còn tồn tại những hạn chế về hạ tầng: hệ thống nhà màng, nhà lưới còn thưa thớt khiến sản xuất dễ bị tổn thương trước thời tiết; về sự thiếu hụt các cơ sở sơ chế, chế biến sâu đang là rào cản khiến giá trị gia tăng của sản phẩm chưa cao, dẫn đến tình trạng “được mùa mất giá” và gây áp lực rác thải hữu cơ lên môi trường nội đô.

Thí điểm mô hình mới, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ 

Nhận thấy các vướng mắc tại các vùng sản xuất trọng điểm của thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội dự kiến triển khai thí điểm mô hình quản lý ATTP tại 2 vùng rau Văn Đức (xã Bát Tràng) và Tráng Việt (Mê Linh) trong năm nay.

Mục tiêu cốt lõi của việc triển khai mô hình này kiểm soát chặt chẽ nhằm đảm bảo nguồn cung rau an toàn, thực hiện thí điểm truy xuất nguồn gốc điện tử, tổ chức ký cam kết với cơ sở sản xuất, buôn bán vật tư nông nghiệp, đồng thời thực hiện thu gom vỏ thuốc bảo vệ thực vật đúng quy chuẩn.

Đổi mới việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm, thay vì ghi chép nhật ký sản xuất thủ công, tiến hành truy xuất nguồn gốc điện tử (thí điểm hệ thống định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc, khởi tạo mã QR)

Thông qua việc nâng cao năng lực quản trị của Ban quản trị HTX và ứng dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc số hóa, mô hình không chỉ giúp minh bạch thông tin, củng cố niềm tin cho người tiêu dùng mà còn siết chặt kỷ cương trong công tác tự giám sát tại địa phương.

Đây được xem là bước đệm quan trọng để cơ quan quản lý đánh giá, rút kinh nghiệm và nhân rộng phương thức quản lý ATTP hiện đại ra toàn địa bàn Thành phố, hướng tới một nền sản xuất nông nghiệp an toàn, bền vững và phù hợp với thực tiễn. 

Cũng tại hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội giao Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội là đơn vị đầu mối, chịu trách nhiệm chủ trì, điều phối và đôn đốc các bên liên quan thực hiện kế hoạch đảm bảo tiến độ và nội dung đề ra. 

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội nhấn mạnh: “Chi cục Trồng trọt và BVTV Hà Nội phải khẩn trương triển khai công tác đào tạo, phổ biến kiến thức về an toàn thực phẩm (ATTP), quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp và các quy định về mã số vùng trồng cho hộ sản xuất, đồng thời trực tiếp biên soạn tài liệu truyền thông chuyên ngành.” 

Nhận nhiệm vụ được giao, bà Lưu Thị Hằng cho biết Chi cục Trồng trọt và BVTV Hà Nội sẽ tăng cường kiểm tra, lấy mẫu giám sát để kịp thời cảnh báo và xử lý vi phạm, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại thông qua việc thí điểm mã QR truy xuất nguồn gốc và phối hợp với lực lượng Công an lắp đặt hệ thống Camera AI để nhận diện hành vi vi phạm tại vùng sản xuất. 

Đặc biệt, đơn vị sẽ tham mưu thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành nhằm siết chặt quản lý vật tư nông nghiệp, đồng thời thực hiện tổng hợp, báo cáo kết quả định kỳ theo quy định.