Từ giống gà bản địa đến câu chuyện kinh tế nông thôn

Gắn bó với vùng đồi, rừng và phương thức chăn thả bán tự nhiên, gà Tiên Yên từ lâu đã trở thành một trong những đặc sản nổi tiếng của Quảng Ninh. Không chỉ giữ được hương vị riêng, giống gà bản địa này còn từng bước khẳng định giá trị kinh tế, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và mở ra hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với xây dựng thương hiệu địa phương.

Từ giống gà bản địa đến sinh kế của người dân

Những năm gần đây, các địa phương có truyền thống nuôi gà Tiên Yên như Điền Xá, Đông Ngũ và Tiên Yên đã tập trung phát triển đàn theo hướng hàng hóa, gắn với tiêu chuẩn an toàn sinh học và xây dựng thương hiệu.

Riêng tại xã Điền Xá, gà Tiên Yên là vật nuôi chủ lực của địa phương. Sáu tháng đầu năm, tổng đàn gà Tiên Yên đạt trên 280.000 con, sản lượng tiêu thụ đạt 172.000 con, mang lại giá trị khoảng 50 tỷ đồng.

Cùng với phát triển đàn, công tác phòng, chống dịch bệnh được triển khai đồng bộ. Tỷ lệ tiêm phòng cho đàn gia cầm đạt trên 80% tổng đàn. Toàn xã hiện có 15 hộ là thành viên CLB chăn nuôi gà quy mô trên 10.000 con, tạo nền tảng hình thành vùng sản xuất tập trung.

Tại xã Đông Ngũ, địa phương đang triển khai kế hoạch phát triển gà Tiên Yên thảo dược gắn với xây dựng sản phẩm OCOP giai đoạn đến năm 2030. Hiện tổng đàn gà tại xã Đông Ngũ đạt khoảng 250.000 con. Trong khi đó, xã Tiên Yên duy trì khoảng 150.000 con, tiếp tục là vùng sản xuất quan trọng, góp phần bảo tồn và phát triển giống gà đặc sản.

Những con số trên cho thấy gà Tiên Yên không còn là mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ mà đã trở thành ngành hàng có quy mô lớn, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp.

Là một trong những hộ gắn bó lâu năm với giống gà bản địa, ông Hoàng Văn Cường, xã Đông Ngũ, luôn kiên định với quan điểm chất lượng là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững. Nhiều năm qua, trang trại của gia đình được chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP, sản phẩm đạt OCOP 3 sao và mỗi con gà đều được gắn tem truy xuất nguồn gốc.

Theo ông Cường, việc minh bạch toàn bộ quy trình chăn nuôi giúp người tiêu dùng yên tâm khi lựa chọn sản phẩm, đồng thời mở rộng cơ hội đưa gà Tiên Yên đến nhiều thị trường trên cả nước.

“Hiện gà Tiên Yên của gia đình tôi đã có mặt ở hầu hết các tỉnh, thành trong cả nước. Khách hàng chỉ cần gọi điện đặt là chúng tôi đóng gói, vận chuyển từ Bắc vào Nam. Có những khách quen mỗi lần đặt cả chục con để biếu người thân, bạn bè”, ông Cường chia sẻ.

Mỗi năm, trang trại của ông xuất bán khoảng 5.000 con gà thương phẩm, lợi nhuận sau khi trừ chi phí đạt trên 300 triệu đồng. Không chỉ mang lại cuộc sống ổn định cho gia đình, mô hình còn trở thành địa chỉ để nhiều hộ dân học tập kinh nghiệm phát triển chăn nuôi.

“Tôi sẽ tiếp tục mở rộng đàn, nhưng quan trọng nhất vẫn là giữ chất lượng và uy tín với khách hàng. Đồng thời sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm để nhiều hộ cùng phát triển, góp phần đưa thương hiệu gà Tiên Yên đến với nhiều địa phương hơn”, ông Cường nói.

Xây dựng chuỗi giá trị cho đặc sản địa phương

Để gà Tiên Yên phát triển bền vững, bên cạnh nỗ lực của người chăn nuôi, chính quyền địa phương đang tập trung xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.

Theo bà Đỗ Thị Duyên, Phó Chủ tịch UBND xã Điền Xá, năm 2025, gà Tiên Yên mang lại giá trị khoảng 120 tỷ đồng cho ngành nông nghiệp địa phương. Qua đó, trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, góp phần nâng cao đời sống người dân.

“Xã đã tập trung thực hiện kế hoạch phát triển đàn gà, tăng cường phòng chống dịch bệnh, đặc biệt là triển khai hiệu quả các đợt tiêm phòng trong năm. Song song với đó là rà soát các hộ và HTX để xây dựng chuỗi liên kết từ khâu chọn giống, chăn nuôi đến chế biến sản phẩm ngay tại địa phương”, bà Duyên cho biết.

Không dừng lại ở sản xuất, Điền Xá còn đẩy mạnh quảng bá thương hiệu. Xã đã ký kết chương trình phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể, trong đó lực lượng đoàn thanh niên giữ vai trò nòng cốt trong hoạt động xúc tiến thương mại. Địa phương cũng đang xây dựng kênh bán hàng thông qua livestream tại chợ phiên Hà Lâu nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ.

Việc kết hợp giữa phương thức chăn nuôi truyền thống với ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử và xúc tiến tiêu thụ đang tạo động lực mới cho ngành hàng gà Tiên Yên. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn góp phần bảo tồn nguồn gien quý, giữ gìn thương hiệu đặc sản đã được người tiêu dùng cả nước biết đến.