Trồng lúa phát thải thấp, giảm 10

Những cánh đồng lúa xanh mướt tại An Giang đang cho thấy quá trình chuyển đổi mạnh mẽ sang hướng xanh, phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu. Thông qua Dự án “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại khu vực ĐBSCL” (Dự án TRVC), nhiều HTX và nông dân đã thay đổi tư duy canh tác, nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường.

Mới đây, bà Huỳnh Đào Nguyên, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang cùng đoàn công tác của Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) và Ban Quản lý Dự án TRVC đã đến thăm, làm việc với HTX Nông nghiệp Kênh 5A (xã Thạnh Đông) và HTX Nông nghiệp Thạnh Hòa (xã Thạnh Lộc, An Giang) nhằm đánh giá kết quả triển khai các mô hình sản xuất lúa bền vững.

Tại các HTX, đoàn công tác đã khảo sát thực tế quy trình sản xuất của nông dân, tìm hiểu việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật tiên tiến như “1 phải 5 giảm”, tưới ngập – khô xen kẽ (AWD), sử dụng giống lúa chất lượng cao, quản lý dinh dưỡng hợp lý và thực hiện các biện pháp giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất lúa.

HTX Nông nghiệp Kênh 5A hiện sản xuất 592ha lúa, canh tác 2 vụ mỗi năm. Nhờ hệ thống thủy lợi nội đồng hoàn chỉnh, chi phí tưới tiêu được giảm đáng kể. Từ khi tham gia Dự án TRVC, nhiều thành viên HTX đã từng bước thay đổi phương thức sản xuất theo hướng chú trọng chất lượng, hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

Các giải pháp canh tác tiên tiến giúp nông dân giảm lượng giống gieo sạ, tiết kiệm phân bón, thuốc BVTV và nước tưới. Không chỉ giảm chi phí đầu vào, mô hình còn góp phần hạn chế phát thải khí nhà kính, phù hợp với định hướng phát triển nền nông nghiệp xanh và bền vững.

Theo đánh giá ban đầu, sau gần hai năm triển khai (từ vụ hè thu năm 2024), nhiều hộ tham gia mô hình đã giảm được từ 10 – 20% chi phí sản xuất, trong khi năng suất và chất lượng lúa vẫn được duy trì, thậm chí cao hơn so với phương thức canh tác truyền thống.

Ông Đỗ Văn Luông, Giám đốc HTX Nông nghiệp Kênh 5A cho biết, khi mới triển khai Dự án, không ít nông dân còn e ngại vì lo giảm lượng giống, giảm phân bón sẽ ảnh hưởng đến năng suất. Tuy nhiên, sau những vụ sản xuất đầu tiên, hiệu quả kinh tế đã chứng minh tính đúng đắn của mô hình.

“Bà con được tập huấn kỹ thuật rất bài bản, hiểu rõ hơn các biện pháp giảm phát thải trong canh tác lúa. Khi thấy chi phí giảm, lợi nhuận tăng, ngày càng nhiều thành viên đăng ký tham gia mô hình”, ông Luông chia sẻ.

Trực tiếp tham gia Dự án, ông Phạm Văn Mạnh, thành viên HTX Nông nghiệp Kênh 5A cho biết, trước đây ông thường gieo sạ từ 180 – 200kg giống/ha và sử dụng nhiều phân đạm với suy nghĩ lúa càng xanh tốt năng suất càng cao.

Sau khi được cán bộ khuyến nông hướng dẫn kỹ thuật, ông mạnh dạn giảm gần một nửa lượng giống, đồng thời thực hiện quản lý nước và dinh dưỡng hợp lý. Nhờ đó, lượng phân bón và thuốc BVTV sử dụng giảm đáng kể. Chi phí sản xuất giảm rõ rệt, cây lúa khỏe hơn, ít sâu bệnh, năng suất tăng. Đặc biệt, ông cảm thấy vui vì góp phần bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo bà Huỳnh Đào Nguyên, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang, để hướng đến sản xuất lúa phát thải thấp, người dân cần tuân thủ nghiêm các biện pháp kỹ thuật như giảm lượng giống xuống còn 60 – 80kg/ha, giảm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới.

Đặc biệt, việc xử lý rơm rạ sau thu hoạch đóng vai trò quan trọng trong giảm phát thải. Nông dân cần thu gom rơm bằng máy cuốn hoặc áp dụng các giải pháp tuần hoàn rơm tại địa phương thay vì đốt bỏ trên đồng ruộng. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn tạo thêm nguồn thu cho người dân.

Bà Huỳnh Đào Nguyên đánh giá cao những nỗ lực của các HTX và nông dân trong việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất. Theo bà, Dự án TRVC không chỉ giúp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu tại ĐBSCL.